{"stem":"मारुत","iast":"māruta","found":true,"koshas":20,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.4.1107","page":"43","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वायुः समीरसमिरौ पवनाशुगौ नभःश्वासो नभस्वदनिलश्वसनाः समीरणः ।","वातोऽहिकान्तपवमानमरुत्प्रकम्पनाः कम्पाङ्कनित्यगतिगन्धवहप्रभञ्जनाः ॥ ११०६ ॥","मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वो महाबलः ।","मारुतः स्पर्शनो दैत्यदेवो झञ्झा स वृष्टियुक् ॥ ११०७ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.4.1","synonyms":["वायु","समीर","समिर","पवन","आशुग","नभःश्वास","नभस्वत्","अनिल","श्वसन","समीरण","वात","अहिकान्त","पवमान","मरुत्","प्रकम्पन","कम्पाङ्क","नित्यगति","गन्धवह","प्रभञ्जन","मातरिश्वन्","जगत्प्राण","पृषदश्व","महाबल","स्पर्शन","दैत्यदेव","झञ्झा"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.1.43","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["श्वसनः स्पर्शनो वायुर्मातरिश्वा सदागतिः ॥ ६१ ॥","पृषदश्वो गन्धवहो गन्धवाहानिलाशुगाः ।","समीरमारुतमरुज्जगत्प्राणसमीरणाः ॥ ६२ ॥","नभस्वद्वातपवनपवमानप्रभञ्जनाः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.1.43","synonyms":["श्वसन","स्पर्शन","वायु","मातरिश्वन्","सदागति","पृषदश्व","गन्धवह","गन्धवाह","अनिल","आशुग","समीर","मरुत्","जगत्प्राण","समीरण","नभस्वत्","वात","पवन","पवमान","प्रभञ्जन"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.7","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मारुते वेधसि ब्रध्ने पुंसि कः कं शिरोऽम्बुनोः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.7","head":"क्"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.75","page":"0010","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पवनः श्वसनो वायुर्मरुदनिलो मारुतो जगत्प्राणः ।","पृषदश्वः पवमानः प्रभञ्जनः स्पर्शनो वातः ॥ ७५ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.75","synonyms":["पवन","श्वसन","वायु","मरुत्","अनिल","जगत्प्राण","पृषदश्व","पवमान","प्रभञ्जन","स्पर्शन","वात"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"24","page":"0055","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जातुधानो यातुधानो जातूधानश्च दृश्यते ।","वातिर्वाता च वातः स्यान्मारुतो मरुतो मरुत् ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.24","synonyms":["जातुधान","यातुधान","जातूधान","वाति","वाता","वात","मरुत","मरुत्"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.30","page":"0114","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["असनं प्रापणे प्रोक्तमसनः पीतसालके ।","श्वसनं मारुतं श्वासं मदनाख्यं द्रुमं विदुः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.30","head":"श्वसन"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.1.3","page":"0162","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मरू पर्वतधन्वानौ शारौ शबलमारु[77]तौ ।","खरः स्याद्गर्दभे तीक्ष्णे चौरश्चोरसुगन्धयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.1.3","head":"शार"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.2.20","page":"0193","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनिलो वसुभेदे स्यादनिलो मारुतेऽपि च ।","विपुलो महति ख्यातो मेरौ मन्ये ? हिमाचलः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.2.20","head":"अनिल"},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"1.10","page":"0001","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सुरवार्द्धकिसंज्ञं च तथा स्वातिं च मारुतम् ।","अनिलं वायुनक्षत्रं विशाखेंद्राग्निदैवतम् ॥ १० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.1.0.9","synonyms":["सुरवार्द्धकि","स्वाति","अनिल","वायुनक्षत्र","विशाखा","इंद्राग्निदैवत"]},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"3.23","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शरमार्गणबाणेषुसायकानिलमारुतः ।","समीरणाक्षपवनाः पंचवातास्तथाशुगाः ॥ २३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.3.0.6","synonyms":["शर","मार्गण","बाण","इषु","सायक","अनिल","समीरण","अक्ष","पवन","वात","आशुग"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.1","page":"0379","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्पर्शनः कः समीरो यः स्पर्शनो मारुतो नभः ।","वायुस्ततो मातरिश्वा हरिरात्मा वहश्च वाः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.1","synonyms":["स्पर्शन","क","समीर","नभस्","वायु","मातरिश्वन्","हरि","आत्मन्","वह","वार्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.2.153","page":"0023","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मरुन्-मरुत-मारुत-श्वसन-गन्धवाहानिलाः","समीर-समिराशुग-क्षिपणवोऽङ्कतीश्चाञ्चतिः ।","समीरण-सदागती वहति-शुक्षि-वाताहतिर्-","नभस्वति महाबलः पवन-धूक-वीकाभृमिः ॥ १५३ ॥"],"metre":"prthvi","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.2.147","synonyms":["मरुत्","मरुत","श्वसन","गन्धवाह","अनिल","समीर","समिर","आशुग","क्षिपणु","अङ्कति","अञ्चति","समीरण","सदागति","वहति","शुक्षि","वाताहति","नभस्वत्","महाबल","पवन","धूक","वीक","भृमि"]},{"kosha":"NGSH","kosha_title":"निघण्टुशेष","kosha_latn":"Nighaṇṭuśeṣa","ref":"2.225","page":"0124","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मरूबको मरुबको जम्भीरो मारुतः फणी ।","त्रायमाणायां त्रायन्ती कृतत्राणाऽद्रिसानुजा ॥ २२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 यां (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NGSH#NGSH.2.0.42","synonyms":["मरूबक","मरुबक","जम्भीर","फणिन्","त्रायन्ती","कृतत्राणा","अद्रिसानुजा"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.536","page":"0088","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गन्धे च सुरभावेतद् गुणत्रययुते त्रिषु ।","स्त्री तिक्ता कटुरोहिण्यां तिष्यस्तु नरि मारुते ॥ ५३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.536","head":"तिष्य"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.655","page":"0098","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्त्री क्ली तु सामभेदे स्याद् धोतस्तु नरि मारुते ।","शठे तु त्रिर्नटः पुंसि टुण्डुवृक्षे द्वयोः पुनः ॥ ६५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.655","head":"धोत"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1175","page":"0143","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हिंसके वैजयन्त्याह वहस्तु नरि मारुते ।","स्कन्धदेशे गवाश्वादेर्वहा तु सरिति स्त्रियाम् ॥ ११७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1175","head":"वह"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1300","page":"0153","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ना तु वेदयतौ ज्ञेयो वेगी तु नरि मारुते ।","त्रि तु वेगवति त्रिस्तु वेधा विदुषि तं पुनः ॥ १३०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1300","head":"वेगिन्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1374","page":"0160","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["श्लेष्मातके वेतसे च शीघ्रो ना मारुते त्रिषु ।","क्षिप्रे क्लीबं त्वसत्त्वे चेत्याहुरेकेऽथ शीरवाक् ॥ १३७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1374","head":"शीघ्र"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1388","page":"0161","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ग्राह्ये शुष्मं तु नप् तोये संयोगबलयोरपि ।","कश्चित्तु पुंसि सवितर्यपि मारुतकालयोः ॥ १३८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1388","head":"शुष्म"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1460","page":"0167","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["परवल्लिङ्गतां विद्यादथ स्तनभवे त्रिषु ।","स्तन्यं क्षीरे तु तत् क्लीबं सरस्तु नरि मारुते ॥ १४६० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1460","head":"सरस्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1124","page":"0145","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मासादिनि प्रसत्वा तु वायौ नाथ प्रसत्वरी ।","मातरि प्रतिपत्तौ च स्त्री प्ररीत्वा तु मारुते ॥ ११२४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1124","head":"प्ररीत्वन्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1192","page":"0151","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["खेऽब्जे दिव्यसिधारायां तीर्थभेषजभेदयोः ।","पटहे मुरवे त्वन्ये पुमांस्त्वौर्वे च मारुते ॥ ११९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1192","head":"पुष्कर"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1407","page":"0170","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मातङ्गः स्याच्च चण्डाले मारुतस्तु पुमानयम् ।","वायौ च भीमसेने च हनूमति च नप् पुनः ॥ १४०७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1407","meanings":["वायु","भीमसेन","हनूमत्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1408","page":"0170","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["पुरा भिन्दुर्युवेत्यस्यामृचि गीते हि सामनि ।","त्रिर्मरुद्योगिनि स्यात् तु धुर्धूरे मातुलः पुमान् ॥ १४०८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1408","meanings":["सामन्","मरुद्योगिन्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.15","page":"0053","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["समीरः पवनो नित्यगतिः कम्पाकमारुतौ ।","[30] पृषदश्वो जगत्प्राणो नभस्वाननिलो मरुत् ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.15","synonyms":["समीर","पवन","नित्यगति","कम्पाक","पृषदश्व","जगत्प्राण","नभस्वत्","अनिल","मरुत्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.7.128","page":"0177","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कायस्थो मारुते भेक? जीवके परमात्मनि ।","हरीतक्यामलक्योस्तु कायस्थैव निबध्यते ॥ १२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.7.46","head":"कायस्थ"},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.66","page":"0009","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सौख्यराजो हरिहयो राजा मारुत इत्यपि ।","स्वराण्मरुत्वान् गोपाणिः शतमन्युर्दिवस्पतिः ॥ ६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.66","synonyms":["सौख्यराज","हरिहय","राजन्","स्वराज्","मरुत्वत्","गोपाणि","शतमन्यु","दिवस्पति"]},{"kosha":"SAVD","kosha_title":"संसारावर्त","kosha_latn":"Saṃsārāvarta","ref":"8","page":"0467","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मारुतः स्पर्शनः प्राणः समीरो मरुतो जगत् ॥ ८ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SAVD#SAVD.0.0.8","synonyms":["स्पर्शन","प्राण","समीर","मरुत","जगत्"]},{"kosha":"SAVD","kosha_title":"संसारावर्त","kosha_latn":"Saṃsārāvarta","ref":"9","page":"0467","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मारुतः श्वसनः प्राणः समीरो मरुतो मरुत् ॥ ९ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SAVD#SAVD.0.0.9","synonyms":["श्वसन","प्राण","समीर","मरुत","मरुत्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.2.101","page":"0012","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वायुः समीरणो वातः समीरो मारुतो मरुत् ।","गन्धवाहो गन्धवहो मातरिश्वा प्रभञ्जनः ॥ १०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.2.43","synonyms":["वायु","समीरण","वात","समीर","मरुत्","गन्धवाह","गन्धवह","मातरिश्वन्","प्रभञ्जन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.4.1940","page":"0319","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["संभृतः सृमरो मर्को मेघारिः मारुतो मरुत् ।","उत्तरदिक्पतिः शुचिः पश्चिमदिक्पतिः पुनः ॥ १९४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.4.3","synonyms":["संभृत","सृमर","मर्क","मेघारि","मरुत्","उत्तरदिक्पति","शुचि","पश्चिमदिक्पति"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.9","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आदित्यास्तुषिता विश्वसाध्या भास्वरमारुताः ।","महाराजिकरुद्राश्च वसवो गणदेवताः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.9","synonyms":["आदित्य","तुषित","विश्व","साध्य","आभास्वर","महाराजिक","रुद्र","वसु","गणदेवता"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.149","page":"0011","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वायुर्गन्धवहो गन्धवाहः स्पर्शनमारुतौ ।","जगत्प्राणोऽजगत्प्राणः प्रभञ्जनसमीरणौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.149","synonyms":["वायु","गन्धवह","गन्धवाह","स्पर्शन","जगत्प्राण","अजगत्प्राण","प्रभञ्जन","समीरण"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.15.82","page":"0212","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नारायणयभीरु-गौर्योः केशवे पुंसि कीर्त्यते ।","पर्वरीणः पर्ववृन्तरसे गर्वे च मारुते ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None नारायणयभीरु-गौर्योः (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.15.82","head":"पर्वरीण"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.14","page":"0215","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जातीफले च मालत्यां छन्दस्यश्मन्तिकासु च ।","ज्ञातिस्ताते सगोत्रे च पुमानप्रसवेऽपि च ॥","ततं वाद्यव्याप्तयोर्ना मारुते विस्तृते त्रिषु ।","तातः पितरि पूज्ये स्यादनुकम्प्ये च पुंस्ययम् ॥","तिक्तः सुगन्धरसयोः पर्पटे तु नपुंसकम् ।","तिक्ता च कटुरोहिण्यां वचनादौ तु वाच्यवत् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.14","head":"तत"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.56","page":"0237","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जननी स्त्री दयामात्रोर्जननं जन्मवंशयोः ।","जगन्नुस्तु पुमान् जन्तौ वीतिहोत्रे च कीर्त्त्यते ॥","जयनं स्याद्घोटकादिसन्नाहे च जयेऽपि च ।","जघनं योषितां श्रोणिपुरोभागे कटावपि ॥","ज्ञानी स्याद्गणके पुंसि ज्ञानयुक्तेऽभिधेयवत् ।","जीवनं वर्त्तने प्राणधारणे सलिलेऽपि च ॥","जीवनी स्यात्तु जीवन्त्यां जीवनापि च मोदके ।","तपनो भास्करेऽपि स्यान्नरकेऽरुस्करेऽपि च ॥","तलुनो मारुते यूनि युवत्यां तलुनी स्त्रियाम् ।","तलिनं तरलस्तोकस्वच्छेषु वाच्यलिङ्गकः ॥","तमोघ्नो विष्णुसूर्येन्दुबुद्धमहेशवह्निषु ।","त्यागी दातरि शूरे च विवेकिनि भवुत्पुमान् ॥","तेवनं केलिविपिने क्रीडायाञ्च नपुंसकम् ।","तेमनं व्यञ्जने क्लीबं तथार्द्रीकरणेऽपि च ॥","तेजनी तृणपूले स्यात्तेजनो वंशमात्रके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 षु (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.56","head":"तलुन"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.117","page":"0227","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आकालिकी चाकालिका, वायौ मरुत-मारुतौ ।","मरुत् समीर-समरौ सृमरोऽप्यनलानिलौ ॥ ११७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 का (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.117","synonyms":["आकालिकी","आकालिका","मरुत","मरुत्","समीर","समर","सृमर","अनल","अनिल"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.3.125","page":"0017","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पवनसमीरसमीरणमारुतपृषदश्ववायुगन्धवहाः ।","स्पर्शनपवमानानिलवातमरुच्छ्वसनमातरिश्वानः ॥ १२५ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.3.60","synonyms":["पवन","समीर","समीरण","पृषदश्व","वायु","गन्धवह","स्पर्शन","पवमान","अनिल","वात","मरुत्","श्वसन","मातरिश्वन्"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2203","page":"0266","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आडम्बरस्तु पटहशब्दे वारणगर्जिते ।","आत्मयोनिस्तु कन्दर्पे मारुते वारिजासने ॥ २२०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.344","head":"आत्मयोनि"},{"kosha":"SRVC","kosha_title":"शब्दार्णव","kosha_latn":"Śabdārṇava","ref":"19","page":"0532","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मारुतः स्पर्शनः प्राणः समीरो मरुतो जगत् ॥ १९ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVC#SRVC.0.0.19","synonyms":["स्पर्शन","प्राण","समीर","मरुत्","जगत्"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"1.2.50","page":"0013","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शुष्मिर्महाबलो वेगी नभोजातः सदागतिः ।","नभस्वान् मारुतः शीघ्रः पृषदश्वः प्रकम्पनः ॥ ५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.1.2.50","synonyms":["शुष्मि","महाबल","वेगिन्","नभोजात","सदागति","नभस्वत्","शीघ्र","पृषदश्व","प्रकम्पन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.91","page":"0237","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शको विष्ठा पशूनां स्याद्देशे च गवये शकाः ।","शबले मारुते शारः शुद्धाः पूतार्ककेवलाः ॥ ९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.91","head":"शार"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}