{"stem":"मात्रा","iast":"mātrā","found":true,"koshas":14,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1427","page":"54","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["त्रुटौ मात्रा लवो लेशः कणो ह्रस्वं पुनर्लघु ॥ १४२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.82","synonyms":["त्रुटि","लव","लेश","कण","ह्रस्व","लघु"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.109","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्तोकाल्पक्षुल्लकाः सूक्ष्मं श्लक्ष्णं दभ्रं कृशं तनु ॥ ६१ ॥","स्त्रियां मात्रा त्रुटिः पुंसि लवलेशकणाणवः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.109","synonyms":["स्तोक","अल्प","क्षुल्लक","सूक्ष्म","श्लक्ष्ण","दभ्र","कृश","तनु","त्रुटि","लव","लेश","कण","अणु"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.178","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षुद्रा व्यङ्गा नटी वेश्या सरघा कण्टकारिका ॥ १७७ ॥","त्रिषु क्रूरेऽधमेऽल्पेऽपि क्षुद्रं मात्रा परिच्छदे ।","अल्पे च परिमाणे सा मात्रं कार्त्स्न्येऽवधारणे ॥ १७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.336","meanings":["परिच्छद","परिमाण"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.688","page":"0079","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["सूक्ष्मलेशलवश्लक्ष्णक्षुद्रदभ्रकणाणवः ।","किञ्चिन्मात्रतनुस्तोकह्रस्वाल्पत्रुटयः समाः ॥ ६८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.3","synonyms":["सूक्ष्म","लेश","लव","श्लक्ष्ण","क्षुद्र","दभ्र","कण","अणु","किञ्चित्","तनु","स्तोक","ह्रस्व","अल्प","त्रुटि"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.796","page":"0092","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["करणं कायेऽपि स्यादुष्णीषो मूर्धवेष्टनेऽप्युक्तः ।","मात्रा परिच्छदेऽपि क्षुद्रः क्रूरे श्रुतौ निगमः ॥ ७९६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.10","meanings":["परिच्छद"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.3.9","page":"0180","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मात्रा कर्णविभूषायां धने माने परिच्छदे ।","अक्षरावयवे चाल्पे मात्रं कार्त्स्नेऽवधारणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.3.9","meanings":["कर्णविभूषा","धन","मान","परिच्छद","अक्षरावयव","अल्प"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"34.7.7","page":"0237","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रति प्रतिनिधौ वीप्सालक्षणादौ प्रयोगतः ।","मात्रार्थे चाभिमुख्ये च प्रतिदानादिषु प्रति ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.34.7.7","head":"प्रति"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.117","page":"0227","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["सूक्ष्मं श्लक्ष्णं कृशं दभ्रमथ मात्रा स्त्रियां त्रुटिः ।","लवलेशकणाः पुंसि स्यादत्यल्पेप्यणुः कणाः ॥ ११७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.117","synonyms":["सूक्ष्म","श्लक्ष्ण","कृश","दभ्र","त्रुटि","लव","लेश","कण","अणु"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.27","page":"0463","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["धारा परम्परा गुन्द्रा छत्रा दंष्ट्रा च भस्त्रया ।","प्रतिसीरा च मथुरा मात्रा भद्रा च मन्दुरा ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.27","synonyms":["धारा","परम्परा","गुन्द्रा","छत्रा","दंष्ट्रा","भस्त्रा","प्रतिसीरा","मथुरा","भद्रा","मन्दुरा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.86","page":"0314","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["यावत्पतत्यसौ बिन्दुरथ पर्येति दक्षिणम् ।","जानु यावत्कराग्रं स्वं तावन्मात्रा प्रकीर्तिता ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.86","synonyms":[]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.78","page":"0019","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["त्रुटिस्तुटिश्च मात्रा स्त्री ह्रस्वं तु लघु संस्मृतम् ।","अत्यल्पेऽल्पिष्ठमल्पीयः कनीयोऽणीय इत्यपि ॥ ७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.249","synonyms":["त्रुटि","तुटि","ह्रस्व","लघु","अल्पिष्ठ","अल्पीयस्","कनीयस्","अणीयस्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.2.67","page":"0102","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["यात्रा मात्रा चित्रा छत्रा","भस्त्रा भद्रा क्षुद्रा मुद्राः ।","इन्द्रा गुन्द्रा वध्री धारा","धीरा कारा कस्तूरी च ॥ ६७ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.2.40","synonyms":["यात्रा","चित्रा","छत्रा","भस्त्रा","भद्रा","क्षुद्रा","मुद्रा","इन्द्रा","गुन्द्रा","वध्री","धारा","धीरा","कारा","कस्तूरी"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"12","page":"0001","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["यावानिति समुच्चयो कश्चिद्यस्त्रान्तः शब्दः स नपुंसके बोद्धव्यः । पुत्रमन्त्रश्वित्रशब्दान् वर्जयित्वेत्यर्थः । यथा । सूत्रं शस्त्रं शास्त्रं मित्रं पत्रं पवित्रं च । गात्रं पोत्रं पात्रं दात्रं सत्रं परित्रं चेत्यादि । अयं पुत्रः सुतः । अयं मन्त्रो होमवाच्यो वेदश्च । हि शब्दोऽनुक्तसमुच्चयार्थः ।","तेन छत्रछात्रविष्णुमित्रादीनां पुंस्त्वप्राप्तेः सिद्धिः । अयं छत्रो नर्त्तकः आतपवारणवाचकस्य छत्रशब्दस्य नपुंसकतैव । इदं छत्रं वर्षातपवारणम् । अयं छत्रोऽध्येता । अयं विष्णुमित्रः कश्चित्पुरुषः ।","यात्रामात्राभस्त्रादंष्ट्रा विद्यात् स्त्रियां वरत्रा च ।","इदूदन्तं यच्चैकाच् शरद्दरद्दृषत्प्रावृषश्चैव ॥ १२ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.12","synonyms":["सूत्र","शस्त्र","शास्त्र","मित्र","पत्र","पवित्र","गात्र","पोत्र","पात्र","दात्र","सत्र","परित्र","पुत्र","मन्त्र","छत्र","छात्र","विष्णुमित्र","यात्रा","भस्त्रा","दंष्ट्रा","वरत्रा","शरद्","दरद्","दृषद्","प्रावृष्"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"13","page":"0002","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["यात्रामात्रादिकान् शब्दान् स्त्रियां स्त्रीलिङ्गे विद्याज्जानीयादित्यर्थः । इयं यात्रा तीर्थादिगमनम् । इयं मात्राऽक्षरावयवस्तोकं च । इयं भस्त्रा लोहधमनी । इयं दंष्ट्रा दशनविशेषः । इयं वरत्रा त्रिगुणीकृता रज्जुः । वरत्रादीनामापि त्रान्तत्वान्नपुंसकत्वे प्राप्ते । ब्रूमः । त्रप्रत्ययाभावात्तद्व्यवस्थाभावादिति । भावान्तं त्र च । भाववाचकाद्धातोस्त्रप्रत्ययः स्यात् । ईच्च ऊच्च ईदूतौ तावन्ते यस्य तदिदं शब्दरूपमीदूदन्त अन्तःशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । द्वन्द्वान्ते श्रूयमाणं पदं प्रत्येकमभिसम्बध्यते इत्युक्तत्वात् । एकोऽच् यस्य तत् एकाच् एकस्वरमित्यर्थः । ईदूदन्तं यच्चैकाच् स्त्रियां तच्छब्दरूपं भवति । इयं स्त्री योषित् । इयं श्रीर्देवताविशेषः प्रभुशक्तिश्च । इयं भ्रूरक्ष्णोरुपरिरेखा । एकाजिति किम् । सेनानीः । ग्रामणीः । शरदादयोऽपि स्त्रियाम् । इयं शरत् ऋतुविशेषः । इयं दरत् ग्रीवास्थानम् । इयं दृषत् शिला । इयं प्रावृट् जलधरसमयः । चकारः समुच्चयार्थः । एवकारोऽवधारणे ।","स्थूणोर्णे स्त्रीयोगे स्तो गृहशशपूर्वकयोर्नपुंसकता ।","सर्वस्याक्षिनाम्नो जलनाम्नश्चैव मुक्त्वापः ॥ १३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.13","synonyms":["यात्रा","भस्त्रा","दंष्ट्रा","वरत्रा","स्त्री","श्री","भ्रू","शरद्","दरद्","दृषद्","प्रावृष्","स्थूणा","ऊर्णा","गृहस्थूण","शशोर्ण","अक्षि","जल","अप्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.979","page":"0126","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मात्रा प्रवृत्तौ कर्णस्य परिष्कारान्तरे धने ।","परिच्छदे परिच्छेदे शैलेऽन्ये त्वेकदेशके ॥ ९७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.979","meanings":["प्रवृत्ति","कर्णपरिष्कार","धन","परिच्छद","परिच्छेद","शैल","एकदेश"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.980","page":"0126","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ह्रस्ववर्णप्रयोगस्य काले पारे तु कश्चन ।","स्यात् तूत्तरपदे क्लीबं मात्रं कार्त्स्न्येऽवधारणे ॥ ९८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.980","meanings":["ह्रस्ववर्णप्रयोगकाल","पार"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.2.55","page":"0217","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["प्रतिसीरा दशा भद्रा भस्त्रा छत्रा कशा कुशा ।","यात्रा मात्रा बला माला दंष्ट्रा लीला च शङ्कुला ॥ ५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.2.25","synonyms":["प्रतिसीरा","दशा","भद्रा","भस्त्रा","छत्रा","कशा","कुशा","यात्रा","बला","माला","दंष्ट्रा","लीला","शङ्कुला"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.89","page":"0043","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["विश्वं कृत्स्नं तथाशेषं खण्डेऽर्धं शकलं दलम् ।","स्तोकं तुच्छं दभ्रमल्पं मात्रा लेशः कणो लवः ॥ ८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.20","synonyms":["विश्व","कृत्स्न","अशेष","खṇḍअ","अर्ध","शकल","दल","स्तोक","तुच्छ","दभ्र","अल्प","लेश","कण","लव"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2595","page":"0418","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कणो मात्रा लवो लेशस्त्रुटी त्रुटिर्निगद्यते ॥ २५९५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.137","synonyms":["कण","लव","लेश","त्रुटी","त्रुटि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.441","page":"0031","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["तिमात्रं प्लुत आख्यातं नाट्यशास्त्रानुसारतः ।","पञ्चलघ्वक्षरः कालो मात्रा निगदिता बुधैः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.441","synonyms":["प्लुत"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"5.14","page":"0164","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अल्पे स्तोकक्षुल्लसूक्ष्मं क्षुल्लकञ्च कृशं तनु ।","दभ्रं क्षुल्वं क्षुल्वकञ्च स्त्रियां मात्रा त्रूटी कणा ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 4 syl. 5 त्रू (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.5.0.14","synonyms":["स्तोक","क्षुल्ल","सूक्ष्म","क्षुल्लक","कृश","तनु","दभ्र","क्षुल्व","क्षुल्वक","त्रूटी","कणा"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.28","page":"0267","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मन्त्रो वेदगुह्यवाददेवादिसाधनेषु च ।","मात्रा विचे परिच्छेदे माने कर्णविभूषणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.28","meanings":["वित्त","परिच्छेद","मान","कर्णविभूषण"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.29","page":"0267","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वल्पवर्णान्तयोः स्त्री तु मात्रं कार्त्स्न्येऽवधारणे ।","मारः स्मरे विघ्नमृत्योर्मारिः स्त्री मृतिवर्षयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.29","meanings":["स्वल्प","वर्णान्त"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1676","page":"0201","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["त्रुटिर्मात्रा स्त्रियौ पुंसि कणलेशलवाणवः ।","शून्यं तु वशिकं तुच्छं रिक्तं च विदृढो दृढः ॥ १६७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.106","synonyms":["त्रुटि","कण","लेश","लव","अणु","शून्य","वशिक","तुच्छ","रिक्त","विदृढ","दृढ"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1979","page":"0241","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["माता ब्राह्म्याद्यकाराद्योरुमायां गवि मातरि ।","अक्षरावयवे माने प्रवृत्तौ कर्णभूषणे ॥ १९७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.120","meanings":["अक्षरावयव","मान","प्रवृत्ति","कर्णभूषण"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1980","page":"0241","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अंशे परिच्छदे मात्रा मात्रं कार्त्स्न्येऽवधारणे ।","मदो दाने स्मये मूलं शिफातारादिहेतुषु ॥ १९८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.121","meanings":["अंश","परिच्छद"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.62","page":"0235","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अक्ली मणिरजाकण्ठस्तने रत्नेऽप्यलिंजरे ।","मात्रा परिच्छदेऽर्थेंशें प्रवृत्तौ कर्णभूषणे ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.62","meanings":["परिच्छद","अर्थ","अंश","प्रवृत्ति","कर्णभूषण"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.63","page":"0235","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अक्षरावयवे माने मात्रं कार्त्स्न्येऽवधारणे ।","मध्यं युक्तेंऽतराले च महद्राज्यविशालयोः ॥ ६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.63","meanings":["अक्षरावयव","मान"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.7.24","page":"0285","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुनरप्रथमे प्रश्ने व्यावृत्ताववधारणे ।","प्रतिदाने प्रतिनिधौ तुल्ये मात्राभिमुख्ययोः ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.7.24","head":"प्रति"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}