{"stem":"विद्या","iast":"vidyā","found":true,"koshas":13,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.253","page":"15","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["षडङ्गा वेदाश्चत्वारो मीमांसान्वीक्षिकी तथा ।","धर्मशास्त्रं पुराणं च विद्या एताश्चतुर्दश ॥ २५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 दा (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.158","synonyms":["वेद","मीमांसा","आन्वीक्षिकी","धर्मशास्त्र","पुराण"]},{"kosha":"ACPH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa","ref":"3.51","page":"5","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अथ किङ्किण्यां घर्घरी विद्या विद्यामणिस्तथा ।"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ACPH#ACPH.3.0.51","synonyms":["किङ्किणी","घर्घरी","विद्यामणि"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"5.82","page":"0073","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["विद्याश्चतुर्दश प्रोक्ता शिक्षा व्याकरणं ततः ।","कल्पो निरुक्तं छन्दश्व ज्योतिषामयनं मतम् ।","वेदाङ्गान्यङ्गिभिश्च स्यात् स्मृत्यान्वयगणेन च ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.5.0.9","synonyms":["शिक्षा","व्याकरण","कल्प","निरुक्त","छन्दस्","ज्योतिष","वेदाङ्ग","स्मृति"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"5.84","page":"0073","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["धनुर्वेदोऽर्थशास्त्रं च ते चत्वारोपवेदकाः ।","विद्याश्चाष्टादश प्रोक्ता निरुक्तं पदभञ्जनम् ॥ ८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.5.0.11","synonyms":["धनुर्वेद","अर्थशास्त्र","उपवेदक","निरुक्त","पदभञ्जन"]},{"kosha":"ESSK","kosha_title":"एकादिसंख्यासंज्ञाकोष","kosha_latn":"Ekādisaṃkhyāsaṃjñākoṣa","ref":"3.5","page":"0200","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["भुवन-वलि-वह्नि-विद्या-सन्ध्या-गजजाति-शम्भुनेत्राणि ।","त्रिशिरोमौलि-दशा-क्षेत्रपाल-फण-काल-मुनि-दण्डाः ॥ ५ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ESSK#ESSK.3.0.1","synonyms":["भुवन","वलि","वह्नि","सन्ध्या","गजजाति","शम्भुनेत्र","त्रिशिरोमौलि","दशा","क्षेत्रपाल","फण","काल","मुनि","दण्ड"]},{"kosha":"ESSK","kosha_title":"एकादिसंख्यासंज्ञाकोष","kosha_latn":"Ekādisaṃkhyāsaṃjñākoṣa","ref":"14.26","page":"0201","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["सप्तदश संयमाश्चाष्टादश विद्या-पुराणानि ।","द्वीपाः स्मृतयो ज्ञाताध्ययनान्येकोनविंशतिगतानि ॥ २६ ॥"],"metre":"udgiti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ESSK#ESSK.14.0.2","synonyms":["संयम","पुराण","द्वीप","स्मृति","ज्ञाताध्ययन"]},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"4.43","page":"0003","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["रसातलांबुवेश्मोक्तं पंचमं सुतमात्मजम् ।","सन्तानं बुद्धिसंज्ञा च विद्या धीश्चैव नंदनम् ॥ ४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.4.0.8","synonyms":["रसातल","अंबु","वेश्मन्","सुत","आत्मज","सन्तान","बुद्धि","धी","नंदन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.4","page":"0053","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["धर्मचर्च्चा पुंस्युपाधिर्वितर्क्कः पुनरुन्नयः ।","विद्या ज्ञानं मतं मोक्षे विज्ञानं शिल्पशास्त्रयोः ॥","मतस्य साधनं मत्यं भेद्यलिङ्गमुदीरयेत् ।","परामर्षो विमर्षः स्याद्विचारोऽपि विचारणम् ॥","संख्यानं च स्त्रियो गुञ्जा-चर्च्चा-संख्या-विचारणाः ।","उत्प्रेक्षा स्त्री पुमानूहस्तर्क्कोऽध्याहार ऊहनम् ॥","संवेदानुभवौ तस्मिन्नुपलम्भश्च भेदना ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.3","synonyms":["धर्मचर्च्च","उपाधि","वितर्क्क","उन्नय","ज्ञान","मत","विज्ञान","मत्य","परामर्ष","विमर्ष","विचार","विचारण","संख्यान","गुञ्जा","चर्च्चा","संख्या","विचारणा","उत्प्रेक्षा","ऊह","तर्क्क","अध्याहार","ऊहन","संवेद","अनुभव","उपलम्भ","भेदना"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.40","page":"0163","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["क्षीरा विकारिका चोक्ता वयःस्था जीववल्ल्यपि ।","मेदा मेदोभवा विद्या तथा पुरुषदन्तिका ॥ ४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.346","synonyms":["क्षीरा","विकारिका","वयःस्था","जीववल्ली","मेदा","मेदोभवा","पुरुषदन्तिका"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.96","page":"0018","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्पृक्कानद्योश्च विद्या तु शास्त्रविज्ञानयोरपि ।","शैवागमप्रसिद्धेषु तत्त्वभेदेषु केषुचित् ॥ ९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.96","meanings":["शास्त्र","विज्ञान","तत्त्वभेद"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.97","page":"0018","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मन्त्रेषु चाप्यथासत्यां विहगे च विहाध्वनिम् ।","धनञ्जयो जगादाथ विद्युत् स्यात् क्षणरोचिषि ॥ ९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.97","meanings":["मन्त्र","असती","विहग"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.3.63","page":"0038","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शोषे गदे श्रवस्त्वन्ने यशः श्रोत्रबलेषु च ।","धने शास्त्रं तु विद्यायामाज्ञायां श्वात्रवाक् पुनः ॥ ६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.3.63","head":"शास्त्र"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.330","page":"0071","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गण्डको रुजि विद्यायां खड्गे पदचतुष्टये ।","गञ्जा तु स्त्री सुरागेह आकरेऽन्यस्त्ववोचत ॥ ३३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.330","head":"गण्डक"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.450","page":"0081","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तासामन्यतमायां च कथयामास सज्जनः ।","जयस्य हेतुभूतायां विद्यायामपि कुत्रचित् ॥ ४५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.450","head":"जया"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.170","page":"0026","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अङ्गषट्कं तथा वेदा मीमांसान्वीक्षिकी तथा ।","पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्याश्चैताश्चतुर्दश ॥ १७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.170","synonyms":["अङ्गषट्क","वेद","मीमांसा","आन्वीक्षिकी","पुराण","धर्मशास्त्र"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1079","page":"0166","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["किङ्कणी किङ्कणिर्विद्या किङ्किणी किङ्किणिस्तथा ।","विद्यामणिर्घर्घरी स्यात् कङ्कणी क्षुद्रघण्टिका ॥ १०७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.842","synonyms":["किङ्कणी","किङ्कणि","किङ्किणी","किङ्किणि","विद्यामणि","घर्घरी","कङ्कणी","क्षुद्रघण्टिका"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.97","page":"0007","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["कार्तिकेयप्रसूराद्या नित्या विद्या शुभङ्करी ।","सात्त्विकी राजसी भीमा तामसी नन्दनन्दिनी ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.97","synonyms":["कार्तिकेयप्रसू","आद्या","नित्या","शुभङ्करी","सात्त्विकी","राजसी","भीमा","तामसी","नन्दनन्दिनी"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.47","page":"0296","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निःश्रेयसं शुभे मोक्षे विद्यानुभावभक्तिषु ।","नीलाञ्जसा विद्युति स्त्री नदीविद्याधरीभिदोः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 नु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.47","head":"निःश्रेयस"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"9.33","page":"0310","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["विषाणी वीरणीपूगी चज्जूरी च नदादिषु ।","पुटिकेन्मालिकाद्यास्तु स्त्रियामादादिषु स्मृता ।","लक्ष्मीर्वाणी भवानी रजनिजविरतिकान्तिसीता जुगुप्सा ।","चिन्ताऽसूयाविभूतिद्युतितरणिमतिक्षेपणीविष्टि पीडा ।","तन्त्रीस्तन्द्री विपञ्चिद्रुणिविपणिकृपावेदनामुक्तिविद्या ।","ज्योत्स्ना वेश्या कलावाक्सरणिविषहरीहूतिकाकूप्रपाश्च ।","…वदितिकथादेवताद्योदिवौ च ।","ढक्काव्रीडावहित्थासुरभिकुमुदिनीपद्मिनीपूर्णिमाश्च ।","ताराश्रेणी च वीथीद्युतिरवनि नदीपुष्करिण्यम्बिकोम्रा ।","निद्राहेला च लीलायुवतिरनुमतिर्दिक्कुहुः पक्षतिश्च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.9.0.33","synonyms":["विषाणी","वीरणी","पूगी","खर्जूरी","पुटिका","मालिका","लक्ष्मी","वाणी","भवानी","रजनि","विरति","कान्ति","सीता","जुगुप्सा","चिन्ता","असूया","विभूति","द्युति","तरणि","मति","क्षेपणी","विष्टि","पीडा","तन्त्री","तन्द्री","विपञ्चि","द्रुणि","विपणि","कृपा","वेदना","मुक्ति","ज्योत्स्ना","वेश्या","कला","वाच्","सरणि","विषहरी","हूति","काकू","प्रपा","कथा","देवता","द्यो","दिव्","ढक्का","व्रीडा","अवहित्था","सुरभि","कुमुदिनी","पद्मिनी","पूर्णिमा","तारा","श्रेणी","वीथी","अवनि","नदी","पुष्करिणी","अम्बिका","निद्रा","हेला","लीला","युवति","अनुमति","दिश्","कुहू","पक्षति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2163","page":"0261","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्राज्ञे च विनयः शिक्षाविद्याचारप्रशान्तिषु ।","वसतिस्तु गृहे स्थित्यां जैनानामास्पदे निशि ॥ २१६३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.304","head":"विनय"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.4.12","page":"0006","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["इः सूक्ष्मा शाल्मली विद्या चन्द्रः पूषा सुगुह्यकः ।","सुमित्रं सुन्दरो वीरः कोटर काटरः पयः ॥ १२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 र (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.4.1","synonyms":["सूक्ष्मा","शाल्मली","चन्द्र","पूषन्","सुगुह्यक","सुमित्र","सुन्दर","वीर","कोटर","काटर","पयस्"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.17.53","page":"0010","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अः कण्ठको महासेनः कला पूर्णामृता हरिः ।","इच्छा भद्रा गणेशश्च रतिर्विद्या सुखं मुखम् ॥ ५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.17.1","head":"अः"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.20.65","page":"0011","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["-----------------------------------","गीतं सरस्वती विद्या भोगिनी नन्दनो धरा ।","भोगवती च हृद्यं ज्ञानं जालन्धरो लवः ॥ ६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.20.3","head":"ग"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"5.5","page":"0035","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["माधवः सूक्ष्मसंज्ञश्च विद्या दक्षिणलोचनम् ।","गन्धर्वः पाञ्चजन्यश्च इ-कारश्च मखाङ्कुरः(न्तकः) ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.5.0.5","synonyms":["माधव","सूक्ष्म","दक्षिणलोचन","गन्धर्व","पाञ्चजन्य","इकार","मखाङ्कुर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.27","page":"0085","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["आथर्वणं पौरोहितं वेदाश्चत्वार एव ते ।","छन्दो ब्रह्म श्रुतिर्वेदोऽप्यथ विद्याश्चतुर्दश ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 रो (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.27","synonyms":["आथर्वण","पौरोहित","वेद","छन्दस्","ब्रह्मन्","श्रुति"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.30","page":"0085","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["अर्थशास्त्रं दण्डनीतिर्धनुर्वेदोऽस्त्रशासनम् ।","चत्वार उपवेदास्ते विद्याश्चाष्टादशोदिताः ॥ ३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.30","synonyms":["अर्थशास्त्र","दण्डनीति","धनुर्वेद","अस्त्रशासन","उपवेद"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.70","page":"0244","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विकीर्णोऽर्थश्च विकिरौ विसर्गौ मुक्तिवर्चसी ।","विनयो धर्मविद्याधीशिक्षाचारप्रशान्तिषु ॥ ७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.70","head":"विनय"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}