{"stem":"वचस्","iast":"vacas","found":true,"koshas":18,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.241","page":"14","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वाग्ब्राह्मी भारती गौर्गीर्वाणी भाषा सरस्वती ।","श्रुतदेवी वचनं तु व्याहारो भाषितं वचः ॥ २४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.147","synonyms":["वाच्","ब्राह्मी","भारती","गो","गीर्वाणी","भाषा","सरस्वती","श्रुतदेवि","वचन","व्याहार","भाषित"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.6.1","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["व्याहार उक्तिर्लपितं भाषितं वचनं वचः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.6.2","synonyms":["व्याहार","उक्ति","लपित","भाषित","वचन"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"4.73","page":"0072","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आक्षेपे निष्ठुरा तु स्याद्वाक्यं तु वचनं वचः ।","आम्रेडितं द्विस्त्रिरुक्तं गुणितं घोषितं रुतम् ॥ ७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.4.0.15","synonyms":["निष्ठुरा","वाक्य","वचन","आम्रेडित","गुणित","घोषित","रुत"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"10.2.4","page":"0037","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्लिष्टं तु क्लिशिते ज्ञेयं विक्लिष्टार्थे वचस्यपि ।","अट्टं शुष्के च भक्ते च अट्टमत्यर्थगेहयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.10.2.4","head":"क्लिष्ट"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.2.31","page":"0442","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["देवादीनां मनुष्याणां वर्णव्यापारकारिका ।","व्याहार उक्तिर्लपितं भाषितं वचनं वचः ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.2.31","synonyms":["व्याहार","उक्ति","लपित","भाषित","वचन"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.2.41","page":"0443","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["व्याहार उक्तिर्लपितं भाषितं वचनं वचः ।","अपभ्रंशोऽपशब्दः स्यान्म्लेच्छभाषा तु भाषितम् ॥ ४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.2.41","synonyms":["व्याहार","उक्ति","लपित","भाषित","वचन","अपभ्रंश","अपशब्द"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.56","page":"0059","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वाचोयुक्तिः स्त्रियां सम्यग्गिरां गुम्फनमीरितम् ।","व्याहारो लपितं वचोऽपि वचनं स्यादीरितं भाषितं","स्त्री तूक्तिर्गदिताथ साऽऽगम * * सिद्धान्तराद्धान्तकौ ।","शब्दस्तु श्रुतिशास्त्रसाधुरितरो म्लेच्छोऽपशब्दो भवेत्","सोऽपभ्रंश उदीर्यतेऽयमभिधावृत्त्यार्थसूर्वाचकः ॥ ५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.52","synonyms":["वाचोयुक्ति","व्याहार","लपित","वचन","ईरित","भाषित","उक्ति","गदित","आगम","सिद्धान्त","राद्धान्त","शब्द","म्लेच्च्ह","अपशब्द","अपभ्रंश","वाचक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.76","page":"0196","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["* [की]रः शुको रक्ततुण्डो मेधावी च फलादनः ।","वचस्तु राजकीरः स्याद्रजकः शतपत्रकः ॥ ७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.745","synonyms":["कीर","शुक","रक्ततुण्ड","मेधाविन्","फलादन","राजकीर","रजक","शतपत्रक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.30.43","page":"0371","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कान्तौ तथा त्विड्व्यवसायके च","रुचौ जिगीषावचसोरपि स्त्री ।","स्त्री व्यापने विट् श[84a]मले न पुंसि","शुषिस्तु शोषो विवरेऽपि च स्त्री ॥ ४३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.30.46","head":"त्विष्"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.84","page":"0379","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मृत्सा शुभायां मृदि वासिकायां","हिंसा वधे चौर्यविधौ प्रदिष्टा ।","शंसा तु वाञ्छावचसोर्मिसिस्तु","मांस्यां तु दीप्ये शतपुष्पिकायाम् ॥ ८४ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.14","head":"शंसा"},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"104","page":"0052","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शिरो मूर्धोत्तमाङ्गं कम्प्रारभ्यं प्रेरितेरितम् ।","वाग्वचो वचनं वाणी भारती गीः सरस्वती ॥ १०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.104","synonyms":["शिरस्","मूर्धन्","उत्तमाङ्ग","कम्प्र","आरभ्य","प्रेरित","ईरित","वाच्","वचन","वाणी","भारती","गिर्","सरस्वती"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.44","page":"0024","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ग्रन्थस्तु शास्त्रे द्रविणे द्वात्रिंशद्वर्णसञ्चये ।","वचस्यथ ग्रन्थिरिक्षुवेण्वादेः काण्डयोर्द्वयोः ॥ ४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.44","head":"ग्रन्थ"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1934","page":"0216","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सरस्वती नदीभेदे नदीमात्रे च वाचि च ।","गङ्गायां गवि मेदिन्यां स्त्रीरत्ने च वचस्यपि ॥ १९३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1934","head":"सरस्वती"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"1.31","page":"0004","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["फो झंझापवने फेने फूर्वातूलककुब्वचोः ।","विण्नरेऽवस्करे वैश्ये बः पद्मघटयोरपि ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.1.0.31","head":"फू"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"1.32","page":"0004","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विः पक्षिनभसोर्वस्तु प्रचेतसि च शंकरे ।","वाग्वचःश्रुतदेव्योः स्याद्वौपम्येऽव्ययमीरितम् ॥ ३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.1.0.32","head":"वाच्"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.27","page":"0009","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सरस्वती श्रुतदेवी ब्राह्मी गौर्गीश्च भारती ।","भाषा वाणी तु वाग्वाक्यं व्याहारवचने वचः ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.27","synonyms":["सरस्वती","श्रुतदेवी","ब्राह्मी","गो","गिर्","भारती","भाषा","वाणी","वाच्","वाक्य","व्याहार","वचन"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"6.2.361","page":"0025","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सुप्तिङन्तं पदं वाक्यं वचनं भाषितं वचः ।","प्रणवादिः श्रुतिर्वेद आम्नायः कण्डिका तनुः ॥ ३६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.6.2.7","synonyms":["पद","वाक्य","वचन","भाषित","श्रुति","वेद","आम्नाय","कण्डिका"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.4.124","page":"0032","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उपग्राह्यं ढौकनिका प्राभृतोपायनोपदाः ।","आज्ञा नियोग आदेशो निर्देशः शासनं वचः ॥ १२४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.4.11","synonyms":["उपग्राह्य","ढौकनिका","प्राभृत","उपायन","उपदा","आज्ञा","नियोग","आदेश","निर्देश","शासन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.343","page":"0045","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["भाषितं भणितं चैव जल्पितं लपितं वचः ।","व्याहारश्चाभिधानं स्यादुदितं गदितं तथा ॥ ३४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.304","synonyms":["भाषित","भणित","जल्पित","लपित","व्याहार","अभिधान","उदित","गदित"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.348","page":"0025","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वाक् वाचा वचसामीशा वाग्देवी वर्णमातृका ।","वचनं भाषितञ्चोक्तिर्व्याहारो लपितं वचः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.348","synonyms":["वाच्","वाचा","वचसामीशा","वाग्देवी","वर्णमातृका","वचन","भाषित","उक्ति","व्याहार","लपित"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.6.9","page":"0196","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वाग्वाचा च समानार्थे भारतीवचसोः स्त्रियौ ।","वीचिस्तरङ्गावकाशसुखस्वल्पेषु च द्वयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.6.9","head":"वाच्"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.101","page":"0185","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["व्याहारो वचो वचनं, कारके कर्म-कार्मणे ।","ज्ञाता धर्मकथायां स्यात् तकारो दीर्घसंयुतः ॥ १०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.101","synonyms":["व्याहार","वचन","कर्मन्","कार्मण","ज्ञाता"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.7.903","page":"0113","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उक्तिस्तु व्याहृतिर्वाक्यं भाषितं वचनं वचः ।","निगादनिगदालापव्याहाराश्चोत्तरे त्रिषु ॥ ९०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.7.1","synonyms":["उक्ति","व्याहृति","वाक्य","भाषित","वचन","निगाद","निगद","आलाप","व्याहार"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2246","page":"0272","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लिप्साज्वालाकान्तिवाञ्छाभङ्गरोगेषु रुक् स्त्रियाम् ।","भारतीवचसोर्वाक् स्याद् विः पक्षिपरमात्मनोः ॥ २२४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.387","head":"वाच्"},{"kosha":"SRVC","kosha_title":"शब्दार्णव","kosha_latn":"Śabdārṇava","ref":"51","page":"0534","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उक्तिराभाषणं वाक्यमादेशो वचनं वचः ॥ ५१ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVC#SRVC.0.0.55","synonyms":["उक्ति","आभाषण","वाक्य","आदेश","वचन"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.189","page":"0156","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["सरस्वती सरिद्गौश्च सूती वन्दिनि पारदे ।","स्मृतिः स्याद्धर्मशास्त्रेऽपि प्रवाहेऽपि च सन्ततिः ॥ १८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.196","head":"सरस्वती"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"2.4.21","page":"0032","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["निष्ठुरा परुषा क्षेपे त्रिषु स्युस्तुमुलादयः ।","अस्त्रियौ वर्णमर्णं च वाक्यं तु वचनं वचः ॥ २१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.2.4.21","synonyms":["निष्ठुरा","परुषा","वर्ण","अर्ण","वाक्य","वचन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.21","page":"0215","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ग्रंथो द्रव्यं वचः शास्त्रं द्वात्रिंशद्वर्णसंचयः ।","गर्भोऽपवरकेऽन्नेऽग्नौ सुते पनसकंटके ॥ २१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.21","head":"ग्रन्थ"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.4.6","page":"0228","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चोद्यं चित्रे चोदनार्हे चारु चित्रवचस्यपि ।","जडो जाल्मश्च निर्बुद्धौ स्तब्धेऽनालोच्यकारिणि ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.4.6","head":"चारु"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}