{"stem":"मत्सर","iast":"matsara","found":true,"koshas":9,"places":[{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.35","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रसे कटुः कट्वकार्ये त्रिषु मत्सरतीक्ष्णयोः ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.71","head":"कटु"},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.328","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मत्सरोऽन्यशुभद्वेषे तद्वत्कृपणयोस्त्रिषु ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.328","meanings":["अन्यशुभद्वेष","तद्वत्","कृपण"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"10.3.3","page":"0039","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुस्तीक्ष्णे सुगन्धे च अकार्ये मत्सरे रसे ।","कटुः कटुतरायां स्याद्दूषणेऽपि कटु स्मृतः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.10.3.3","head":"कटु"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.3.33","page":"0184","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मत्सरः कृपणे कोपे मक्षिकापि च मत्सरा ।","असोढा परसंपत्तेर्मात्सर्यमपि मत्सरः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.3.33","meanings":["कृपण","कोप","मात्सर्य"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.144","page":"0090","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["असूयाभ्यवसूया च मत्सरो दोषरोपणम् ।","ई[58b]र्ष्या त्वीर्क्ष्या तथेरस्या परोत्कर्षासहिष्णुता ।","स्पर्धा स्त्री पुंसि संघर्षो द्रोहस्तु स्यादपक्रिया ॥ १४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 1 र्ष्या (merge)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.155","synonyms":["असूया","अभ्यवसूया","दोषरोपण","ईर्ष्या","ईर्क्ष्या","इरस्या","स्पर्धा","संघर्ष","द्रोह","अपक्रिया"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.62","page":"0194","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मत्सरो मशकस्तुल्यावथ चीरी च चीरुका ।","झिल्लिका जिल्लिका वर्षकरी भृङ्गारिका तु सा ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.729","synonyms":["मशक","चीरी","चीरुका","झिल्लिका","जिल्लिका","वर्षकरी","भृङ्गारिका"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.1","page":"0317","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मल्लीविभेदे द्वितयेऽथ युद्धे","कुक्षौ तथान्त्येऽप्युदरं वदन्ति ।","जवे प्रणीतौ प्रसरश्च युद्धे","ऽथो मत्सरत्वे रुषि मत्सरः स्यात् ॥ १ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.110","meanings":["मत्सरत्व","रुष्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.2","page":"0317","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["स्त्री मक्षिकाया[53a]मपि भम्भराल्यां","द्वेषेऽन्यभूतेः कृपणेऽन्यवत्स्यात् ।","सङ्घे प्रसृत्यां विसरोऽथ रन्ध्रे","स्यात्कोटरोऽन्त्ये कुहरोऽथ पुंसि ॥ २ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.111","meanings":["मक्षिका","भम्भराली","अन्यभूतिद्वेष","कृपण"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.14","page":"0346","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शम्बलः सम्बलश्चास्त्री कूलपाथेयमत्सरे ।","नवाङ्कुरे चोपरागे कपोले त्रिषु कन्दलः ॥ १४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.70","head":"शम्बल"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1327","page":"0163","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मत्सरा तु स्त्रियामाह मक्षिकायां पुमान् पुनः ।","भवेत् परशुभद्वेषे लोभे कोपेऽजयोऽपठीत् ॥ १३२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1327","meanings":["परशुभद्वेष","लोभ","कोप"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1328","page":"0163","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["यागसाधनसोमाख्यद्रव्ये च कृपणे पुनः ।","भेद्यवत् परसम्पत्तेरसोढर्यजयः पुनः ॥ १३२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1328","meanings":["यागसाधनसोमाख्यद्रव्य","कृपण","असोढृ"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1329","page":"0163","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["निष्क्रयेऽप्याह मदनः पुनः पुंसि मनोभवे ।","पिण्डीतकतरौ स्याच्च धुर्धूरे वनकोद्रवे ॥ १३२९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1329","meanings":["निष्क्रय"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.11.5","page":"0200","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुकार्ये सुगन्धौ च मत्सरे च खरे त्रिषु ।","कष्टं कृच्छ्रे च गहने क्रुष्टं रुदितशब्दयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.11.5","head":"कटु"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.92","page":"0272","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भ्रामरः कामुके भृङ्गे भ्रामरं मधुशिलयोः ।","मत्सरः कृपणे क्रोधे मात्सर्येऽसह्यसम्पदि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 शि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.92","meanings":["कृपण","क्रोध","मात्सर्य","असह्यसम्पद्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.12","page":"0294","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हंसो निर्लोभनृपतौ परमात्मनि मत्सरे ।","विष्ण्वर्कयोगिभिन्मन्त्रशरीरपवनेषु च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.12","head":"हंस"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.27","page":"0190","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["संख्यायामपि पिशुने मत्सरो मत्सरी खलः ।","प्रखलः खुल्लकः क्षुल्लः क्षुद्रकः क्षुद्रसंयुतः ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.27","synonyms":["मत्सरिन्","खल","प्रखल","खुल्लक","क्षुल्ल","क्षुद्रक","क्षुद्र"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.3.1281","page":"0156","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["निदेशः शासनं शिष्टिराज्ञाशास्तिनियुक्तयः ।","कामक्रोधौ लोभमोहौ मदो मत्सर इत्यमी ॥ १२८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.3.16","synonyms":["निदेश","शासन","शिष्टि","आज्ञा","शास्ति","नियुक्ति","काम","क्रोध","लोभ","मोह","मद"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1898","page":"0231","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मत्सरे सुरभौ तिक्ते चोषणे च कटुस्त्रिषु ।","कोक ईहामृगे चक्रे कायो देहे कदैवते ॥ १८९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.39","head":"कटु"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2148","page":"0260","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["असिबन्धनकाञ्च्याद्रिकटकेषु तु मेखला ।","पुमानन्योदयद्वेषे मत्सरस्त्रिषु तद्वति ॥ २१४८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.289","meanings":["अन्योदयद्वेष","तद्वत्"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.367","page":"0220","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विषे स्वादौ च मधुरं मल्लिकायाञ्च माधुरम् ।","मखाग्नौ च महावीरो मक्षिकायाञ्च मत्सरः ॥ ३६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.381","meanings":["मक्षिका"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.4","page":"0228","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कटुस्तिक्ताप्रियाकार्यसुरभ्यूषणमत्सरे ।","क्रूरो भयंकरे क्रुद्धे नृशंसे कठिनोष्णयोः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.4","head":"कटु"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.5.63","page":"0262","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उद्याने मलयं ना तु गिर्यंशगिरिभेदयोः ।","मत्सरोऽन्योदयद्वेषे तद्वत्कृपणयोस्त्रिषु ॥ ६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.5.63","meanings":["अन्योदयद्वेष","अन्योदयद्वेषवत्","कृपण"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}