{"stem":"मेधा","iast":"medhā","found":true,"koshas":16,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.309","page":"16","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["मतिर्मनीषा बुद्धिर्धीर्धिषणाज्ञप्तिचेतनाः ॥ ३०८ ॥","प्रतिभाप्रतिपत्प्रज्ञाप्रेक्षाचिदुपलब्धयः ।","संवित्तिः शेमुषी दृष्टिः सा मेधा धारणक्षमा ॥ ३०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.237","synonyms":["मति","मनीषा","बुद्धि","धी","धिषणा","ज्ञप्ति","चेतना","प्रतिभा","प्रतिपद्","प्रज्ञा","प्रेक्षा","चित्","उपलब्धि","संवित्ति","शेमुषी","दृष्टि"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.5.2","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["धीर्धारणावती मेधा सङ्कल्पः कर्म मानसम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.5.2","synonyms":["सङ्कल्प"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.334","page":"0040","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["प्रेक्षा प्रज्ञा प्रतिभा धीर्धिषणा शेमुषी मनीषा च ।","बुद्धिर्मतिश्च मेधा संख्या संवित्तिरुपलब्धिः ॥ ३३४ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.179","synonyms":["प्रेक्षा","प्रज्ञा","प्रतिभा","धी","धिषणा","शेमुषी","मनीषा","बुद्धि","मति","संख्या","संवित्ति","उपलब्धि"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.88","page":"0074","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अनुभूरुपलब्धिश्च भूतिश्चित् ज्ञप्तिसम्भवा ।","ज्ञानं च बोधनं जानं मेधा धीर्धारणा क्षमा ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.2","synonyms":["अनुभू","उपलब्धि","भूति","चित्","ज्ञान","बोधन","जान","धी","धारणा","क्षमा"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.144","page":"0433","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अतीतानुस्मृतिर्मेधा प्रज्ञा कालत्रयस्मृतिः ।","प्रतिभा नूतनोल्लेखवती पण्डा तु शास्त्रगा ॥ १४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.144","synonyms":["प्रज्ञा","प्रतिभा","पण्डा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.2","page":"0053","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कुशाग्रीयातितीक्ष्णा सा मेधा स्याद्धारणावती ।","तत्त्वाभ्यासभवा पण्डा प्रतिभा स्फूर्त्तिशालिनी ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.2","synonyms":["पण्डा","प्रतिभा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.98","page":"0085","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मेधायां मेधति प्रोक्तं तथा मेदति मेदते ।","ऊहते स्यात्स्यामयते तथा जोषयतीति च ॥ ९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 त्स्या (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.499","meanings":["मेधति","मेदति","मेदते"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.20.52","page":"0239","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्थाधे ? तु गाधं क्लिशि चाभिलाषे","व्याधस्तु धृष्टे मृगयौ च पुंसि ।","मेधः क्रतौ स्यान्मतिनाम्नि मेधा","मेधिः स्त्रियां किं च खलस्य काष्ठे ॥ ५२ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.20.3","meanings":["मति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.64","page":"0340","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मूर्खे पुमान्वारणवाजिपुच्छे","करेऽप्युदीच्ये गदितः स्त्रियां न ।","वाली तु मेधावपि कर्णभूषा-","न्तरेऽथ बाला त्रिपुटास्त्रियोः स्यात् ॥ ६४ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.20","head":"वाली"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"63","page":"0017","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["नाडीपूर्वं व्रणं पुंसि भवति । अयं नाडीव्रणः । नाड्युपपद इति किम् । दुष्टव्रणम् । वृक्षादयः पुंसि भवन्ति । अयं वृक्षस्तरुः । जनो लोकः । पांसुश्चूर्णम् । कन्दुः स्वेदनी । कलशो घटः । पञ्जरादीनि इतरजातौ नपुंसके जानीयात् । इदं पञ्जरं शकुनिबन्धनम् । पलितं जरा । द्वन्द्वं वैरम् । अक्षरं वर्णः ।","मेधारसनानिद्रातन्द्रातन्त्र्यः स्त्रियां समञ्जिष्ठाः ।","मदिरा मन्दुराकृशरे स्यातां वाक्षदुन्दुभिश्च ॥ ६३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.66","synonyms":["रसना","निद्रा","तन्द्रा","तन्त्री","मञ्जिष्ठा","मदिरा","मन्दुरा","कृशरा","अक्षदुन्दुबि"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1025","page":"0130","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मेधा स्त्री धारणाशक्तधिषणायां धनेऽपि च ।","ना तु यज्ञे सङ्गमे तु नृस्त्री मेधाविनि त्रिषु ॥ १०२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1025","meanings":["धिषणा","धन"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.205","page":"0030","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["बुद्धिः प्रज्ञा मतिर्मेधा मनीषा धिषणा च धीः ।","चेतना प्रतिभा ज्ञप्तिशेमुषीदृष्टयस्तथा ॥ २०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.205","synonyms":["बुद्धि","प्रज्ञा","मति","मनीषा","धिषणा","धी","चेतना","प्रतिभा","ज्ञप्ति","शेमुषी","दृष्टि"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.149","page":"0021","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["प्रेक्षोपलब्धिः पण्डा संव(वे?)दनं प्रतिदोऽपि च ।","सधारणा धीर्मेधा स्यात्तर्केऽध्याहार इष्यते ॥ १४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.149","synonyms":["प्रेक्षा","उपलब्धि","पण्डा","संवेदन","प्रतिद","अध्याहार"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.425","page":"0080","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कृषके फाल इत्युक्त ईषा शम्या समार्थके ।","कारिर्मेधा च तत्पुच्छे मेधिरित्यभिधीयते ॥ ४२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.425","synonyms":["फाल","ईषा","शम्या","कारि","मेधि"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.4.136","page":"0033","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["बुद्धिर्मेधा मतिः प्रज्ञा धिषणा धीश्च शेमुषी ।","मनीषा प्रतिभा ज्ञप्तिः प्रेक्षा पण्डा च चेतना ॥ १३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.4.23","synonyms":["बुद्धि","मति","प्रज्ञा","धिषणा","धी","शेमुषी","मनीषा","प्रतिभा","ज्ञप्ति","प्रेक्षा","पण्डा","चेतना"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.455","page":"0057","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["प्रतिपत् षोडशं नाम सा मेधा धारणक्षमा ।","तत्त्वानुसारिणी पण्डा ज्ञानं च मोक्षदायकम् ॥ ४५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.418","synonyms":["प्रतिपद्","पण्डा","ज्ञान"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.317","page":"0022","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["पण्डा स्यात् प्रतिपज्ज्ञप्तिर्ज्ञानं विज्ञानमित्यपि ।","अथ मेधा निगदिता या बुद्धिर्धारणावती ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.317","synonyms":["पण्डा","प्रतिपद्","ज्ञप्ति","ज्ञान","विज्ञान"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.265","page":"0036","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["चित्तस्याविकृतिः सत्त्वं विकृतेः कारणे सति ।","मानसं कर्म संकल्पो मेधा धीर्धारणावती ॥ २६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.2","synonyms":["सत्त्व","संकल्प"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.10.29","page":"0008","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऌः स्थाणुः श्रीधरः शुद्धो मेधा धूम्रो बको वियत् ।","देवयोनिर्दक्षगण्डो वहेशः कौन्त-रुद्रकौ ॥ २९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.10.1","head":"ऌ"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.21.67","page":"0012","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मरीचिर्वरुणो मेधा कालरूपी च दाम्भिकः ।","लम्बोदरा ज्वालमूलं नन्देशो हननं ध्वनिः ॥ ६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.21.2","head":"घ"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.42.136","page":"0018","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कालभद्रो जया मेधा विश्वदा दीप्तसंज्ञकः ।","-----------------------------------","जठरञ्च भ्रमा मानं लक्ष्मीर्मातोग्र-बन्धने ॥ १३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.42.2","head":"म"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"5.22","page":"0037","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["खड्गी शिवोत्त(न)मो मेधा दक्षिणाङ्गुलिमूलकम् (गः) ।","घनो घनस्वरश्चैव घ-कारो ङादिमः स्मृतः ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.5.0.22","synonyms":["खड्गिन्","शिवोत्तम","दक्षिणाङ्गुलिमूलक","घन","घनस्वर","घकार","ङादिम"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"6.45","page":"0045","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मेधा धियो जलान्तस्थः खड्गीशो हंस-वारिदौ ।","वरुणश्च शिवो रौद्रो मृतेशो वा-र्णकः स्मृतः ॥ ४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.6.0.45","head":"व"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.21.29","page":"0049","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["घः संहर्ता दक्षकरः काम(ल)रूपी शिवोत्तमः ।","खड्गी सव्यो घोरनामा मेधा गौश्च घ-कारकः ।","शिवाख्यो लाङ्गली मूलं दन्तुरो घुर्घुरोऽपि च ॥ २९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.21.1","synonyms":["संहर्तृ","दक्षकर","कामरूपिन्","शिवोत्तम","खड्गिन्","सव्य","घोरनामन्","गो","शिव","लाङ्गलिन्","मूल","दन्तुर","घुर्घुर"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"8.21.22","page":"0055","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["मेधा खड्गी(ण्डी) त्रिनेत्रश्च दक्षिणाङ्गुलिमूलगः ।","शिवोत्तमो घनो गान्तो धनकामश्च घा-र्णकः ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.8.21.1","synonyms":["खड्गिन्","त्रिनेत्र","दक्षिणाङ्गुलिमूलग","शिवोत्तम","घन","गान्त","धनकाम"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.165","page":"0096","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["षोढा धीस्तत्त्वधीः पण्डा मेधा धीर्धारणक्षमा ।","ऊहापोहक्षमा चार्वी गृहीतिर्ग्रहणक्षमा ॥ १६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.165","synonyms":["तत्त्वधी","पण्डा","चार्वी","गृहीति"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}