{"stem":"वात","iast":"vāta","found":true,"koshas":22,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.4.1107","page":"43","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वायुः समीरसमिरौ पवनाशुगौ नभःश्वासो नभस्वदनिलश्वसनाः समीरणः ।","वातोऽहिकान्तपवमानमरुत्प्रकम्पनाः कम्पाङ्कनित्यगतिगन्धवहप्रभञ्जनाः ॥ ११०६ ॥","मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वो महाबलः ।","मारुतः स्पर्शनो दैत्यदेवो झञ्झा स वृष्टियुक् ॥ ११०७ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.4.1","synonyms":["वायु","समीर","समिर","पवन","आशुग","नभःश्वास","नभस्वत्","अनिल","श्वसन","समीरण","अहिकान्त","पवमान","मरुत्","प्रकम्पन","कम्पाङ्क","नित्यगति","गन्धवह","प्रभञ्जन","मातरिश्वन्","जगत्प्राण","पृषदश्व","महाबल","मारुत","स्पर्शन","दैत्यदेव","झञ्झा"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.1.43","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["श्वसनः स्पर्शनो वायुर्मातरिश्वा सदागतिः ॥ ६१ ॥","पृषदश्वो गन्धवहो गन्धवाहानिलाशुगाः ।","समीरमारुतमरुज्जगत्प्राणसमीरणाः ॥ ६२ ॥","नभस्वद्वातपवनपवमानप्रभञ्जनाः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.1.43","synonyms":["श्वसन","स्पर्शन","वायु","मातरिश्वन्","सदागति","पृषदश्व","गन्धवह","गन्धवाह","अनिल","आशुग","समीर","मारुत","मरुत्","जगत्प्राण","समीरण","नभस्वत्","पवन","पवमान","प्रभञ्जन"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.438","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दोषो वातादिके दोषा रात्रौ दक्षोऽपि कुक्कुटे ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.438","head":"दोष"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.75","page":"0010","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पवनः श्वसनो वायुर्मरुदनिलो मारुतो जगत्प्राणः ।","पृषदश्वः पवमानः प्रभञ्जनः स्पर्शनो वातः ॥ ७५ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.75","synonyms":["पवन","श्वसन","वायु","मरुत्","अनिल","मारुत","जगत्प्राण","पृषदश्व","पवमान","प्रभञ्जन","स्पर्शन"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"1.28","page":"0068","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["गौरी तस्य प्रियायां स्यात्सुखा स्यात्तस्य पत्तने ।","वातो वायुर्जगत्प्राणो मातरिश्वा समीरणः ॥ २८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.1.0.28","synonyms":["गौरी","सुखा","वायु","जगत्प्राण","मातरिश्वन्","समीरण"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"24","page":"0055","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जातुधानो यातुधानो जातूधानश्च दृश्यते ।","वातिर्वाता च वातः स्यान्मारुतो मरुतो मरुत् ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.24","synonyms":["जातुधान","यातुधान","जातूधान","वाति","वाता","मारुत","मरुत","मरुत्"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"3.1.6","page":"0022","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निःसङ्गौ संहतोत्सृष्टावाशुगो बाणवातयोः ।","तुरगो घोटके चित्ते विहगाः पक्षिणो ग्रहाः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.3.1.6","head":"आशुग"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"14.2.30","page":"0055","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["समीरणः स्मृतो वाते समीरणः फणिज्झके ।","नारायणो हृषीकेशे नारायणी शतावरी ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 र (sub) pāda 4 syl. 3 य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.14.2.30","head":"समीरण"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"15.2.67","page":"0078","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अभिशस्तिर्याच्ञायामभिशापे च कीर्तिता ।","सदागतिः स्मृतो वाते सदागतिः सदीश्वरे ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 स्ति (merge) pāda 4 syl. 3 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.15.2.67","head":"सदागति"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.3.19","page":"0181","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हरिर्वातांशुचन्द्रार्कशुकभेकयमाहिषु ।","विष्ण्विन्द्रकपिसिंहेषु पिङ्गपिष्टप्रभेदयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.3.19","head":"हरि"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"32.2.14","page":"0230","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गन्धवहः स्मृतो वाते नासा गन्धवहा स्मृता ।","पितमहाः पितृपिता परमेष्ठी पितामहः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 व (sub) pāda 3 syl. 3 म (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.32.2.14","head":"गन्धवह"},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"3.23","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शरमार्गणबाणेषुसायकानिलमारुतः ।","समीरणाक्षपवनाः पंचवातास्तथाशुगाः ॥ २३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.3.0.6","synonyms":["शर","मार्गण","बाण","इषु","सायक","अनिल","मारुत","समीरण","अक्ष","पवन","आशुग"]},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"1.121","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वातो वायुर्जगत्प्राणः शुष्मिणः श्वसनोनिलः ।","गन्धवाहो गन्धवहो गन्धगन्धिलचोरकः ॥ १२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.1.0.121","synonyms":["वायु","जगत्प्राण","शुष्मिन्","श्वसन","अनिल","गन्धवाह","गन्धवह","गन्धिल","चोरक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.1.22","page":"0372","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हयो वातश्च साध्यानां नवको गण ईरितः ।","अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी चापराजितः ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.1.22","synonyms":["हय","अजैकपाद्","अहिर्बुध्न्य","पिनाकिन्","अपराजित"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.8","page":"0380","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अपि वातो महावायुर्निदाघसमयानिले ।","चारार्थाद्वायुपर्यायो झञ्झा प्रावृड्भवेऽनिले ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.8","synonyms":["महावायु","झञ्झा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.3.3","page":"0306","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्रतीकार्यस्तु साध्योऽसौ याप्यस्त्वाजीवितस्थितिः ।","असाध्यः क्षेत्रिया दोषा वात-पित्त-कफास्त्रयः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.3.3","synonyms":["प्रतीकार्य","साध्य","याप्य","असाध्य","क्षेत्रिय","दोष","पित्त","कफ"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.10.45","page":"0184","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लघ्वट् वायौ लघौ त्रय्यां सरट् स्याद्वातमेघयोः ।","पुरटोऽङ्घ्रौ सुवर्णेऽन्त्ये देवटो देवशिल्पिनि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.10.45","head":"सरट्"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.15.58","page":"0202","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याच्छाटके चाथ समीरणः स्या-","द्वाते फणिज्जे पथिके च पुंसि ।","स्यात्पर्वरीणं दलनाडिकायां","रसे दलादेर्घृतकम्बलेऽपि ॥ ५८ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.15.58","head":"समीरण"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.27","page":"0208","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वातं प्रवाते पवने तु पुंसि","तूस्तं जटाधूलिरजःसु पापे ।","अस्तः पुमान्पश्चिमपर्वतेऽथ","क्षिप्ते गते स्यादिह भेद्यलिङ्गः ॥ २७ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.25","meanings":["प्रवात","पवन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.36","page":"0223","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भवेत्स्रवन्त्यौषधिसिन्धुभेदे","वाते त्वमात्ये वहतिर्वृषे ना","स्त्री दुर्गतिः स्यान्निरये च निःस्वे ।","डिम्बे गदे स्याद्विकृतिर्विकारे","शठे तु शाठ्ये निकृतिर्निकारे ॥ ३६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.134","head":"वहति"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.86","page":"0244","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अपक्वमृद्भाजनकेऽथ वानं","स्यूतौ कटे शुष्कफले च शुष्के ।","तरंगवातोदकसंप्लवेषु","भवेत्सुरङ्गागतिसौरभेषु ॥ ८६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.5","head":"वान"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.96","page":"0345","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अथानिलः स्याद्वसुवातवाची","खण्डे तु वल्के त्वचि रोहितादेः ।","क्लीबे प्रदिष्टं शकलं च राग-","वस्तुन्यथ स्याद्गरलं स्त्रियां न ॥ ९६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.53","head":"अनिल"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.29.87","page":"0356","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वाते प्रचेतस्यपि वोऽन्यवत्स्या-","द्धिमेऽव्ययं स्यादिवतुल्यकार्थे ।","षष्ठ्यादिकान्तस्य च युष्मदः स्या-","त्तथा बहुत्वेऽप्यथ विः खगे स्यात् ॥ ८७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.29.1","head":"व"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.87","page":"0379","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वाते तथात्मन्यतसः स्त्रियां तु","क्षुमाभिधायामवसोऽर्कराज्ञोः ।","अम्भोनिधौ स्यान्नभसोऽब्दकाले","क्लीबेऽन्तरिक्षेऽप्यथ पुक्कसः स्यात् ।","चण्डालके च श्वपचे स्त्रियां तु","स्यान्नीलिकायामपि कालिकायाम् ।","वनीयके स्याल्लभसो धनेऽन्त्ये-","ऽर्वदोरके स्त्री पनसो[88b]द्रुभेदे ॥ ८७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.17","head":"अतस"},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"62","page":"0032","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पवनः पवमानश्च वायुर्वातोऽनिलो मरुत् ।","समीरणो गन्धवाहः श्वसनश्च सदागतिः ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.62","synonyms":["पवन","पवमान","वायु","अनिल","मरुत्","समीरण","गन्धवाह","श्वसन","सदागति"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.12","page":"0022","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["व्यसने बन्धके चेति चतुर्ष्वर्थेषु कीर्तितः ।","आत्मार्कचन्द्रवाताग्निजीवेषु परमात्मनि ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.12","head":"आत्मन्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.51","page":"0025","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चरुः स्थाल्यां हव्यपाके मेघेऽथ च्यूपवाग्रवौ ।","वाते युद्धे छदस्तु स्यात् पक्षिपक्षेऽपवारणे ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.51","head":"च्यूप"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.115","page":"0030","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वीर्ये सोमविशेषेऽथ वेगः किम्पाकरहसोः ।","प्रवाहे च प्रभावे च वाते रेतसि चाप्यथ ॥ ११५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 र (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.115","head":"वेग"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.592","page":"0093","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रिर्द्वे तु यजमाने स्याद् दानुस्तु त्रिषु दातरि ।","द्वयोस्तु यजमाने ना त्वर्के वातेऽप्यथो नपि ॥ ५९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.592","head":"दानु"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1227","page":"0147","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वाश्रस्तु पुरुषे शब्दे सङ्घाते च पुमानथ ।","वाश्रा धेनौ स्त्रियां वातः पुनर्वायौ नरि त्रि तु ॥ १२२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1227","meanings":["वायु"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1228","page":"0147","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कृतवाने क्रियायां तु वातेः क्लीबमथ त्रिषु ।","वानं शुष्कफले शुष्के व्यूतिशोषणयोस्तु नप् ॥ १२२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1228","meanings":["कृतवात्","वातिक्रिया"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.2.11","page":"0011","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बृहस्पतावङ्गिरस प्रोक्तवानथ कथ्यते ।","अनेहा काल इन्द्रे चाप्यनेधास्त्वग्निवातयोः ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.2.11","head":"अनेधस्"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.358","page":"0057","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पञ्चाङ्गुलस्तु पुंसि स्यादेरण्डाह्वयपादपे ।","पञ्चाङ्गुलिप्रमाणे तु त्रिष्वथो वह्निवातयोः ॥ ३५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.624","head":"पवमान"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.689","page":"0085","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गन्धद्रव्ये गन्धकाख्ये वातौ तु स्यान पुमानसौ ।","सौरभेयस्तु वृषभे ना स्त्री तु सुरभावियम् ॥ ६८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. None वातौ तु स्यान पुमानसौ (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.955","head":"सौगन्धिक"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"1.35","page":"0005","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मूर्बन्धवेश्मनोर्योऽथ ब्रह्मवातयमेषु च ।","यं जले या रमायात्रोः खट्वाङ्गरथयोरपि ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.1.0.35","head":"य"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.14","page":"0053","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["श्रीमद्गढमलाङ्गोद्भूस्तेजोवर्गमरूपयत् ।","वायुःसमीरणो वातो मातरिश्वा प्रभञ्जनः ॥ १४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.14","synonyms":["वायु","समीरण","मातरिश्वन्","प्रभञ्जन"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"5.328","page":"0023","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["नभस्वाननिलो वातः पवमानः सदागतिः ।","मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वोऽग्निसख्यभृत् ॥ ३२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.5.0.2","synonyms":["नभस्वत्","अनिल","पवमान","सदागति","मातरिश्वन्","जगत्प्राण","पृषदश्व","अग्निसख्यभृत्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.2.101","page":"0012","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वायुः समीरणो वातः समीरो मारुतो मरुत् ।","गन्धवाहो गन्धवहो मातरिश्वा प्रभञ्जनः ॥ १०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.2.43","synonyms":["वायु","समीरण","समीर","मारुत","मरुत्","गन्धवाह","गन्धवह","मातरिश्वन्","प्रभञ्जन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.4.1938","page":"0319","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वायुर्वाहो वहो वातः प्रकम्पनः प्रभञ्जनः ।","पवनः पवमानश्च दैत्यदेवः सुरालयः ॥ १९३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 म्प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.4.1","synonyms":["वायु","वाह","वह","प्रकम्पन","प्रभञ्जन","पवन","पवमान","दैत्यदेव","सुरालय"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.151","page":"0011","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["नभस्वान् श्वसनो वातः पवमानः स्वकम्पकः ।","अक्षतिः कम्पलक्ष्मा च श्वसी निश्वावको हरिः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.151","synonyms":["नभस्वत्","श्वसन","पवमान","स्वकम्पक","अक्षति","कम्पलक्ष्मन्","श्वसिन्","निश्वावक","हरि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.175","page":"0226","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सदागतिर्ना वातार्कमोक्षेषु च सदीश्वरे ।","सरस्वान्नदभेदेऽब्धौ पुंसि स्याद्रसिकेऽन्यवत् ॥","सरस्वती च वाग्देवीवाणीस्त्रीरत्नगोषु च ।","सत्यवती व्यासमातृनारदर्च्चीकयोषिति ॥","समुद्रान्ता तु कार्यासीपृक्कादुरालभासु च ।","समाहितो निर्विवादे प्रतिज्ञातेऽभिधेयवत् ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 व (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 दु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.175","head":"सदागति"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.106","page":"0273","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शिलीन्ध्रो वृक्षभेदे स्याच्छत्राककरकासु च ।","शिलीन्ध्री मृत्तिकागण्डूपदी विहङ्गिकासु च ।","शीकरः शरले वात क्षिप्तनीरकणेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 वि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.106","head":"शीकर"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.40","page":"0279","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनलो वसुभिद्वह्न्योरनिलो वाजिवातयोः ।","अर्गलस्त्रिषु कल्लोले चान्तर्दण्डकपाटयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.40","head":"अनिल"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.75","page":"0281","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पाचलं पाचने वह्नौ राधनद्रव्यवातयोः ।","पाटलः श्वेतरक्ताशुधान्ययोः पाटलाद्रुमे ।","पातालं नागलोके स्याद्विवरे ना तु वाडवे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.75","head":"पाचल"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.118","page":"0227","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जगत्प्राणो-जगत्प्राणौ गन्धाद्वाहि-वाह-वहाः ।","वातिर्वातो भवेत् सारो दन्त्य-तालव्यपूर्वगः ॥ ११८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.118","synonyms":["जगत्प्राण","गन्धवाहि","गन्धवाह","गन्धवह","वाति","सार","शार"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.297","page":"0242","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वीते वातं यतं चोक्ते, वरत्रायां सया पया ।","कक्ष्या गृहप्रकोष्ठे च काञ्चीसादृश्ययोरपि ॥ २९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.4.0.297","synonyms":["यत","सया","पया","कक्ष्या"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.3.125","page":"0017","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पवनसमीरसमीरणमारुतपृषदश्ववायुगन्धवहाः ।","स्पर्शनपवमानानिलवातमरुच्छ्वसनमातरिश्वानः ॥ १२५ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.3.60","synonyms":["पवन","समीर","समीरण","मारुत","पृषदश्व","वायु","गन्धवह","स्पर्शन","पवमान","अनिल","मरुत्","श्वसन","मातरिश्वन्"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1872","page":"0228","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आत्मा तु जीवपरयोः शरीरे स्वस्थभावयोः ।","धृतावग्नौ मतौ वातेऽप्याधिर्व्यसनबन्धयोः ॥ १८७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.13","head":"आत्मन्"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2083","page":"0252","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["खिङ्खिरो वरुणे क्रोष्टौ खेचरोर्कादिवातयोः ।","पूगे तदीयनिर्यासे खपुरः पूगवेष्टके ॥ २०८३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.224","head":"खेचर"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2213","page":"0268","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मुनिभेदे राजभेदे क्लीबे तु सितपंकजे ।","स्त्रियां सुराङ्गनाभेदे पवमानोऽग्निवातयोः ॥ २२१३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.354","head":"पवमान"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2223","page":"0269","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वृषाकपिस्तु वैकुण्ठे हरेऽर्केऽग्नौ विभावसुः ।","विश्वकर्मा द्युकक्ष्णि स्यादर्यम्णि हरिवातयोः ॥ २२२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.364","head":"विश्वकर्मन्"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"3.24","page":"0025","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पवने पः समाख्यातः पाः पाने पाश्च पातरि ।","कफे वाते फ-कारः स्यात्तथाह्वाने प्रकीर्त्तितः ॥ २४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.3.0.24","head":"फ"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"5.3","page":"0035","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["श्रीकण्ठः केशवः कण्ठो निवृत्तिश्च स्वरादिकः ।","अ-कारो मातृकाद्यश्च वात इत्यपि कीर्त्तितः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.5.0.3","synonyms":["श्रीकण्ठ","केशव","कण्ठ","निवृत्ति","स्वरादिक","अकार","मातृकाद्य"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"5.55","page":"0040","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वातो मरुच्चाग्निवह्निधरा क्ष्मा जल-वारिणी ।","विभुः खञ्च चरः शुचिर्भूर्वनं स्वञ्च शक्तियुक् ॥ ५५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 3 syl. 7 शु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.5.0.55","synonyms":["मरुत्","अग्नि","वह्नि","धरा","क्ष्मा","जल","वारि","विभु","ख","चर","शुचि","भू","वन","स्व","शक्तियुज्"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"8.2.3","page":"0053","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्वराद्यो मातृकाद्यश्च वातः कण्ठोऽमृतेश्वरः ।","विश्वेश्वरो निवृत्तिश्च श्रीकण्ठः केशवो लघुः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.8.2.1","synonyms":["स्वराद्य","मातृकाद्य","कण्ठ","अमृतेश्वर","विश्वेश्वर","निवृत्ति","श्रीकण्ठ","केशव","लघु"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"8.52.56","page":"0060","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अथ कादिमते प्रोक्ता संज्ञा भूतलिपेः क्रमात् ।","वातो मरुच्चरः प्राणो वायुर्नादो रयो जवी ।","व्याप्तं स्पर्शो वायुजानां संज्ञा प्रोक्ता मनीषिभिः ॥ ५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.8.52.4","synonyms":["मरुत्","चर","प्राण","वायु","नाद","रय","जविन्","व्याप्त","स्पर्श"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"9.1.1","page":"0060","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वातः-अ, मरुत्-आ, चरः-ए, प्राणः-क, वायुः-ख, नादः-ट, रयः-त, जवी-प, व्याप्तं-य, स्पर्शः-ष"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.9.1.1","synonyms":["मरुत्","चर","प्राण","वायु","नाद","रय","जविन्","व्याप्त","स्पर्श"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.133","page":"0137","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बोले वाते बले प्राणः पूर्णे पुं भूम्नि चासुषु ।","पर्णं पक्षे च पत्रे च प्रोक्षणं सेचने वधे ॥ १३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.140","head":"प्राण"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.157","page":"0145","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सूर्यावर्तेऽपि जामाता ना वाते पिष्टपे जगत् ।","जातिश्छन्दसि मालत्यां चुल्ल्यां जातीफले कुले ॥ १५७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.164","head":"जगत्"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.247","page":"0176","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पाकस्थाने कुलालस्य वाते च पवनः पुमान् ।","हरीतकी राक्षसी च पूतनाऽथ वदालके ॥ २४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.256","head":"पवन"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.270","page":"0184","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सुप्तज्ञाने च शयने स्वप्नोऽथ स्पर्शदानयोः ।","स्पर्शनं स्पर्शनो वाते सूनं पुष्पे वधालये ॥ २७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.279","head":"स्पर्शन"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"1.2.47","page":"0012","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वातो वायुर्जगत्प्राणः शुषिलः श्वसनोऽनिलः ।","गन्धवाहो गन्धवहो मातरिश्वा समीरणः ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.1.2.47","synonyms":["वायु","जगत्प्राण","शुषिल","श्वसन","अनिल","गन्धवाह","गन्धवह","मातरिश्वन्","समीरण"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.7","page":"0214","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["यत्नेऽर्केऽग्नौ मतौ वातेऽप्याखू सूकरमूषिकौ ।","आधिस्तु व्यसने चित्तदुःखेऽधिष्ठानबंधयोः ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.7","head":"आत्मन्"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.33","page":"0216","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रेषणे मर्दने प्रैषः पुंखः श्वेतशरांगयोः ।","पवी वातास्त्रधारे च पाकपोतौ शिशावपि ॥ ३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.33","head":"पवि"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.55","page":"0218","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विधी तु दैवकालौ च वाजी त्वश्वे शरे खगे ।","विधुर्निशाकरे काले विष्णौ वातेऽग्निरक्षसोः ॥ ५५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.55","head":"विधु"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.99","page":"0238","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सूनं पुष्पे सुतायां स्त्री स्नेहोऽस्त्री द्रवहार्दयोः ।","विष्णुचन्द्रेन्द्रवातार्कयमाश्वांशुशुकाग्निषु ॥ ९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.99","head":"हरि"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.15","page":"0266","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वह्निवातावपांगर्भौ गुह्यगूधाववस्करौ ।","कूर्मेशेऽब्धावकूपारोऽवलेपो लेपगर्वयोः ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.15","head":"अपांगर्भ"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.27","page":"0267","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["द्वारद्वार्स्थौ प्रतीहारौ स्तनांभोदौ पयोधरौ ।","काशे नडे पोटगलः पवमानोऽग्निवातयोः ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.27","head":"पवमान"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.5.36","page":"0280","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["काश्चित्तात्मार्कधीधातृवाता मूर्ध्नि सुखेऽप्सु कम् ॥ ३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.5.39","head":"क"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}