{"stem":"मूढ","iast":"mūḍha","found":true,"koshas":15,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.18","page":"18","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दानशीलः स वदान्यो वदन्योऽप्यथ बालिशः ॥ ३५१ ॥","मूढो मन्दो यथाजातो बालो मातृमुखो जडः ।","मूर्खोऽमेधो विवर्णाज्ञौ वैधेयो मातृशासितः ॥ ३५२ ॥","देवानांप्रियजाल्मौ च दीर्घसूत्रश्चिरक्रियः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.18","synonyms":["दानशील","वदान्य","वदन्य","बालिश","मन्द","यथाजात","बाल","मातृमुख","जड","मूर्ख","अमेध","विवर्ण","अज्ञ","वैधेय","मातृशासित","देवानांप्रिय","जाल्म","दीर्घसूत्र","चिरक्रिय"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.88","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अज्ञे मूढयथाजातमूर्खवैधेयबालिशाः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.88","synonyms":["अज्ञ","यथाजात","मूर्ख","वैधेय","बालिश"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.82","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विविक्तौ पूतविजनौ मूर्छितौ मूढसोच्छ्रयौ ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.160","head":"मूर्छित"},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.95","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मूढाल्पापटुनिर्भाग्या मन्दाः स्युर्द्वौ तु शारदौ ।","प्रत्यग्राप्रतिभौ विद्वत्सुप्रगल्भौ विशारदौ ॥ ९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.184","head":"मन्द"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.336","page":"0040","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["वैधेयो बालिशो बालो जडो जाल्मो यथोद्गतः ।","मूढो मन्दो विवर्णश्च मूर्खः स्यान्मातृशासितः ॥ ३३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.181","synonyms":["वैधेय","बालिश","बाल","जड","जाल्म","यथोद्गत","मन्द","विवर्ण","मूर्ख","मातृशासित"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.111","page":"0076","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["श्वासहेतुः सुषुप्तिश्च सुखदा सुखसुप्तिका ।","मूर्च्छा तु मूर्च्छनं मूढं वैचित्यं कश्मलं लयः ॥ १११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.25","synonyms":["श्वासहेतु","सुषुप्ति","सुखदा","सुखसुप्तिका","मूर्च्छा","मूर्च्छन","वैचित्य","कश्मल","लय"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"13.1.1","page":"0047","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सोढा स्यान्मर्षितः शक्तो वोढा भारिकमूढयोः ।","मूढस्तु मुग्धजडयोः बाढं भृशप्रतिज्ञयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 भृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.13.1.1","meanings":["मुग्ध","जड"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"17.3.4","page":"0098","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मन्दाः स्वैराल्परोगार्तमूढाभाग्यशनैश्चराः ।","[50] हस्तिजातिप्रभेदे च मन्दो मन्दरतो नरः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.17.3.4","head":"मन्द"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"18.1.3","page":"0099","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गाधः स्थाने च लिप्सायां व्याधो मृगयुदुष्टयोः ।","मुग्धः स्यात्सुन्दरे मूढे स्निग्धे वत्सलचिक्कणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.18.1.3","head":"मुग्ध"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.15","page":"0002","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["ज्ञाता तु विदुरो विन्दुर्यथाजातस्तु बालिशः ।","देवानांप्रिय-मूर्खाज्ञ-मूढ-वैधेय-पामराः ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.118","synonyms":["ज्ञातृ","विदुर","विन्दु","यथाजात","बालिश","देवानांप्रिय","मूर्ख","अज्ञ","वैधेय","पामर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.14.94","page":"0192","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तन्द्रालुशिश्वोः परवच्च मूढो","गूढोऽपि चेत्संवृतवाचकः स्यात् ।","क्लीबे रहो गुह्यगतेऽथ वड्रे","व्यूढं कृतेऽपि त्रिषु संहते च ॥ ९४ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.14.2","meanings":["तन्द्रालु","शिशु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.20.64","page":"0241","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बाधा निषेधेऽपि च दुःख उक्ता","सुधा तु मूर्वाविकसास्नुहीषु ।","विलेपवस्तुन्यमृतेऽथ संधा","स्थितौ च संवि[8b]द्यथ लालसायाम् ।","श्रद्धातिभक्तौ क्रमतस्तु वृद्धौ","स्पर्धापि संघर्षणसाम्ययोः स्यात् ।","मुग्धोऽन्यवत्सुन्दरमूढयोः स्या-","द्विधुः सुधांशौ गरुडध्वजे च ॥ ६४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"upajati · pāda 2 syl. 5 वि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.20.14","head":"मुग्ध"},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"166","page":"0080","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मुग्धो मूढो जडो नेडो मूको मूर्खश्च कद्वदः ।","स देवानां प्रियोऽप्राज्ञो मन्दः धीनामवर्जितः ॥ १६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.166","synonyms":["मुग्ध","जड","नेड","मूक","मूर्ख","कद्वद","देवानांप्रिय","अप्राज्ञ","मन्द","धीनामवर्जित"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.4.20","page":"0041","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मूढे सौम्ये च मेध्यं तु बलाहकभवे तथा ।","मेघसाधौ च याप्यं तु यापनीये विगर्हिते ॥ २० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.4.20","head":"मुग्ध"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1020","page":"0130","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रहेलिकान्तरे तु स्त्री मूढा स्यात् काव्यकारिणाम् ।","त्रि तु स्यात् तन्द्रितेऽप्यज्ञे क्रुद्धमूर्च्छितयोरपि ॥ १०२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1020","meanings":["तन्द्रित","अज्ञ","क्रुद्ध","मूर्च्छित"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1021","page":"0130","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["क्लीबं तु मोहने ना तु पश्वन्वेषणयोर्मृगः ।","मृगशीर्षाख्यनक्षत्रे तद्युक्ते कालमात्रके ॥ १०२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1021","meanings":["मोहन"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.4.46","page":"0045","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कदर्याढ्ये मूर्छितस्तु मूढसोच्छ्राययोरपि ।","अजयस्तु प्रवृद्धेऽपि वदान्यस्त्वपि दातरि ॥ ४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.4.46","head":"मूर्छित"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.18","page":"0103","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वैधेयो मूढमन्दौ च यथाजातोऽपि बालिशः ।","देवानां वल्लभो जाल्मः क्रियाकुण्ठेऽथ कथ्यते ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.18","synonyms":["वैधेय","मन्द","यथाजात","बालिश","देवानांवल्लभ","जाल्म"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.4.117","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मूर्खो मन्दो जडो मूढो बालोऽज्ञो जाल्मबालिशौ ।","शठः कुण्ठश्च वठरो निर्बुद्धिश्च निरक्षरः ॥ ११७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.4.4","synonyms":["मूर्ख","मन्द","जड","बाल","अज्ञ","जाल्म","बालिश","शठ","कुण्ठ","वठर","निर्बुद्धि","निरक्षर"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.521","page":"0066","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मातृमुखश्च मूढोऽज्ञो मन्दश्च नामवर्जितः ।","बालोऽमेधाः विवर्णश्च वैधेयश्च यथोद्गतः ॥ ५२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.28","synonyms":["मातृमुख","अज्ञ","मन्द","नामवर्जित","बाल","अमेधस्","विवर्ण","वैधेय","यथोद्गत"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"4.1.65","page":"0163","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मूर्खो मूढाज्ञवैधेययथाजाताश्च वालिशः ।","कदर्ये कृपणः क्षुद्रः किम्पचानः मितम्पचः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.4.1.65","synonyms":["मूर्ख","अज्ञ","वैधेय","यथाजात","वालिश","कृपण","क्षुद्र","किम्पचान","मितम्पच"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.14.3","page":"0206","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दृढं त्वतिशयस्थूले स्यात्प्रगाढनितान्तयोः ।","माढिः स्त्री पत्रभङ्गे च तथा दैन्यप्रकाशने ॥","मूढः शिशौ तन्द्रिते च वाढा च दीप्तिमुख्ययोः ।","बाढं प्रतिज्ञादृढयो रूढं जातप्रसिद्धयोः ॥","व्यूढः पृथुलविन्यस्तसंहतेष्वभिधेयवत् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.14.3","meanings":["शिशु","तन्द्रित"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.14.4","page":"0207","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वोढा ना भारिके मूढे परिनेतरि कुत्रचित् ।","सोढा शक्रे भिन्नलिङ्गस्तितिक्षासंयुतेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.14.4","head":"वोढृ"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.126","page":"0221","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मरुत्समीरे देवे ता ग्रन्थिपर्णे नपुंसकम् ।","मूर्च्छितं चोच्छ्रये मूढे मूषितं खण्डते भिदि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.126","head":"मूर्च्छित"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.19.10","page":"0232","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मेधो यज्ञे स्त्रियां बुद्धौ मुग्धः सुन्दरमूढयोः ।","राधो वैशाखमासे ना राधा चित्रे च धन्विनाम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.19.10","head":"मुग्ध"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1638","page":"0197","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["स्तुतनुतशस्तपनायितपनितेडितपणायितं पणितम् ।","मूढे मूर्खवृथाजातमातृशिष्टाज्ञबालिशाः ॥ १६३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.68","synonyms":["स्तुत","नुत","शस्त","पनायित","पनित","ईडित","पणायित","पणित","मूर्ख","वृथाजात","मातृशिष्ट","अज्ञ","बालिश"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.118","page":"0131","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विचेष्टबालिशौ मूढौ राढा स्याद्दीप्तिदेशयोः ।","पण्डकञ्चुकिनौ षण्ढौ समूढः पुञ्जिते नवे ॥ ११८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.124","meanings":["विचेष्ट","बालिश"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.4.21","page":"0202","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मूर्खे त्वनेडो देवानांप्रियो यो नामवर्जितः ।","अपि वैधेयमूढाज्ञा मातृशिष्टयथोद्गतौ ॥ २१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.4.21","synonyms":["मूर्ख","अनेड","देवानांप्रिय","वैधेय","अज्ञ","मातृशिष्ट","यथोद्गत"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.12","page":"0229","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मुग्धं सौम्ये नवे मूढे मूढो मोहिनि तंद्रिते ।","मृद्वतीक्ष्णे कोमले च बद्धोपरतयोर्यतः ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.12","meanings":["मोहिन्","तंद्रित"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.4.22","page":"0255","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भावितौ लब्धवासितौ भुजिष्यौ स्वैरिकिङ्करौ ।","मधुरौ स्वादुसुन्दरौ मूर्च्छितौ मूढसोच्छ्रयौ ॥ २२ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 7 सि (sub) pāda 3 syl. 7 न्द (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.4.22","head":"मूर्च्छित"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}