{"stem":"मृदु","iast":"mṛdu","found":true,"koshas":15,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1387","page":"53","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["निष्ठुरः कक्खटः क्रूरः परुषः कर्कशः खरः ॥ १३८६ ॥","दृढः कठोरः कठिनो जरठः कोमलः पुनः ।","मृदुलो मृदुसोमालसुकुमारा अकर्कशः ॥ १३८७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.30","synonyms":["निष्ठुर","कक्खट","क्रूर","परुष","कर्कश","खर","दृढ","कठोर","कठिन","जरठ","कोमल","मृदुल","सोमाल","सुकुमार","अकर्कश"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.132","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["नूत्नश्च सुकुमारं तु कोमलं मृदुलम्मृदु ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.132","synonyms":["नूत्न","सुकुमार","कोमल","मृदुल"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.94","page":null,"kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रिष्विष्टमधुरौ स्वादू मृदू चातीक्ष्णकोमलौ ॥ ९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.183","meanings":["अतीक्ष्ण","कोमल"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"275","page":"0077","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्त्रियां … सुमुखीसुमुखादयः ।","गुणोऽदन्तात् स्त्रियां मृद्वी मृदु मृद्वादयो मताः ॥ २७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.275","synonyms":["सुमुखी","सुमुखा","मृद्वी"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"17.1.2","page":"0092","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["छन्दावभिप्रायवशौ मृदू चातीक्ष्णकोमलौ ।","स्वेदः स्यात्स्वेदने घर्मे शादः कर्दमशष्पयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.17.1.2","meanings":["अतीक्ष्ण","कोमल"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.9.137","page":"0229","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["नवीनो नूतनो नव्यः प्रत्यग्रो नूतनो नवः ।","अथ स्यात्सुकुमारं तु कोमलं मृदुलं मृदु ॥ १३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.9.137","synonyms":["नवीन","नूतन","नव्य","प्रत्यग्र","नूत्न","नव","सुकुमार","कोमल","मृदुल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.3.100","page":"0037","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["ध्रुवाणि भानि रोहिणी तथोत्तरात्रयं जगुः ।","मृदूनि रेवती मृगः स मैत्रचित्रया युतः ॥ १०० ॥"],"metre":"pancacamara","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.3.100","synonyms":["ध्रुव"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.165","page":"0073","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["स्पार्शनः स्पर्शनः स्पर्शस्त्वङ्मयः स चतुर्विधः ।","उष्णः शीतः कठोरश्च मृदुस्तद्वत्त्वमी त्रिषु ॥ १६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.166","synonyms":["स्पार्शन","स्पर्शन","स्पर्श","उष्ण","शीत","कठोर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.167","page":"0073","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["मृदु मृदुलं सुकुमारं कोमल-सोमाल-पेलवान्याहुः ।","म्रदिमा पुंसि मृदुत्वं मार्द्दवमन्त्ये स्त्रियां तु मृदुता स्यात् ॥ १६७ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.168","synonyms":["मृदुल","सुकुमार","कोमल","सोमाल","पेलव","म्रदिमन्","मृदुत्व","मार्द्दव","मृदुता"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.19.25","page":"0235","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वादुर्मनोज्ञे मधुरे त्रयेऽथा-","[तीक्ष्णे मृदुः स्या]त्त्रि[षु] कोमले च ॥ २५ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.19.10","meanings":["अतीक्ष्ण","कोमल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.67","page":"0296","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कालेयो दनुजेऽन्तिमे तु समयाकृत्यामथ स्यात् खरे","स्याद्भाङ्गर्यां च मृदौ हिते तु बलये भेद्याभलिङ्गो भवेत् ।","आत्रेयो मुनिभेदके च मलिनीनद्योः स्त्रियां स्यादथो","पानीयं जलपेययोरथ भवेदैणेयमेणीभवे ॥ ६७ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"sardulavikridita · pāda 2 syl. None स्याद्भाङ्गर्यां च मृदौ हिते तु बलये भेद्याभलिङ्गो भवेत् (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.68","head":"कालेय"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.52","page":"0310","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तथान्तरात्मन्य[पि] योगभेदे","फणिज्जके योषिति सम्मतोऽयम् ।","क्लिन्ने तथार्द्रस्त्रिषु भे पुनः स्त्री","सान्द्रं त्वरण्ये च घने मृदौ च ॥ ५२ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.61","head":"सान्द्र"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.32","page":"0349","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["देवलो नारदे देवधनभोक्तरि धार्मिके ।","शिलान्तरे ना कृकलासकेऽपि","स्याद्धेमलः काञ्चनकारके च ।","स्याच्छ्यामलोऽच्छेऽप्यसिते परस्मिन्","स्यात्कोमलं वारिणि वा मृदौ च ॥ ३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.88","head":"कोमल"},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"155","page":"0075","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कठोरं कठिनं स्तब्धं कर्कशं परुषं दृढम् ।","अश्लीलं काहलं फल्गु कोमलं मृदु पेशलम् ॥ १५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.155","synonyms":["कठोर","कठिन","स्तब्ध","कर्कश","परुष","दृढ","अश्लील","काहल","फल्गु","कोमल","पेशल"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1024","page":"0130","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मृदु वङ्गे कोमले तु त्रि स्यादकठिनेऽपि च ।","मेघ्यः प्रावृषि ना त्रिस्तु मेघसाधुनि तद्भवे ॥ १०२४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1024","meanings":["वङ्ग","कोमल","अकठिन"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.595","page":"0098","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्लीबं जले पुमान् स्वर्गे मृदुनि त्वेष भेद्यवत् ।","कोणिका तु स्त्रियां नीडे कोणितर्येष भेद्यवत् ॥ ५९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.595","head":"कोमल"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1214","page":"0153","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पेलवं तु त्रिषु मृदौ मरिचे तु नपुंसकम् ।","प्रेरित्वा तु समुद्रे ना स्त्री तु प्रेरित्वरी पुरि ॥ १२१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1214","head":"पेलव"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1253","page":"0157","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बालेयोः गर्दभे द्वे स्याद् दैत्ये चाथ खले त्रिषु ।","मृदौ बलिहिते चेति रभसेन समीरितम् ॥ १२५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1253","head":"बालेय"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1443","page":"0173","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भेद्यवन्मृदुनि क्ली तु प्रसिद्धे गन्धवस्तुनि ।","अगुर्विति मृगाक्षी तु स्त्रीलिङ्गा स्याल्लतान्तरे ॥ १४४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1443","head":"अगुरु"},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.95","page":"0044","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["तीव्रोग्रौ दारुणं घोरं दृढमुद्दाममुत्कटम् ।","सुकुमारः सुखस्पर्शः कोमलो मृदुलो मृदु ॥ ९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.26","synonyms":["तीव्र","उग्र","दारुण","घोर","दृढ","उद्दाम","उत्कट","सुकुमार","सुखस्पर्श","कोमल","मृदुल"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2521","page":"0409","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कोमलः सुकुमारश्च सोमालोऽकर्कशो मृदुः ॥ २५२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.55","synonyms":["कोमल","सुकुमार","सोमाल","अकर्कश"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"5.35","page":"0165","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["सुकुमारं मृदु भवेत् मृदुलञ्चापि कोमलम् ।","अनुगेऽन्वक्षमन्वक् चानुपदं क्लीबमव्ययम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.5.0.35","synonyms":["सुकुमार","मृदुल","कोमल","अन्वक्ष","अन्वच्","अनुपद"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.46","page":"0261","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पानीयं सलिले क्लीबं पातव्ये पुनरन्यवत् ।","पौलस्त्यो ना धनाधीशे दशकण्ठे विभीषणे ॥","वलयं कङ्कणे क्लीबं कण्ठरोगे पुमानयम् ।","वालेयं स्याद्वलिहिते मृदौ त्रिषु खरे पुमान् ॥","ब्राह्मण्यं ब्रह्मवृन्दे स्यात्ब्राह्मणत्वेऽपि न द्वयोः ।","भरण्युर्ना चण्डभानौ मृगाङ्के च विभावसौ ॥","भुजिष्यः पुंसि दासे स्यात्स्वन्त्रहस्तसूतत्रके ।","स्त्रियां दासीगणिकयोः स्वतन्त्रायामपि क्वचित् ॥","मलयो ना चलारामदेशेषु स्त्री तथौषधे ।","मङ्गल्यो ना त्रायमानामसूराश्वत्थबिल्वके ॥","स्त्रियात्तु रोचनाशुक्लवचाशमीमिमीषु च ।","अधःपुष्प्यां स्त्रियां दध्नि क्लीबं शिवकरे त्रिषु ॥","मृगयुर्ना शृगाले स्याद् व्याधे पितामहेऽपि च ।","रहस्या स्त्री सरिद्भदे गोपनीयेऽभिधेयवत् ॥","विजया पार्वतीसख्यां तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् ।","विजयस्तु जये पुंसि तथा गाण्डीवधन्वनि ॥","विस्मयः पुंसि दर्ये स्यात्स्यन्देहाश्चर्ययोरपि ।","विषयो यस्य यो ज्ञातस्तत्रदेशे च गोचरे ॥","रूपादौ स्याज्जनपदे कान्तादौ च भवेत्पुमान् ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 5 सू (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 श (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 पि (sub) pāda 3 syl. 7 द्भ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.46","head":"वालेय"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.12","page":"0250","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कक्खडः खक्खटस्तद्वत्, कोमले मृदुलो मृदुः ।","सोमालः सुकुमारश्च, मधूलो मधुरान्विता ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.12","synonyms":["कक्खड","खक्खट","मृदुल","सोमाल","सुकुमार","मधूल","मधुर"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1626","page":"0196","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["यौष्माकीणस्तु यौष्माको युष्मदीयो यथा तथा ।","आस्माकीनादयोऽथ स्यान्मृदूलं मृदु कोमलम् ॥ १६२६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.56","synonyms":["यौष्माकीण","यौष्माक","युष्मदीय","आस्माकीन","मृदूल","कोमल"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.136","page":"0138","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अजागलस्तने चापि मसृणौ मृद्वकर्कशौ ।","निश्मश्रपुरुषोद्दंशौ मत्कुणावथ रोहिणी ॥ १३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.143","head":"मसृण"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.317","page":"0202","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पौलस्त्यौ रावणश्रीदौ स्वर्गलाभौ फलोदयौ ।","ब्राह्मण्यं ब्रह्मसङ्घेऽपि बालेयौ मृदुगर्द्दभो ॥ ३१७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.331","head":"बालेय"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.380","page":"0225","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हलतिग्मकरौ सीरौ सान्द्रं मृदौ घने वने ।","तन्वादिग्रन्थयोः सूत्रं कारणेऽपि च दृश्यते ॥ ३८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 मृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.394","head":"सान्द्र"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"5.3.5","page":"0196","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["कठोरनिष्ठुरक्रूरदृढदारुणकक्खटाः ।","खरश्च सुकुमारे तु कोमलो मृदुलो मृदुः ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.5.3.5","synonyms":["कठोर","निष्ठुर","क्रूर","दृढ","दारुण","कक्खट","खर","कोमल","मृदुल"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.12","page":"0229","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मुग्धं सौम्ये नवे मूढे मूढो मोहिनि तंद्रिते ।","मृद्वतीक्ष्णे कोमले च बद्धोपरतयोर्यतः ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.12","meanings":["अतीक्ष्ण","कोमल"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}