{"stem":"वर्तुल","iast":"vartula","found":true,"koshas":20,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1467","page":"55","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अबाधोच्छृङ्खलोद्दामानियन्त्रितमनर्गलम् ॥ १४६६ ॥","निरङ्कुशे स्फुटे स्पष्टं प्रकाशं प्रकटोल्बणे ।","व्यक्तं वर्तुलं तु वृत्तं निस्तलं परिमण्डलम् ॥ १४६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 र्तु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.119","synonyms":["अबाध","उच्छृङ्खल","उद्दाम","अनियन्त्रित","अनर्गल","निरङ्कुश","स्फुट","स्पष्ट","प्रकाश","प्रकट","उल्बण","व्यक्त","वृत्त","निस्तल","परिमण्डल"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.1.69","page":null,"kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["वर्तुलं निस्तलं वृत्तं बन्धुरं तून्नतानतम् ॥ ६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.1.119","synonyms":["निस्तल","वृत्त","बन्धुर"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.753","page":"0086","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["विशङ्कटं विशालं स्यात्करालं विकटं तथा ।","निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं विषमोन्नतम् ॥ ७५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.68","synonyms":["विषङ्कट","विशाल","कराल","विकट","निस्तल","वृत्त","स्थपुट","विषमोन्नत"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"13.263","page":"0090","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कृष्णवर्णस्तु संवर्तो वर्तुलश्चक्र इत्यपि ।","कलायः स्यात्कालपूरः पूरक: कडलोऽपि च ॥ २६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 र (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.13.0.6","synonyms":["संवर्त","चक्र","कलाय","कालपूर","पूरक","कडल"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.1.7","page":"0189","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कोमलं मृदुले तोये निस्तलं वर्तुले चले ।","उज्ज्वलौ दीप्तशृङ्गारौ तमालौ खड्गपादपौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.1.7","head":"निस्तल"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.43","page":"0275","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सातीनः खण्डिकश्च स्याद्धरेणुर्द्वयलिङ्गकः ।","त्रिपुटो वण्टकस्त्वेष वर्तुलो विनिगद्यते ॥ ४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1547","synonyms":["सातीन","खण्डिक","हरेणु","त्रिपुट","वण्टक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.88","page":"0020","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["यदुन्नतं चानतं स्याद्विषमं स्थपुटं भवेत् ।","वृत्तं तु वर्तुलं प्रोक्तं निस्तलं परिमण्डलम् ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.259","synonyms":["विषम","स्थपुट","वृत्त","निस्तल","परिमण्डल"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.2","page":"0008","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वर्तुलं वलयं वृत्तं मण्डलं चक्रवालकम् ।","विन्ध्योत्तरपदे तु स्यादुत्तरापथसंज्ञिकः ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.2","synonyms":["वलय","वृत्त","मण्डल","चक्रवालक","उत्तरापथ"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"183","page":"0087","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं विषमोन्नतम् ।","दीर्घं प्रांशु विशालं च बहुलं पृथुलं पृथु ॥ १८३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.183","synonyms":["निस्तल","वृत्त","स्थपुट","विषमोन्नत","दीर्घ","प्रांशु","विशाल","बहुल","पृथुल","पृथु"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1280","page":"0152","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अतीताधीतकठिनवर्तुलेषु वृतेऽथ नप् ।","वृन्तं तरूणां प्रसवबन्धने चूचुकेऽथ ना ॥ १२८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1280","head":"वृत्त"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1828","page":"0206","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुलकेऽपि स एवाह भेद्यलिङ्गं तु बोधत ।","वर्तुले यत् त्विदं प्रोक्तं कैश्चिच्छोभनवाचकः ॥ १८२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1828","head":"शिखर"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.351","page":"0095","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["निस्तलं वर्तुलं वृत्तं परिमण्डलमित्यपि ।","करम्बकबरौ मिश्रे संपृक्तखचितौ समौ ॥ ३५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.351","synonyms":["निस्तल","वृत्त","परिमण्डल","करम्बक","कबर","मिश्र","संपृक्त","खचित"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"3.85","page":"0134","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पद्ममूलदलादीनां समूहो षण्डमस्त्रियाम् ।","पद्मपत्रे तु निःशकं बाह्यं वैधं च वर्तुलम् ॥ ८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 7 श (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.3.0.85","synonyms":["षण्ड","पद्मपत्र","निःशक","बाह्य","वैध"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"3.2","page":"0038","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वर्तुलं चक्रवालं च चक्रछत्रं च मण्डलम् ।","आर्यावर्त इलावर्तः पुण्यभूमिरितीर्यते ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.3.0.2","synonyms":["चक्रवाल","चक्रछत्र","मण्डल","आर्यावर्त","इलावर्त","पुण्यभूमि"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.120","page":"0046","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["वर्तुलं मण्डलं वृत्तं निस्तलं वलयाकृतिः ।","अस्रं कोटिरणिः कोणं प्रान्तं पर्यन्तमन्तवत् ॥ १२० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.51","synonyms":["मण्डल","वृत्त","निस्तल","वलयाकृति","अस्र","कोटि","अणि","कोण","प्रान्त","पर्यन्त","अन्त"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2667","page":"0430","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["वर्तुलं निस्तलं वृत्तं परिमण्डलमुच्यते ॥ २६६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.235","synonyms":["निस्तल","वृत्त","परिमण्डल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.1.185","page":"0188","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वर्तुले गजवेद्याञ्च तथा यौवनकण्टके ।","विशाले भयसम्पन्ने कृपणे च वरण्डकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.1.185","head":"वरण्डक"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.56","page":"0217","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वृन्तं प्रसवबन्धे स्यात्कुम्भधारास्तनाग्रयोः ।","वृत्तोऽतीते मृतेऽधीते वृतवर्तुलयोरपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.56","head":"वृत्त"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.72","page":"0241","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्त्रीपुंसयोस्तूलनाले जीवने तर्कुपीठके ।","वर्त्तिष्णौ च त्रिषु क्लीबं स्यात्साधारणवर्तुले ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.72","head":"वर्तन"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.6.1635","page":"0196","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["सुदृढं संहतं श्लिष्टं पेलवं विरलं तनु ।","निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं तु विसंस्थुलम् ॥ १६३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.6.65","synonyms":["सुदृढ","संहत","श्लिष्ठ","पेलव","विरल","तनु","निस्तल","वृत्त","स्थपुट","विसंस्थुल"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2004","page":"0244","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वृत्तं तु चरिते पद्ये त्रिष्वतीते च वर्तुले ।","वत्सस्तु तर्णके वर्षे पुत्रादौ कुटजे मुनौ ॥ २००४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.145","head":"वृत्त"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.1.9","page":"0047","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ॐकारो वर्तुलस्तारो बिन्दुशक्तिस्त्रितत्त्वकम् ।","प्रणवश्चन्द्र साद्यश्च पञ्चदेवो ध्रुवस्त्रिकः ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.1.1","synonyms":["ओंकार","तार","बिन्दु","शक्ति","त्रितत्त्वक","प्रणव","चन्द्र","साद्य","पञ्चदेव","ध्रुव","त्रिक"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.182","page":"0153","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वर्तुलाधीतयोर्वृत्तं वार्त कुशलनीरुजोः ।","वासेऽपि वसतिर्वृक्षमात्रेऽपि च वनस्पतिः ॥ १८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 र्त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.189","head":"वृत्त"},{"kosha":"UTVD","kosha_title":"उत्पलिनी","kosha_latn":"Utpalinī","ref":"9","page":"0047","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चर्मग्रीवो जलोन्नादो ज्वालवक्त्रो विहुण्डनः ।","हृदयो वर्तुलः पाण्डुर्भुण्डिरित्यादयोऽपरे ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/UTVD#UTVD.0.0.21","synonyms":["चर्मग्रीव","जलोन्नाद","ज्वालवक्त्र","विहुण्डन","हृदय","पाण्डु","भुण्डि"]},{"kosha":"UTVD","kosha_title":"उत्पलिनी","kosha_latn":"Utpalinī","ref":"43","page":"0049","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कलायस्त्रिपुटः प्रोक्तः सतीनो वर्तुलो मतः ।","हरेणुरङ्कटा ज्ञेया … ॥ ४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/UTVD#UTVD.0.0.76","synonyms":["कलाय","त्रिपुट","सतीन","हरेणु","अङ्कटा"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.77","page":"0236","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रिष्वतीतदृढाधीतवर्तुलेष्वथ गीष्पतौ ।","श्रेष्ठोक्षाश्वाखुरेतःसु पुन्धर्मेन्द्रबले वृषः ॥ ७७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.77","head":"वृत्त"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}