{"stem":"मन्यु","iast":"manyu","found":true,"koshas":17,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.300","page":"16","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।","क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥","अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।","अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.228","synonyms":["शोक","शुच्","शोचन","खेद","क्रोध","क्रुधा","रुषा","क्रुध्","कोप","प्रतिघ","रोष","रुष्","उत्साह","प्रगल्भता","अभियोग","उद्यम","प्रौढि","उद्योग","कियदेतिका","अध्यवसाय","ऊर्ज","वीर्य"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.820","page":"33","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यज्ञो यागः सवः सत्त्रं स्तोमो मन्युर्मखः क्रतुः ।","संस्तरः सप्ततन्तुश्च वितानं बर्हिरध्वरः ॥ ८२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.640","synonyms":["यज्ञ","याग","सव","सत्त्र","स्तोम","मख","क्रतु","संस्तर","सप्ततन्तु","वितान","बर्हिस्","अध्वर"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.25","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वैरं विरोधो विद्वेषो मन्युशोकौ तु शुक्स्त्रियाम् ।","पश्चात्तापोऽनुतापश्च विप्रतीसार इत्यपि ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.36","synonyms":["वैर","विरोध","विद्वेष","शोक","शुच्","पश्चात्ताप","अनुताप","विप्रतीसार"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.292","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रायो भूम्न्यन्तगमने मन्युर्दैन्ये क्रतौ युधि ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.292","meanings":["दैन्य","क्रतु","युध्"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.846","page":"0097","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्वाष्ट्रे तमसि शत्रौ च वृत्रशब्दस्त्रिषु स्मृतः ।","मन्युर्दैन्ये क्रतौ कोपे नाडीस्वर्गक्षितिष्विडा ॥ ८४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.60","meanings":["दैन्य","क्रतु","कोप"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.101","page":"0075","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मन्युश्च शोकः खेदश्च क्रोधः कोपश्च कथ्यते ।","वर्षक्षमा तितिक्षा स्यात् असूया दोषदृग्गुणे ॥ १०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.15","synonyms":["शोक","खेद","क्रोध","कोप","क्षमा","तितिक्षा","असूया"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"25.1.3","page":"0148","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मय उष्ट्रे दैत्यभेदे मन्युर्दैन्ये क्रतौ क्रुधि ।","स्मयौ गर्वाद्भुतौ ज्ञेयौ गोप्यौ संरक्ष्यचेटकौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.25.1.3","meanings":["दैन्य","क्रतु","क्रुध्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.58","page":"0075","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विष्णुपर्यायवचनो मन्युस्तोमश्च संस्तरः ।","प्रयाग आहवश्चैव मिष्टश्चाभिषवो हवः ॥ ५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.58","synonyms":["स्तोम","संस्तर","प्रयाग","आहव","मिष्ट","अभिषव","हव"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.99","page":"0428","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रुषा क्रुधा क्रुच्च मन्युः क्रोधः कोपोऽप्यमर्षवत् ।","रोषश्च प्रतिघो भामोऽथ स्त्रियां कियदेतिका ॥ ९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.99","synonyms":["रुषा","क्रुधा","क्रुध्","क्रोध","कोप","अमर्ष","रोष","प्रतिघ","भाम","कियदेतिका"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.133","page":"0089","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रुट् स्त्री मन्युर्भाम-खष्पौ वीरस्तूत्साहवर्धनः ।","उत्साह ऊर्ज उद्योग उद्यमश्चाभियोगवत् ॥ १३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.144","synonyms":["रुट्","भाम","खष्प","वीर","उत्साह","ऊर्ज","उद्योग","उद्यम","अभियोग"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.36","page":"0235","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यज्ञः सवोऽध्वरो यागो वसुरोचिर्मखः क्रतुः ।","मन्युः स्तोमः संस्तरश्च संचाय्यः सप्ततन्तुकः ॥ ३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1141","synonyms":["यज्ञ","सव","अध्वर","याग","वसुरोचिस्","मख","क्रतु","स्तोम","संस्तर","संचाय्य","सप्ततन्तुक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.9","page":"0287","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पीयुस्तु काले च रवौ ययुस्तु","क्रत्व[श्व]चेष्टासु [हये]मयुस्तु ।","[तु]रङ्गवक्त्रेऽथ मखे च मन्युः","क्रोधे च दैन्ये च तथा प्रदिष्टः ॥ ९ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.9","meanings":["मख","क्रोध","दैन्य"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"28","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["एते नपुंसकलिङ्गे भवन्ति । इदं श्वभ्रं गर्त्तः । इदं तृणं गृहच्छादनद्रव्यविशेषः । रणं युद्धम् । ऋणमुद्धारः अधमर्णश्च । एतान् शब्दान् स्त्रियां नियतं निश्चितं विद्यात् । इयं वीणा वाद्यविशेषः । तूणा इषुधिः । इयं घोणा नासिका । इयं घृणा दयाबुद्धिः । तुशब्दः पादपूरणे ।","यदनान्तमकर्त्तरि तन्नपुंसके विद्ध्यनिः स्त्रियामेव ।","यौ?भावेऽणापौ तौ पुंस्युक्तौ मन्युमृत्यू च ॥ २८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.30","synonyms":["श्वभ्र","तृण","रण","ऋण","वीणा","तूणा","घोणा","घृणा","मृत्यु"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"28","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अन अन्ते यस्य तदिदमनान्तं अकर्त्तरि अन्प्रत्ययान्तं यत्प्रातिपदिकं तन्नपुंसके विद्धि जानीहि । \"नपुंसकाद्भावे क्त\" इत्यत्र \"वर्तमाने ल्युट् चे\"ति ल्युट् । \"युवोरनामि\"त्यनादेशः । वचनं भजनं भाजनं पानं आसनं प्रयाणं शासनम् । अधिकरणमित्यादि । अकर्त्तरीति किम् । \"नन्द्यादिभ्यो ल्युट्\" । नन्दनः मरणः मदनः कुलनः शतनः दमनः सङ्कर्षणः मधुसूदनः जनार्दन इत्यादि । अनिः स्त्रियामेव ।","एवकारोऽवधारणार्थः । \"आक्रोशे नञ्यनिः\" । यथा इयमम्भोजनिः अकारणिः अहरणिः अखादनिः अशरणिरित्येवमादिः । अण च अप्च अणापौ यौ तौ पुंस्युक्तौ । णौ अण् चेत्यण् प्रत्ययः । त्यागः उपदेशः उपसर्गः इत्यण्प्रत्ययः । निघः पर्वतः । किञ्चान्यौ मन्युमृत्यू पुंसि भवतः । अयं मन्युर्दया शोकश्च । मृत्युर्नाशः ।","पटपुटकटघटचण्टवाटजूटवटा हि पुंस्युक्ताः ।","अवटखटपट्टकिराटकीटाश्च कूटतटयोश्च नपुंसकता ॥ २८ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.31","synonyms":["मृत्यु","पट","पुट","कट","घट","चण्ट","वाट","जूट","वट","अवट","खट","पट्ट","किराट","कीट","कूट","तट"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"109","page":"0054","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।","हर्षः प्रमोदः प्रमदो मुत्तोषानन्दमुत्सवः ॥ १०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.109","synonyms":["खेद","द्वेष","अमर्ष","रुष्","कोप","क्रोध","हर्ष","प्रमोद","प्रमद","मुद्","तोष","आनन्द","उत्सव"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.963","page":"0125","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मन्युर्दैन्ये कृपायां च शोके क्रोधे क्रता च ना ।","त्रिषु मेधाविनि द्वे तु मद्गुः सलिलवायसे ॥ ९६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.963","meanings":["दैन्य","कृपा","शोक","क्रोध","क्रतु","मेधाविन्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.211","page":"0030","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मन्युः प्रतिघरोषौ रुड् उद्योगः प्रौढिरुद्यमः ।","प्रगल्भताभियोगौ चोत्साहश्च कियदेति [18] का ॥ २११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.211","synonyms":["प्रतिघ","रोष","रुष्","उद्योग","प्रौढि","उद्यम","प्रगल्भता","अभियोग","उत्साह","कियदेतिका"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.169","page":"0023","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अभिध्याने तितिक्षा स्याच्छोके मन्युश्च शुक् स्त्रियाम् ।","स्नेहे प्रेमा प्रेम हार्दं सौहार्दं प्रियतेति च ॥ १६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.169","synonyms":["तितिक्षा","शुच्","प्रेमन्","हार्द","सौहार्द","प्रियता"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.88","page":"0028","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कोपः क्रोधोऽमर्षरोषौ प्रतिघो मन्युरुट्क्रुधः ।","ईर्षासूयाभिषङ्गश्च संरम्भोऽक्षान्तिरक्षमा ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.21","synonyms":["कोप","क्रोध","अमर्ष","रोष","प्रतिघ","रुट्","क्रुध्","ईर्षा","असूया","अभिषङ्ग","संरम्भ","अक्षान्ति","अक्षमा"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.439","page":"0055","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मन्युश्चाथाऽभियोगश्चोत्साहः प्रौढिः प्रगल्भता ।","उद्योग उद्यमश्चोर्जः तथापि कियदेतिका ॥ ४३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.402","synonyms":["अभियोग","उत्साह","प्रौढि","प्रगल्भता","उद्योग","उद्यम","ऊर्ज","कियदेतिका"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1367","page":"0217","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यज्ञो यागो मखो मन्युः स्तोमश्च संस्तरः सवः ।","सप्ततन्तुः क्रतुः सत्रं वितानं बर्हिरध्वरः ॥ १३६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 श्च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1252","synonyms":["यज्ञ","याग","मख","स्तोम","संस्तर","सव","सप्ततन्तु","क्रतु","सत्र","वितान","बर्हिस्","अध्वर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.477","page":"0033","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मन्युः शोकःस्त्रियां शुक् च शुचा निःशम इत्यपि ।","पश्चात्तापोऽनुतापश्च विप्रतीसार इत्यपि ।","कोपः क्रोधः क्रोधाभीमः आमर्षः प्रतिघोऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.477","synonyms":["शोक","शुच्","शुचा","निःशम","पश्चात्ताप","अनुताप","विप्रतीसार","कोप","क्रोध","भाम","अमर्ष","प्रतिघ"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.25","page":"0112","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यज्ञो यागः सप्ततन्तुरिष्टिरिष्टं मखः क्रतुः ।","वितानमध्वरो मन्युराहवः सवनं सवः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.25","synonyms":["यज्ञ","याग","सप्ततन्तु","इष्टि","इष्ट","मख","क्रतु","वितान","अध्वर","आहव","सवन","सव"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.22","page":"0259","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अथ भाग्यं क्लीबलिङ्गं स्याच्छुभाशुभकर्मणोः ।","मयो दैत्ये च करभे शिल्पिन्यश्वतरेऽपि च ॥","मध्यमस्त्री विलग्ने स्यान्न्याय्येऽन्तरेऽधमे त्रिषु ।","मत्स्याः पुंभूम्नि देशे तु मीने नारायणे पुमान् ॥","मन्युर्ना दैन्यशोकेष्टिक्रोधेष्वहङ्कृतौ क्वचित् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 न्त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.22","meanings":["दैन्य","शोक","इष्टि","क्रोध","अहङ्कृति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.8.979","page":"0122","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मन्युः शोकोऽथ विद्वेषो विरोधो वैरमित्यपि ।","समाः स्युर्विप्रतीसारपश्चात्तापानुतापकाः ॥ ९७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.8.44","synonyms":["शोक","विद्वेष","विरोध","वैर","विप्रतीसार","पश्चात्ताप","अनुताप"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.8.1773","page":"0214","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अमहीयुर्दीर्घतमा मारीचांहोमुचौ लुशः ।","मन्युदेवापिकर्णश्रुद्वरुणा मथितः सुदाः ॥ १७७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 र्दी (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.8.31","synonyms":["अमहीयु","दीर्घतमस्","मारीच","अंहोमुच्","लुश","देवापि","कर्णश्रुत्","वरुण","मथित","सुदास्"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1974","page":"0240","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नरकाङ्गारकौ भौमौ भेकौ वर्षाभ्वि कातरे ।","मन्युः कोपेऽध्वरे शोके मरुद्देवसमीरयोः ॥ १९७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.115","meanings":["कोप","अध्वर","शोक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.183","page":"0098","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शोकस्तु मन्युरुत्खेवदः शुक् स्त्री दैन्यानुशोचने ।","क्रोधः कोपोऽमर्षरोषौ रुषा रुट्क्रुत्क्रुधाः स्त्रियः ॥ १८३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None दः शुक् स्त्री दैन्यानुशोचने (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.183","synonyms":["शोक","उत्खेवद","शुच्","दैन्य","अनुशोचन","क्रोध","कोप","अमर्ष","रोष","रुषा","रुष्","क्रुध्","क्रुधा"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.45","page":"0217","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मन्त्रावृगादिगुह्योक्ती मन्युर्दैन्येऽध्वरे क्रुधि ।","मर्को मनसि वायौ च मोहाः क्रुन्मौर्ख्यमूढताः ॥ ४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.45","meanings":["दैन्य","अध्वर","क्रुध्"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}