{"stem":"मनुष्य","iast":"manuṣya","found":true,"koshas":19,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.337","page":"17","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मर्त्यः पञ्चजनो भूस्पृक्पुरुषः पूरुषो नरः ।","मनुष्यो मानुषो ना विट् मनुजो मानवः पुमान् ॥ ३३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.1","synonyms":["मर्त्य","पञ्चजन","भूस्पृश्","पुरुष","पूरुष","नर","मानुष","नृ","विश्","मनुज","मानव","पुंस्"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.6.1","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्या मानुषा मर्त्या मनुजा मानवा नराः ।","स्युः पुमांसः पञ्चजनाः पुरुषाः पूरुषा नरः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.6.1","synonyms":["मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","पुंस्","पञ्चजन","पुरुष","पूरुष"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.331","page":"0039","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।","पुमान्पञ्चजनो ना च पुरुषः पूरुषश्च विट् ॥ ३३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.176","synonyms":["मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","पुंस्","पञ्चजन","नृ","पुरुष","पूरुष","विश्"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"16.327","page":"0096","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्या मानवा मर्त्याः पुरुषाः पूरुषा नराः ।","प्रातः पञ्चजनो गोधा द्विपादो नहुषो नरः ॥ ३२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.16.0.1","synonyms":["मानव","मर्त्य","पुरुष","पूरुष","नर","प्रात","पञ्चजन","गोधा","द्विपाद","नहुष"]},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"5.1","page":"0027","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्या मनुजा मर्त्या द्विपादो नहुषो नरः ।","ब्रह्मक्षत्रियविट्छूद्रा इति वर्णचतुष्टये ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.5.0.1","synonyms":["मनुज","मर्त्य","द्विपाद","नहुष","नर","ब्रह्मन्","क्षत्रिय","विश्","शूद्र"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.4.1","page":"0020","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["भूपर्यायस्पृशो मर्त्त्या मानवा मनुजा विशः ।","मनुष्याः पृतना मर्ताः क्षितयो मानुषा अपि ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.4.1","synonyms":["मर्त्य","मानव","मनुज","विश्","पृतना","मर्त","क्षिति","मानुष"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.795","page":"0200","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["॥ श्री ॥ मर्त्यः शतायुर्मनुजो मनुष्यः"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.795","synonyms":["मर्त्य","शतायुस्","मनुज"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.103","page":"0021","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हिंस्रो व्याघ्रादिको व्यालः श्वापदो मरुलः शिरिः ।","मनुष्या मानवा मर्त्या मनुजा मानुषा नराः ॥ १०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.103","synonyms":["हिंस्र","व्याल","श्वापद","मरुल","शिरि","मानव","मर्त्य","मनुज","मानुष","नर"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"28","page":"0013","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।","ना पुमान् पुरुषो गोधा धवः स्यात्तत्पतिर्नृपः ॥ २८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.28","synonyms":["मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","नृ","पुंस्","पुरुष","गोधा","धव"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"1.5.19","page":"0009","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अङ्गुल्यां स्त्री समाम्नाये समाम्नाताज(ने?ये)न च ।","द्वयोर्मनुष्ये वैश्ये च स्वं त्वात्मात्मीययोस्त्रिषु ॥ १९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None समाम्नाताज(ने?ये)न च (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.1.5.19","head":"विश्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.24","page":"0012","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षिया क्षये तथाचारातिक्रमेऽथ क्षितिर्भुवि ।","मनुष्ये क्षयणे गेहे वासकर्मण्यथो किखिः ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.24","head":"क्षिति"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.52","page":"0047","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अरिस्तु शत्रौ ना द्वे तु मनुष्येऽथ त्रिरीश्वरे ।","अञ्जिः शेफे पुमान्नागकेसराह्वयपादपे ॥ ५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.52","head":"अरि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.80","page":"0049","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तुरगेऽथायुशब्दो द्वे मनुष्ये शकटे तु ना ।","स्यात् पुरूरवउर्वश्योः पुत्रेऽथायुर्नपुंसकम् ॥ ८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.80","head":"आयु"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.277","page":"0066","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मनुष्ये च स्त्रियां ना तु विपश्चिति कृतिः पुनः ।","पुमान् कृणत्तिकृन्तत्योः स्त्री क्रियायां कृतेऽपि च ॥ २७७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.277","head":"कृष्टि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.370","page":"0074","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गोष्ठाध्यक्षे बहूनां च ग्रामाणामधिकारिणि ।","शारिबायां तु गोपी स्त्री द्वे मनुष्येऽथ गोप्यवाक् ॥ ३७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.370","head":"गोप"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.470","page":"0083","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रसे चराचरे चापि मनुष्ये तु द्वयोरथ ।","जटावति जटी त्रि स्यात् प्लक्षवृक्षे तु पुंस्ययम् ॥ ४७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.470","head":"जगत्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.948","page":"0124","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मनुष्ये मर्कशब्दस्तु देवदारुतरौ पुमान् ।","मनोविरिञ्चयोंर्वायौ कश्चित् त्वाहाभ्रचन्द्रयोः ॥ ९४८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.948","head":"मर्त्त"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1055","page":"0133","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आदिक्षत्त्रियभेदे तद्वंशजेषु तु स द्वयोः ।","मनुष्ये चाथ यन्ता ना सूते हस्तिषके त्रि तु ॥ १०५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1055","head":"यदु"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1235","page":"0148","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अव्यवस्थितवृत्ताश्च सङ्घा व्राता इतीदृशम् ।","मनुष्ये तु द्वयोरन्ये पुनर्व्रात्ये प्रचक्षते ॥ १२३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1235","head":"व्रात"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.43","page":"0050","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मनुष्ये तु द्वयोराह शब्दवेदी धनञ्जयः ।","अजितस्तु पुमान् विष्णौ दूर्वायामजिता स्त्रियाम् ॥ ४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.43","head":"अन्नाद"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.735","page":"0111","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वध्वां बुद्धौ मनुष्ये च व्यवसाये च ना पुनः ।","चतुष्पाद्रावणे त्रिस्तु चतुरङ्घ्रौ पुमान् पुनः ॥ ७३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.735","head":"चर्षणि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1005","page":"0135","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नहुषस्तु पुमान् पूर्वराजभेदे द्वयोः पुनः ।","मनुष्ये न्यंशुकस्तु स्याच्चन्द्रे वेणौ पुमांस्तथा ॥ १००५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1005","head":"नहुष"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1149","page":"0148","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात् पर्वतभवादौ स मनुष्ये स्त्री तु पार्वती ।","उमायामाढकीसंज्ञमृद्देदे रभसः पुनः ॥ ११४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1149","head":"पार्वत"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1416","page":"0171","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मानवस्तु मनुष्ये द्वे मनुसम्बन्धिनि त्रिषु ।","माणवस्तु पुमान् हारभेदे षोडशयष्टिके ॥ १४१६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1416","head":"मानव"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.2","page":"0101","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानवो मर्त्यो मनुजः पुरुषो नरः ।","भूस्पृक्पूरुषो विट् स्यात्पुमानन्पञ्चजनो नरि ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 षो (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.2","synonyms":["मानव","मर्त्य","मनुज","पुरुष","नर","भूस्पृश्","पूरुष","विश्","पुंस्","पञ्चजन"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.13","page":"0001","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।","ना पुमान् पुरुषो गोध्मः पाञ्चजन्यजपूरुषौ? ॥ १३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.12","synonyms":["मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","नृ","पुंस्","पुरुष","गोध्म","पाञ्चजन्य","पूरुष"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"5.1.1","page":"0041","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्या मानुजा मान्या मानुषा मानवाः स्मृताः ।","द्विपादो नहुषो गोधाः प्रातः पञ्चजना नरः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.5.1.1","synonyms":["मानुज","मान्य","मानुष","मानव","द्विपाद्","नहुष","गोध","प्रात","पञ्चजन","नर"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.1.1","page":"0020","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानवो मर्त्यो मनुजो मानुषो नरः ।","ना विट् पञ्चजनो भूस्पृक् पुरुषः पूरुषः पुमान् ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.1.1","synonyms":["मानव","मर्त्य","मनुज","मानुष","नर","नृ","विश्","पञ्चजन","भूस्पृश्","पुरुष","पूरुष","पुंस्"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.496","page":"0063","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।","भूस्पृक् पञ्चजनो ना विट् पूरुषः पुरुषः पुमान् ॥ ४९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1","synonyms":["मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","भूस्पृश्","पञ्चजन","नृ","विश्","पूरुष","पुरुष","पुंस्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.111","page":"0091","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्यो मानवो मर्त्यो नरो ना मानुषः पुमान् ।","मनुर्मन्तुः पञ्चजनः पूरुषः पुरुषोऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.111","synonyms":["मानव","मर्त्य","नर","मानुष","पुंस्","मनु","मन्तु","पञ्चजन","पूरुष","पुरुष"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1","page":"0188","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["पुंसि पूरुष-पुरुषौ पुलषो ना नरोऽपि च ।","मुनुष्यो मानुषो मर्त्यो मर्तोऽपि बालिशः शिशौ ॥ १ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 रु (sub) pāda 4 syl. 3 पि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.1","synonyms":["पूरुष","पुरुष","पुलष","नर","मानुष","मर्त्य","मर्त","बालिश"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1.1031","page":"0128","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मानवा मनुजा मर्त्या मनुष्या मानुषा नराः ।","पुरुषाः स्युः पञ्चजनाः पुमांसः पूरुषा नरः ॥ १०३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.1.1","synonyms":["मानव","मनुज","मर्त्य","मानुष","नर","पुरुष","पञ्चजन","पुंस्","पूरुष"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1946","page":"0237","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नगः शिलोच्चये वृक्षे नाकः स्वर्गान्तरिक्षयोः ।","नागः सर्पे गजे ग्राहे नरोऽर्जुनमनुष्ययोः ॥ १९४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.87","head":"नर"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.5.1","page":"0072","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मनुष्या मानुषा मर्त्या मनुजा मानवा नरः ।","द्विपादो नहुषा गोधा व्राताः पञ्चजना नराः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.5.1","synonyms":["मानुष","मर्त्य","मनुज","मानव","नर","द्विपाद","नहुष","गोधा","व्रात","पञ्चजन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.29","page":"0216","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लोहेऽर्थे गैरिकस्वर्णरेतोऽस्थिषु विशेषतः ।","नरोऽर्जुने मनुष्ये च नाकः स्वर्गान्तरिक्षयोः ॥ २९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.29","head":"नर"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}