{"stem":"विज्ञान","iast":"vijñāna","found":true,"koshas":12,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.238","page":"16","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पण्डा तत्त्वानुगा मोक्षे ज्ञानं विज्ञानमन्यतः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.238","synonyms":["पण्डा","ज्ञान"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.900","page":"36","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शिल्पं कला विज्ञानं च मालाकारस्तु मालिकः ।","पुष्पाजीवः पुष्पलावी पुष्पाणामवचायिनी ॥ ९०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.757","synonyms":["शिल्प","कला","मालाकार","मालिक","पुष्पाजीव","पुष्पलावी"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.5.10","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मोक्षे धीर्ज्ञानमन्यत्र विज्ञानं शिल्पशास्त्रयोः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.5.10","synonyms":["धी","ज्ञान"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.1.12","page":"0106","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विज्ञानं कर्मणि ज्ञाने प्रज्ञानं बुद्धिचिह्नयोः ।","वसनं छादने वस्त्रे रोदनं क्रन्दनेऽश्रुणि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.1.12","meanings":["कर्मन्","ज्ञान"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.1","page":"0109","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सानवो गहनप्रस्थवात्यामार्गाग्र?कोविदाः ।","स्वप्नं स्वापे च सुप्तस्य विज्ञाने च प्रयुज्यते ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.1","head":"स्वप्न"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.142","page":"0432","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मनीषा धिषणा श्रीश्चिच्चेतना शेमुषी चिदा ।","प्रज्ञा संज्ञा चितिर्द्धामा विज्ञानं ज्ञानमित्यपि ॥ १४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.142","synonyms":["मनीषा","धिषणा","श्री","चित्","चेतना","शेमुषी","चिदा","प्रज्ञा","संज्ञा","चिति","धामा","ज्ञान"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.145","page":"0433","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शिल्पादिगा तु विज्ञानं क्लीबे ज्ञानं तु मोक्षगा ।","शुश्रूषा श्रवणं चैव ग्रहणं धारणं तथा ॥ १४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.145","synonyms":["ज्ञान","शुश्रूषा","श्रवण","ग्रहण","धारण"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.4","page":"0053","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["धर्मचर्च्चा पुंस्युपाधिर्वितर्क्कः पुनरुन्नयः ।","विद्या ज्ञानं मतं मोक्षे विज्ञानं शिल्पशास्त्रयोः ॥","मतस्य साधनं मत्यं भेद्यलिङ्गमुदीरयेत् ।","परामर्षो विमर्षः स्याद्विचारोऽपि विचारणम् ॥","संख्यानं च स्त्रियो गुञ्जा-चर्च्चा-संख्या-विचारणाः ।","उत्प्रेक्षा स्त्री पुमानूहस्तर्क्कोऽध्याहार ऊहनम् ॥","संवेदानुभवौ तस्मिन्नुपलम्भश्च भेदना ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.3","synonyms":["धर्मचर्च्च","उपाधि","वितर्क्क","उन्नय","विद्या","ज्ञान","मत","मत्य","परामर्ष","विमर्ष","विचार","विचारण","संख्यान","गुञ्जा","चर्च्चा","संख्या","विचारणा","उत्प्रेक्षा","ऊह","तर्क्क","अध्याहार","ऊहन","संवेद","अनुभव","उपलम्भ","भेदना"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.4.7","page":"0295","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["द्वयोः श्रेणिस्तद्गणः स्यादाम्बष्ठ्याम्बष्ठनन्दनः ।","कुलजस्तु कुलश्रेष्ठी कला-विज्ञान-शिल्पकाः ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.4.7","synonyms":["श्रेणि","आम्बष्ठ्य","कुलज","कुलश्रेष्ठिन्","कला","शिल्प"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.61","page":"0042","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्ञानेच्छयोराङ एष विज्ञाने बोधनेऽवतः ।","उद्भासे च विषिस्तूदो दीप्तौ दाने च सम्मतः ॥ ६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.54","head":"आभासति"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.9","page":"0086","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्ञानेच्छयोर्गारयते तूक्तं विज्ञानवाचकम् ।","चेतति स्याद्वेदयते तथा चेतयते मतम् ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 द्वे (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.511","meanings":["चेतति","वेदयते","चेतयते"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"5.1.27","page":"0134","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आलम्बविज्ञानवियोगसिद्धि-","व्याप्ता…","…पूरणार्थकं मतम् ॥ २७ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.5.1.133","head":"?"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.17.59","page":"0226","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["योगविशेषोत्पातापमानवाची व्यतीपातः ।","युद्धे वधे नरि समाघात इहोक्तोऽथ विज्ञाने ॥ ५९ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.17.14","head":"समाहित"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.47","page":"0253","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यात्सावनो मासविशेषय[15b]ष्टृ-","यज्ञक्रियान्तेषु च याजिनि स्यात् ।","विज्ञानमुक्तं किल बोधकृत्योः ।","प्रज्ञानमुक्तं धियि लाञ्छनेऽपि ॥ ४७ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.69","meanings":["बोध","कृत्य"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.96","page":"0018","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्पृक्कानद्योश्च विद्या तु शास्त्रविज्ञानयोरपि ।","शैवागमप्रसिद्धेषु तत्त्वभेदेषु केषुचित् ॥ ९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.96","head":"विद्या"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.15","page":"0002","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कल्लोलेऽपि तथौत्क(ण्ठे ? ण्ठ्ये) भवेदुत्कलिकाध्वनिः ।","उपलब्धिस्तु शेमुष्यां प्राप्तिविज्ञानयोरपि ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None कल्लोलेऽपि तथौत्क (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.15","head":"उपलब्धि"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.419","page":"0154","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च कारुः प्रकृतिकारिणौ ।","[85] शिल्पी शिल्पं कला ज्ञानं विपूर्वं लिखनादि तत् ॥ ४१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.419","synonyms":["वृषल","अन्त्यवर्ण","शूद्र","शिल्पिन्","शिल्प","कला"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.152","page":"0021","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शिल्पे शास्त्रे च धीर्ज्ञानं विज्ञानं मोक्षसाधनम् ।","मुक्तौ श्रेयोऽहंकृतौ स्यादविद्याज्ञानमित्यपि ॥ १५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.152","synonyms":["ज्ञान","श्रेयस्","अविद्या","अज्ञान"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.456","page":"0057","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["विज्ञानमन्यतो ज्ञेयं धीगुणा अष्टधा पुनः ।","शुश्रूषा श्रवणं चापि ग्रहणं धारणं तथा ॥ ४५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.419","synonyms":["शुश्रूषा","श्रवण","ग्रहण","धारण"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.457","page":"0057","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["ऊहोऽपोहोऽथ विज्ञानं तत्वज्ञानं च मन्यते ।","अथ ब्रीडश्च मन्दाक्षं शूका सूका तथा त्रपा ॥ ४५७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.420","synonyms":["ऊह","अपोह","तत्वज्ञान","ब्रीड","मन्दाक्ष","शूका","सूका","त्रपा"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1514","page":"0240","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शिल्पं कला व विज्ञानं नाम शिल्पस्य कथ्यते ॥ १५१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1448","synonyms":["शिल्प","कला"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.317","page":"0022","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पण्डा स्यात् प्रतिपज्ज्ञप्तिर्ज्ञानं विज्ञानमित्यपि ।","अथ मेधा निगदिता या बुद्धिर्धारणावती ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.317","synonyms":["पण्डा","प्रतिपद्","ज्ञप्ति","ज्ञान","मेधा"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.328","page":"0023","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["या बुद्धिः शिल्पशास्त्रादौ विज्ञानं तत् प्रकीतितम् ।","मुक्तिर्निःश्रेयसं श्रेयः कैवल्यममृतं परम् ।","मोक्षोऽपवर्गो निर्वाणं मुक्तिपर्याय ईरितः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.328","synonyms":["मुक्ति","निःश्रेयस","श्रेयस्","कैवल्य","अमृत","पर","मोक्ष","अपवर्ग","निर्वाण"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.3.4","page":"0191","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्लीवैकत्वे तु मुख्य स्यादन्तिकेऽङ्गवति त्रिषु ।","इङ्ग आङ्गश्च विज्ञाने इङ्गिते जङ्गमेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.3.4","head":"इङ्ग"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.37","page":"0216","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["माता गौर्यां जनन्याञ्च ब्राह्मणीगोविभूतिषु ।","मितिर्माने च विज्ञानेऽप्यवच्छेदेऽपि च स्त्रियाम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.37","head":"मिति"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"8.1.57","page":"0304","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विज्ञाने स्यात्परिभवे पालनेऽपि निगद्यते ।","एवोपमा नियोगावधारणे वाक्यपूरणे ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.8.1.57","head":"अव"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.8.1778","page":"0215","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शिल्पज्ञाने तु विज्ञानं चित्ताभोगो मनस्क्रिया ।","मिथ्यादृष्टिस्तु नास्तिक्यं विवेकः पृथगात्मता ॥ १७७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.8.36","synonyms":["चित्ताभोग","मनस्क्रिया","मिथ्यादृष्टि","नास्तिक्य","विवेक","पृथगात्मता"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.2.42","page":"0223","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संभाषणे क्रियाकारे विज्ञाने तोषणेऽपि च ।","सभा तु संसदि द्यूते गृहे सामाजिकेषु च ॥ ४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.2.42","head":"संविद्"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.51","page":"0243","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रत्ययस्तु ख्यातिरन्ध्रविश्वासाधीनहेतुषु ।","विज्ञाने शपथे शब्दे प्रस्तरोऽश्मा मणिः कुशः ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.51","head":"प्रत्यय"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.9","page":"0265","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनुषंगस्तु कारुण्ये प्रकृतस्यानुवर्तने ।","अभिमानस्तु विज्ञाने प्रणये दर्पहिंसयोः ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.9","head":"अभिमान"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.2.4","page":"0271","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उपलब्धिस्तु शेमुष्यां प्राप्तिविज्ञानयोरपि ।","ऋश्यप्रोक्ता शतावर्यां कण्डूरातिबलर्धिषु ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.2.4","head":"उपलब्धि"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}