{"stem":"मार्तण्ड","iast":"mārtaṇḍa","found":true,"koshas":16,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.98","page":"7","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आदित्यः सवितार्यमा खरसहस्रोष्णांशुरंशू रवि-","र्मार्तण्डस्तरणिर्गभस्तिररुणो भानुर्नभोऽहर्मणिः ।","सूर्योऽर्कः किरणो भगो ग्रहपुषः पूषा पतङ्गः खगो","मार्ताण्डो यमुनाकृतान्तजनकः प्रद्योतनस्तापनः ॥ ९५ ॥","ब्रध्नो हंसश्चित्रभानुर्विवस्वान्सूरस्त्वष्टा द्वादशात्मा च हेलिः ।","मित्रो ध्वान्तारातिरब्जांशुहस्तश्चक्राब्जाहर्बान्धवः सप्तसप्तिः ॥ ९६ ॥","दिवादिनाहर्दिवसप्रभाविभाभासः करः स्यान्मिहिरो विरोचनः ।","ग्रहाब्जिनीगोद्युपतिर्विकर्तनो हरिः शुचीनौ गगनाद्ध्वजाध्वगौ ॥ ९७ ॥","हरिदश्वो जगत्कर्मसाक्षी भास्वान्विभावसुः ।","त्रयीतनुर्जगच्चक्षुस्तपनोऽरुणसारथिः ॥ ९८ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.7","synonyms":["आदित्य","सवितृ","अर्यमन्","खरांशु","सहस्रांशु","उष्णांशु","अंशु","रवि","तरणि","गभस्ति","अरुण","भानु","नभोमणि","अहर्मणि","सूर्य","अर्क","किरण","भग","ग्रहपुष","पूषन्","पतङ्ग","खग","मार्ताण्ड","यमुनाकृतान्तजनक","प्रद्योतन","तापन","ब्रध्न","हंस","चित्रभानु","विवस्वत्","सूर","त्वष्टृ","द्वादशात्मन्","हेलि","मित्र","ध्वान्ताराति","अब्जहस्त","अंशुहस्त","चक्रबान्धव","अब्जबान्धव","अहर्बान्धव","सप्तसप्ति","दिवाकर","दिनकर","अहस्कर","दिवसकर","प्रभाकर","विभाकर","भास्कर","मिहिर","विरोचन","ग्रहपति","अब्जिनीपति","गोपति","द्युपति","विकर्तन","हरि","शुचि","इन","गगनध्वज","गगनाध्वग","हरिदश्व","जगत्कर्मसाक्षिन्","भास्वत्","विभावसु","त्रयीतनु","जगच्चक्षुस्","तपन","अरुणसारथि"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.3.31","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सूरसूर्यार्यमादित्यद्वादशात्मदिवाकराः ।","भास्कराहस्करब्रध्नप्रभाकरविभाकराः ॥ २८ ॥","भास्वद्विवस्वत्सप्ताश्वहरिदश्वोष्णरश्मयः ।","विकर्तनार्कमार्तण्डमिहिरारुणपूषणः ॥ २९ ॥","द्युमणिस्तरणिर्मित्रश्चित्रभानुर्विरोचनः ।","विभावसुर्ग्रहपतिस्त्विषांपतिरहर्पतिः ॥ ३० ॥","भानुर्हंसः सहस्रांशुस्तपनः सविता रविः ।","पद्माक्षस्तेजसांराशिश्छायानाथस्तमिस्रहा ॥","कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्लोकबन्धुस्त्रयीतनुः ।","प्रद्योतनो दिनमणिः खद्योतो लोकबान्धवः ॥","इनो भगो धामनिधिश्चांशुमाल्यब्जिनीपतिः ।","माठरः पिङ्गलो दण्डश्चण्डांशोः पारिपार्श्वकाः ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.3.37","synonyms":["सूर","सूर्य","अर्यमन्","आदित्य","द्वादशात्मन्","दिवाकर","भास्कर","अहस्कर","ब्रध्न","प्रभाकर","विभाकर","भास्वत्","विवस्वत्","सप्ताश्व","हरिदश्व","उष्णरश्मि","विकर्तन","अर्क","मिहिर","अरुण","पूषन्","द्युमणि","तरणि","मित्र","चित्रभानु","विरोचन","विभावसु","ग्रहपति","त्विषांपति","अहर्पति","भानु","हंस","सहस्रांशु","तपन","सवितृ","रवि","पद्माक्ष","तेजसांराशि","छायानाथ","तमिस्रहन्","कर्मसाक्षिन्","जगच्चक्षुस्","लोकबन्धु","त्रयीतनु","प्रद्योतन","दिनमणि","खद्योत","लोकबान्धव","इन","भग","धामनिधि","अंशुमालिन्","अब्जिनीपति","चण्डांशु","माठर","पिङ्गल","दण्ड"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.35","page":"0005","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आदित्यः सविता सहस्रकिरणः प्रद्योतनो भास्कर-","स्तिग्मांशुस्तरणिस्तथा दिनमणिर्भास्वान्विवस्वान्हरिः ।","मार्तण्डस्तपनो विकर्तन इनः पूषा पतङ्गो भगः,","सूर्यो गोपतिरर्यमा दिनकरः सूरोंऽशुमाली रविः ॥ ३५ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.35","synonyms":["आदित्य","सवितृ","सहस्रकिरण","प्रद्योतन","भास्कर","तिग्मांशु","तरणि","दिनमणि","भास्वत्","विवस्वत्","हरि","तपन","विकर्तन","इन","पूषन्","पतङ्ग","भग","सूर्य","गोपति","अर्यमन्","दिनकर","सूर","अंशुमालिन्","रवि"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"2.39","page":"0069","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मृतण्डः सविता भानुः स्वर्णरेता दिवाधिपः ।","मार्तण्डः पद्मिनीकान्तः चक्रवर्ती सदागतिः ॥ ३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.2.0.8","synonyms":["मृतण्ड","सवितृ","भानु","स्वर्णरेतस्","दिवाधिप","पद्मिनीकान्त","चक्रवर्तिन्","सदागति"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"25.1.13","page":"0150","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आदित्यौ सुरमार्तण्डौ भ्रातृव्यौ भ्रातृजद्विषौ ।","व्यवायः सुरते शुद्धौ हृदयं चित्तवक्षसोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.25.1.13","head":"आदित्य"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.1.13","page":"0163","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विस्तारौ विततस्तम्बौ तुषारौ हिमशीकरौ ।","भास्करौ वह्निमार्तण्डौ विकारौ रोगवैकृतौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.1.13","head":"भास्कर"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.3.30","page":"0029","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ब्रध्नोंऽशुर्दिवसप्रणीश्च तरणिर्मार्तण्ड-चण्डद्युती","मार्ताण्डोऽरुण[20a]सारथिर्दिनकरो मित्रो रथाङ्गप्रियः ।","अञ्जिष्ठोऽव्यथिषः-सरोरुहसुहृत्पृष्वस्त्रयीमूर्त्तिमान्","ज्योतिर्वत्सरमूर्तिरम्बुजकरः सूरोऽप्यरूषः शुचिः ॥ ३० ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.3.28","synonyms":["ब्रध्न","अंशु","दिवसप्रणी","तरणि","चण्डद्युति","मार्ताण्ड","अरुणसारथि","दिनकर","मित्र","रथाङ्गप्रिय","अञ्जिष्ठ","अव्यथिष","सरोरुहसुहृद्","पृष्व","त्रयीमूर्त्तिमत्","ज्योतिस्","वत्सरमूर्ति","अम्बुजकर","सूर","अरूष","शुचि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.12.82","page":"0190","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["थो हालाहलदर्शने मरकते क्लीबे भवेद्गारुडम् ।","कर्चूरे विषयान्तरे च गणनासूक्तो बुधैर्द्राविडो","मार्तण्डस्तु रवौ किरौ च गदितः स्यात्तु प्रचण्डोऽन्यवत् ॥ ८२ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.12.16","meanings":["रवि","किरि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.19.36","page":"0238","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कारूण्डे मार्तण्डे यज्ञपुरुषके सहस्रपादः स्यात् ।","उपनिषदुक्ता धर्मे वेदान्ते स्याद्रहोर्थे च ।"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.19.36","head":"सहस्रपाद"},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"49","page":"0026","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तरणिस्तपनो भानुर्ब्रध्नः पूषाऽर्यमा रविः ।","तिग्मः पतङ्गो द्युमणिर्मार्तण्डोऽर्को ग्रहाधिपः ॥ ४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.49","synonyms":["तरणि","तपन","भानु","ब्रध्न","पूषन्","अर्यमन्","रवि","तिग्म","पतङ्ग","द्युमणि","अर्क","ग्रहाधिप"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1397","page":"0169","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रवौ तु पुंसि मार्तण्डमार्ताण्डौ यादवोदितौ ।","माकन्दस्तु पुमानाम्रे स्त्री स्यादामलकीतरौ ॥ १३९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1397","meanings":["रवि"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.86","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मार्तण्डोऽहर्पतिर्भानुः पतंगश्चक्रबान्धवः ।","अर्यमा तपनः सूरो भास्वान्खरकरोऽपि च ॥ ८६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.86","synonyms":["अहर्पति","भानु","पतंग","चक्रबान्धव","अर्यमन्","तपन","सूर","भास्वत्","खरकर"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.2.62","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सप्ताश्वोऽहस्करो भास्वान्द्वादशात्मा विरोचनः ।","प्रभाकरः सहस्रांशुर्मार्तण्डो मिहिरोऽर्यमा ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.2.4","synonyms":["सप्ताश्व","अहस्कर","भास्वत्","द्वादशात्मन्","विरोचन","प्रभाकर","सहस्रांशु","मिहिर","अर्यमन्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.128","page":"0047","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["श्रीसिंहे च कपौ शुके हरिहरे चामीकरे भार्गवे","चन्द्रेभे कविराजवाजिवहने वंशे यमे पारदे ।","नागे वर्णसमीरणेऽपि दहने स्कन्दे च संक्रन्दने","मार्तण्डेऽशनिपन्नगेश्वरदिने खड्गे हरिः कीर्तितः ॥ १२८ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.59","head":"हरि"},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.80","page":"0013","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आदित्यः सविता सूर्यः सहस्रांशुः रविस्तथा ।","मार्तण्डस्तरणिर्भानुर्गभस्तिः किरणो भगः ॥ ८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.16","synonyms":["आदित्य","सवितृ","सूर्य","सहस्रांशु","रवि","तरणि","भानु","गभस्ति","किरण","भग"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.232","page":"0017","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हंसो भास्वान् दिनमणिर्द्युमणिस्तरणी रविः ।","चण्डांशुरर्को मार्तण्डः सप्तसप्तिर्गभस्तिमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.232","synonyms":["हंस","भास्वत्","दिनमणि","द्युमणि","तरणि","रवि","चण्डांशु","अर्क","सप्तसप्ति","गभस्तिमत्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.13.35","page":"0206","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["न स्त्रियां श्रवणाक्ष्णोश्च मले च सेचपात्रके ।","भेरुण्डी यक्षिणीभेददेवतान्तरयोः स्त्रियाम् ॥","भयानके भिन्नलिङ्गं भेरुण्डं गर्भधारणे ।","मार्तण्डो मिहिरे क्रोडे शिखण्डो वर्हचूडयोः ॥","मारुण्डोऽपि च सर्पाण्डे पथगोमयमण्डले ।","वण्डोशाविकाश(?) स्त्रीवर्त्तिभेदेषु च स्त्रियाम् ॥","वितण्डा स्त्री वादभेदे कच्वी शाके शिफाद्वये ।","सरण्डः सरटे धूर्ते कामुके भूषणान्तरे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 1 व (merge)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.13.35","meanings":["मिहिर","क्रोड"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.15.37","page":"0210","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तरुणः कुब्जपुष्पे ना चित्रके यूनि च त्रिषु ।","तरणिः पुंसि मार्तण्डे कुमारीनौकयोः स्त्रियाम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.15.37","head":"तरणि"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.4","page":"0177","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["असंयुक्ततकारः स्याद् वेतालो व्यन्तरान्तरे ।","मार्तण्डि-मार्ताण्डौ मार्तण्डोऽर्क एतश ऐतशः ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.4","synonyms":["वेताल","मार्तण्डि","मार्ताण्ड","एतश","ऐतश"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.92","page":"0257","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वः स्वर्गे सुखमार्तण्डपरलोकेष्वपि, शनैः ।","शनैश्चरेऽप्यथोर्ध्वे तु उपरिष्ठादुपर्यपि ॥ ९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 पि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.92","head":"स्वर्"},{"kosha":"SRVC","kosha_title":"शब्दार्णव","kosha_latn":"Śabdārṇava","ref":"32","page":"0533","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अथ मार्तण्डमार्ताण्डौ ॥ ३२ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVC#SRVC.0.0.33","synonyms":["मार्ताण्ड"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.115","page":"0130","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["समूहे चान्तरावेद्यां मण्डः स्यात्सारपिच्छयोः ।","एरण्डे मस्तुनि क्लीबे मार्तण्डौ खगदंष्ट्रिणौ ॥ ११५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.120","meanings":["खग","दंष्ट्रिन्"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"2.1.13","page":"0018","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रश्मिमाली दृगध्यक्षः कर्मसाक्षी त्रयीतनुः ।","तर्षुर्मार्तण्डमुण्डीरपाथिपेरुगभस्तयः ॥ १३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.2.1.13","synonyms":["रश्मिमालिन्","दृगध्यक्ष","कर्मसाक्षिन्","त्रयीतनु","तर्षु","मुण्डीर","पाथि","पेरु","गभस्ति"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}