{"stem":"रुष्","iast":"ruṣ","found":true,"koshas":13,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.300","page":"16","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["शोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।","क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥","अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।","अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.228","synonyms":["शोक","शुच्","शोचन","खेद","क्रोध","मन्यु","क्रुधा","रुषा","क्रुध्","कोप","प्रतिघ","रोष","उत्साह","प्रगल्भता","अभियोग","उद्यम","प्रौढि","उद्योग","कियदेतिका","अध्यवसाय","ऊर्ज","वीर्य"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.37","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कोपक्रोधामर्षरोषप्रतिघा रुट्क्रुधौ स्त्रियौ ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.37","synonyms":["कोप","क्रोध","अमर्ष","रोष","प्रतिघ","क्रुध्"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"212","page":"0072","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रुषा रुट् स्यात् क्रुधा क्रुट् च ईर्षा त्वीर्ष्याऽपि कथ्यते ।","आपद्भवेदापदया विपद्विपदया सह ॥ २१२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.212","synonyms":["रुषा","क्रुधा","क्रुध्","ईर्षा","ईर्ष्या","आपद्","आपदा","विपद्","विपदा"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"4.1.2","page":"0027","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतिघौ रुट्प्रतीघातावनघोऽपापहृद्ययोः ।","अनर्घोऽमूल्येऽपूज्ये स्यादुल्लाघो निर्गदे शुचौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ल्येऽ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.4.1.2","head":"प्रतिघ"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"34.15.1","page":"0240","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्म पादपूरणेऽतीते उं प्रश्नेऽङ्गीकृतौ रुषि ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.34.15.1","head":"उम्"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.1","page":"0317","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मल्लीविभेदे द्वितयेऽथ युद्धे","कुक्षौ तथान्त्येऽप्युदरं वदन्ति ।","जवे प्रणीतौ प्रसरश्च युद्धे","ऽथो मत्सरत्वे रुषि मत्सरः स्यात् ॥ १ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.110","head":"मत्सर"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"46","page":"0013","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रुशब्दान्तास्तुशब्दान्तास्तु कशेरुदारुजतुवस्तुमस्तुभिस्त्यक्ता रहिताः । सग्रन्थिप्रस्था पुंसि भवेयुरित्यर्थः । यथाऽयं त्सरुः खड्गमुष्टिः । भरुर्भर्त्ता । मरुर्निर्जलो देशः । चरुर्मन्त्रतप्तपाकः । शत्रुः रिपुः । तरुर्वृक्षः । मरुर्मृगः । मेरुः पर्वत इत्यादिः । अयं केतुरुत्पातः । सेतुः बन्धः । हेतुः कारणम् । तन्तुः षट्प्रकृतिः । धातुः श्लेष्मादिः । कशेरुप्रभृतयो नपुंसके भवन्ति । इदं कशेरु भूसम्भवम् । इदं दारु काष्ठम् । जतु लाक्षा । वस्तु वाक्यप्रबन्धहेतुः । मस्तु दधिसम्भवम् । ग्रन्थिप्रस्थौ च पुंसि भवतः । अयं ग्रन्थिः गाण्ठिरिति प्रसिद्धः । प्रस्थः परिमाणम् । इसन्तानामुसन्तानां च घ्यञन्तानां च नपुंसकता स्यात् । इदं सर्पिः घृतम् । हविर्देवान्नम् । बर्हिः पवित्रमित्यादि । इदं वपुः शरीरम् । आयुः जीवितपरिमाणम् । धनुः शस्त्रमित्यादिः । ष्य[घ्य]ञ्ग्रहणेन \"वर्णदृढादिभ्यः ष्य[घ्य]ञि\"ति गृह्यते । न ब्राह्मणादिभ्यः । सौकुमार्य्यं शौक्ल्यं[क्यं] कार्ष्ण्यं[र्त्स्न्यं] दाक्ष्यमित्यादि ।","पुंसि स्त्रियां च पाटलिगोमुष्ट्यशनिबाहुसिन्धुमणयः ।","आशीर्धूःपूक्षुत्तृ[तृ]ड्गिरः स्त्रियां मुद्रुषौ च ॥ ४६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.48","synonyms":["त्सरु","भरु","मरु","चरु","शत्रु","तरु","मेरु","केतु","सेतु","हेतु","तन्तु","धातु","कशेरु","दारु","जतु","वस्तु","मस्तु","ग्रन्थि","प्रस्थ","सर्पिस्","हविस्","बर्हिस्","वपुस्","आयुस्","धनुस्","सौकुमार्य","शौक्ल्य","कार्ष्ण्य","दाक्ष्य","पाटलि","गो","मुष्टि","अशनि","बाहु","सिन्धु","मणि","आशिस्","धुर्","पुर्","क्षुध्","तृष्","गिर्","मुद्"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"49","page":"0014","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["एते शब्दाः पुंसि स्त्रियां भवन्ति । अयं पाटलिः इयं पाटलिः वृक्षविशेषः । अयं गौः इयं गौः । अयं मुष्टिरियं मुष्टिः । अयमशनिरियमशनिः । अयं बाहुरियं बाहुः । अयं सिन्धुरियं सिन्धुः । अयं मणिरियं मणिः । एते शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । इयमाशी इष्टाशं[सं]सा । इयं धूः भारः कीलश्च । इयं पूः पुरी । इयं क्षुद्बुभुक्षा । इयं तृट् पिपासा । इयं गीर्वाणी । इयं मुत् हर्षः । इयं रुट् रोषः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.49","synonyms":["पाटलि","गो","मुष्टि","अशनि","बाहु","सिन्धु","मणि","आशिस्","धुर्","पुर्","क्षुध्","तृष्","गिर्","मुद्"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"109","page":"0054","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।","हर्षः प्रमोदः प्रमदो मुत्तोषानन्दमुत्सवः ॥ १०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.109","synonyms":["खेद","द्वेष","अमर्ष","कोप","क्रोध","मन्यु","हर्ष","प्रमोद","प्रमद","मुद्","तोष","आनन्द","उत्सव"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1435","page":"0165","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विशेषात् काममदयोर्लोभहर्षरुषामपि ।","मानस्य चेत्यमीषां ना षण्णां सङ्घेऽथ षड्ध्वनेः ॥ १४३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1435","head":"षट्क"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.211","page":"0030","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["मन्युः प्रतिघरोषौ रुड् उद्योगः प्रौढिरुद्यमः ।","प्रगल्भताभियोगौ चोत्साहश्च कियदेति [18] का ॥ २११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.211","synonyms":["मन्यु","प्रतिघ","रोष","उद्योग","प्रौढि","उद्यम","प्रगल्भता","अभियोग","उत्साह","कियदेतिका"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.478","page":"0033","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["सस्वम्भा(?)ऽमर्षरोषाश्च रुषा च रुट् क्रुधौ स्त्रियाम् ।","चरित्रमपि चारित्रं चरितञ्च समं त्रयम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.478","synonyms":["संरम्भ","अमर्ष","रोष","रुषा","क्रुध्","चरित्र","चारित्र","चरित"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.117","page":"0186","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["शोचने शुक् शुकः शोकः, कोपे क्रोध-क्रुधा-क्रुधः ।","रुषा-रोष-रुषश्चाप्युत्साहो तूद्याम उद्यमः ॥ ११७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.117","synonyms":["शुच्","शुक","शोक","क्रोध","क्रुधा","क्रुध्","रुषा","रोष","उद्याम","उद्यम"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.88","page":"0195","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कण्डूः कण्डूति-कण्डूये, व्रणे रुषो रुषा सह ।","ईर्मोऽस्त्रियामीर्म नान्तं गण्डे विस्फोट-स्फोटकौ ॥ ८८ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 रु (sub) pāda 4 syl. 5 ट (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.88","synonyms":["कण्डू","कण्डूति","कण्डूया","रुषा","ईर्म","ईर्मन्","विस्फोट","स्फोटक"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.8.977","page":"0122","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रुट्क्रुधावक्षामेर्ष्याथ संरम्भः कोपैवकृतम् ।","अवष्टम्भस्मयाटोपगर्वाहंकारदर्पकाः ॥ ९७७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.8.42","synonyms":["क्रुध्","अक्षमा","ईर्ष्या","संरम्भ","अवष्टम्भ","स्मय","आटोप","गर्व","अहंकार","दर्पक"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"7.1.2310","page":"0281","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["आर्तिः कृत्तिश्छविश्छर्दिः कीर्तिर्जूर्त्यर्तिपूर्तयः ।","भ्रूकुटिभ्रुकुटिप्रावृड्विप्रुड्रुट्तृट्त्विषः स्त्रियाम् ॥ २३१० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.7.1.7","synonyms":["आर्ति","कृत्ति","छवि","छर्दि","कीर्ति","जूर्ति","अर्ति","पूर्ति","भ्रूकुटि","भ्रुकुटि","प्रावृष्","विप्रुष्","तृष्","त्विष्"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.183","page":"0098","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["शोकस्तु मन्युरुत्खेवदः शुक् स्त्री दैन्यानुशोचने ।","क्रोधः कोपोऽमर्षरोषौ रुषा रुट्क्रुत्क्रुधाः स्त्रियः ॥ १८३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None दः शुक् स्त्री दैन्यानुशोचने (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.183","synonyms":["शोक","मन्यु","उत्खेवद","शुच्","दैन्य","अनुशोचन","क्रोध","कोप","अमर्ष","रोष","रुषा","क्रुध्","क्रुधा"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.7.10","page":"0104","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["द्विकं तु मनआत्मानाविन्द्रियाणि तु पञ्चकम् ।","षट्कं कामो मदो मानो लोभो हर्षो रुषापि च ॥ १० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.7.10","synonyms":["द्विक","मनस्","आत्मन्","इन्द्रिय","पञ्चक","षट्क","काम","मद","मान","लोभ","हर्ष"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.54","page":"0243","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पदाजिर्युधि मार्गे च रक्षोवृक्षौ पलाशिनौ ।","प्रतिघौ रुट्प्रतीघातौ प्रतापौ पौरुषातपौ ॥ ५४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.54","head":"प्रतिघ"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}