{"stem":"मेरु","iast":"meru","found":true,"koshas":20,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.1.148","page":"40","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["लोकालोकश्चक्रवालोऽथ मेरुः कर्णिकाचलः ॥ १०३१ ॥","रत्नसानुः सुमेरुः स्वः स्वर्गिकाञ्चनतो गिरिः ।"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.1.148","synonyms":["लोकालोक","चक्रवाल","कर्णिकाचल","रत्नसानु","सुमेरु","स्वर्गिरि","स्वर्गिगिरि","काञ्चनगिरि"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.1.49","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मेरुः सुमेरुर्हेमाद्री रत्नसानुः सुरालयः ॥ ४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.1.31","synonyms":["सुमेरु","हेमाद्रि","रत्नसानु","सुरालय"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.135","page":"0017","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मन्दारपारिजातकहरिचन्दनकल्पवृक्षसन्तानाः ।","पञ्चैते सुरतरवो मेरुः सुरपर्वतो ज्ञेयः ॥ १३५ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.135","synonyms":["मन्दार","पारिजातक","हरिचन्दन","कल्पवृक्ष","सन्तान","सुरतरू","सुरपर्वत"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.136","page":"0017","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शक्रक्रीडाचलो मेरुः सुमेरुर्हेमपर्वतः ।","रत्नसानुरिति ख्यातो हेमाद्रिस्त्रिदशालयः ॥ १३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.136","synonyms":["शक्रक्रीडाचल","सुमेरु","हेमपर्वत","रत्नसानु","हेमाद्रि","त्रिदशालय"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.3.2","page":"0178","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भद्रं मुस्तकसाधुनोः सुतसुखश्रेष्ठेषु भद्रा पुन-","र्गम्भारीजघनेफलासुरसरिद्रास्नार्धचन्द्रासु च ।","भद्रो मेरुकदम्बके च वृषभे भद्रस्तथा खञ्जने","भद्रः कुञ्जरजातिभेदकरणे भद्रं स्मृतं मङ्गलम् ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.3.2","head":"भद्र"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.2.20","page":"0193","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनिलो वसुभेदे स्यादनिलो मारुतेऽपि च ।","विपुलो महति ख्यातो मेरौ मन्ये ? हिमाचलः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.2.20","head":"विपुल"},{"kosha":"ESSK","kosha_title":"एकादिसंख्यासंज्ञाकोष","kosha_latn":"Ekādisaṃkhyāsaṃjñākoṣa","ref":"1.1","page":"0200","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आदित्य-मेरु-चन्द्र-प्रासादा दीप-दण्ड-कलशाश्च ।","खड्ग-हरनेत्र-शेष-स्वर्दण्डा-ङ्गुष्ठ-हस्तिकराः ॥ १ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ESSK#ESSK.1.0.1","synonyms":["आदित्य","चन्द्र","प्रासाद","दीप","दण्ड","कलश","खड्ग","हरनेत्र","शेष","स्वर्दण्ड","अङ्गुष्ठ","हस्तिकर"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.13.5","page":"0341","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मेरुः स्यादुत्तराद्रिस्तु गिरिपर्यायराडपि ।","हिमपर्यायतः प्रस्थालयवान्मेनकापतिः ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.13.5","synonyms":["उत्तराद्रि","मेनकापति"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.112","page":"0473","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भकनीनिकयोस्तारो वराटो रज्जुशस्त्रयोः ।","भेऽश्लेषहस्तश्रवणाः मेरुजम्ब्वां सुदर्शनः ॥ ११२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.112","head":"सुदर्शन"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.2.115","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["महीमस्तको रत्नसानुः सुराद्रिः","सुवर्णाचलः कर्णिकाभूधरश्च ।","द्युशैलः सुमेरुस्तथैवात्र मेरुः","सुधर्मा मघा चेन्द्रसंसत्प्रदिष्टा ॥ ११५ ॥"],"metre":"bhujangaprayata","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.2.111","synonyms":["महीमस्तक","रत्नसानु","सुराद्रि","सुवर्णाचल","कर्णिकाभूधर","द्युशैल","सुमेरु","सुधर्मा","मघा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.2.10","page":"0127","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हिमवान्हेमकूटश्च निषधो मेरुरेव च ।","चैत्रः शृङ्गी च कर्णी च सप्तैते वर्षपर्वताः ॥ १० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.2.10","synonyms":["हिमवत्","हेमकूट","निषध","चैत्र","शृङ्गिन्","कर्णिन्","वर्षपर्वत"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.45","page":"0309","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भद्रो हरे स्याद्वृषभे च मेरु-","कदम्बके वारणजातिभेदे ।","स्याद्रामदूतेऽपि च खञ्जरीटे","श्रेष्ठे तु साधुन्यपि वाच्यलिङ्गः ॥ ४५ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.54","head":"भद्र"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"46","page":"0013","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रुशब्दान्तास्तुशब्दान्तास्तु कशेरुदारुजतुवस्तुमस्तुभिस्त्यक्ता रहिताः । सग्रन्थिप्रस्था पुंसि भवेयुरित्यर्थः । यथाऽयं त्सरुः खड्गमुष्टिः । भरुर्भर्त्ता । मरुर्निर्जलो देशः । चरुर्मन्त्रतप्तपाकः । शत्रुः रिपुः । तरुर्वृक्षः । मरुर्मृगः । मेरुः पर्वत इत्यादिः । अयं केतुरुत्पातः । सेतुः बन्धः । हेतुः कारणम् । तन्तुः षट्प्रकृतिः । धातुः श्लेष्मादिः । कशेरुप्रभृतयो नपुंसके भवन्ति । इदं कशेरु भूसम्भवम् । इदं दारु काष्ठम् । जतु लाक्षा । वस्तु वाक्यप्रबन्धहेतुः । मस्तु दधिसम्भवम् । ग्रन्थिप्रस्थौ च पुंसि भवतः । अयं ग्रन्थिः गाण्ठिरिति प्रसिद्धः । प्रस्थः परिमाणम् । इसन्तानामुसन्तानां च घ्यञन्तानां च नपुंसकता स्यात् । इदं सर्पिः घृतम् । हविर्देवान्नम् । बर्हिः पवित्रमित्यादि । इदं वपुः शरीरम् । आयुः जीवितपरिमाणम् । धनुः शस्त्रमित्यादिः । ष्य[घ्य]ञ्ग्रहणेन \"वर्णदृढादिभ्यः ष्य[घ्य]ञि\"ति गृह्यते । न ब्राह्मणादिभ्यः । सौकुमार्य्यं शौक्ल्यं[क्यं] कार्ष्ण्यं[र्त्स्न्यं] दाक्ष्यमित्यादि ।","पुंसि स्त्रियां च पाटलिगोमुष्ट्यशनिबाहुसिन्धुमणयः ।","आशीर्धूःपूक्षुत्तृ[तृ]ड्गिरः स्त्रियां मुद्रुषौ च ॥ ४६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.48","synonyms":["त्सरु","भरु","मरु","चरु","शत्रु","तरु","केतु","सेतु","हेतु","तन्तु","धातु","कशेरु","दारु","जतु","वस्तु","मस्तु","ग्रन्थि","प्रस्थ","सर्पिस्","हविस्","बर्हिस्","वपुस्","आयुस्","धनुस्","सौकुमार्य","शौक्ल्य","कार्ष्ण्य","दाक्ष्य","पाटलि","गो","मुष्टि","अशनि","बाहु","सिन्धु","मणि","आशिस्","धुर्","पुर्","क्षुध्","तृष्","गिर्","मुद्","रुष्"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.18","page":"0010","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शतवर्णे शातकुम्भं मेरु साहस्रवर्णके ।","रूप्ये तु रजतं शुभ्रं दुर्वर्णं कलधौतकम् ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.18","synonyms":["शातकुम्भ","रजत","शुभ्र","दुर्वर्ण","कलधौतक"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.376","page":"0075","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गोमान् गोस्वामिनि त्रि स्यान्नदीभेदे तु गोमती ।","गोधुक् तु पुंसि मेरौ त्रिर्गोपाले गोश्च दोग्धरि ॥ ३७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.376","head":"गोदुह्"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.306","page":"0042","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अस्ताचलः प्रान्तभूध्रे मेरुः स्यात्काञ्चनाचलः ।","सुमेरुः स्वर्गिरी रत्नसानुः स्वर्गगिरिस्तथा ॥ ३०६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.306","synonyms":["अस्ताचल","काञ्चनाचल","सुमेरु","स्वर्गिरि","रत्नसानु","स्वर्गगिरि"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.2.116","page":"0009","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अश्मा दृष[श]त् शिला लोष्ठः पाषाणः प्रस्तरोपलौ ।","मेरुः सुमेरुर्हेमाद्री रत्नसानुः सुरालयः ॥ ११६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None अश्मा दृष[श]त् शिला लोष्ठः (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.2.2","synonyms":["अश्मन्","दृषद्","शिला","लोष्ठ","पाषाण","प्रस्तर","उपल","सुमेरु","हेमाद्रि","रत्नसानु","सुरालय"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"3.13","page":"0039","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["नववर्णे तु कल्याणं तङ्गं षोडशवर्णके ।","शतवर्णे तु मेरुः स्यात्सुमेरुः स्यात्सहस्रके ॥ १३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.3.0.13","synonyms":["कल्याण","तङ्ग","सुमेरु"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.3.109","page":"0012","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मेरुर्हिमालयो विन्ध्यः कैलासो मलयाचलः ।","उदयाद्री रोहणश्च लोकालोकादयो नगाः ॥ १०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.3.6","synonyms":["हिमालय","विन्ध्य","कैलास","मलयाचल","उदयाद्रि","रोहण","लोकालोक"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.1.1781","page":"0291","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["रत्नसानुः सुमेरुश्च मेरुश्च कर्णिकाचलः ।","स्वर्णगिरिश्च स्वर्गिरिः काञ्चनगिरिरुच्यते ॥ १७८१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.1.272","synonyms":["रत्नसानु","सुमेरु","कर्णिकाचल","स्वर्णगिरि","स्वर्गिरि","काञ्चनगिरि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.121","page":"0009","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सुमेरौ मेरुहेमाद्रि-रत्नसानु-सुरालयाः ।","पारिजातश्च मन्दारः सन्तानः कल्पवृक्षकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.121","synonyms":["हेमाद्रि","रत्नसानु","सुरालय","पारिजात","मन्दार","सन्तान","कल्पवृक्षक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.1.33","page":"0048","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हिमवान् हेमकूटश्च निषधो मेरुरेव च ।","चैत्रः कर्णी च शृङ्गी च सप्तैते वर्षपर्वताः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.1.33","synonyms":["हिमवत्","हेमकूट","निषध","चैत्र","कर्णिन्","शृङ्गिन्"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.71","page":"0223","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चक्रवाडो लोकालोकाचले, मेरूः सुमेरूवत् ।","स्वर्णाद्रावथ कन्दर्यां कन्दरा कन्दरं दरिः ॥ ७१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.71","synonyms":["चक्रवाड","चक्रवाल","सुमेरु","कन्दरा","कन्दर","दरि"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.3.91","page":"0012","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मेरुस्तु रत्नसानुः स्वर्णमहीभृत्सुमेरुसुरशैलाः ।","मन्दाकिन्यमरधुनी विष्णुपदी स्वर्णदी वियद्गङ्गा ॥ ९१ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.3.26","synonyms":["रत्नसानु","स्वर्णमहीभृत्","सुमेरु","सुरशैल","मन्दाकिनी","अमरधुनी","विष्णुपदी","स्वर्णदी","वियद्गङ्गा"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"1.30","page":"0003","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["-----------------------------------","ळ-कारो विमलो जीवः शिवो भूमिर्वरानने! ।","क्ष-कारो नरसिंहश्च मेरुः संवर्तकोऽपि च ॥ ३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.1.0.30","head":"क्ष"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.45.150","page":"0020","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्ञानिनी वेगिनी नाथः प्रद्युम्नः शोषणो हरिः ।","विश्वात्म-मन्दौ बलवान् मेरुर्गिरिः कलारसः ॥ १५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 र्गि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.45.3","head":"ल"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"8.52.53","page":"0059","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हृदयान्मुखगो व्यापी संवर्तक-नृसिंहकौ ।","अनन्ताख्यो गणेशश्च मेरुर्वज्रतनुः क्ष-कः ॥ ५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.8.52.1","synonyms":["मुखग","व्यापिन्","संवर्तक","नृसिंहक","अनन्त","गणेश","वज्रतनु"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"1.3.12","page":"0016","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मेरुः सुमेरुः स्वर्णाद्रिर्मणिसानुः सुरालयः ।","महामेरुर्देवगिरिर्गोधुक् चाथापरेऽद्रयः ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.1.3.12","synonyms":["सुमेरु","स्वर्णाद्रि","मणिसानु","सुरालय","महामेरु","देवगिरि","गोधुह्"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}