{"stem":"विबुध","iast":"vibudha","found":true,"koshas":15,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.1","page":"7","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्वर्गस्त्रिविष्टपं द्योदिवौ भुविस्तविषताविषौ नाकः ।","गौस्त्रिदिवमूर्ध्वलोकः सुरालयस्तत्सदस्त्वमराः ॥ ८७ ॥","देवाः सुपर्वसुरनिर्जरदेवतर्भुबर्हिर्मुखानिमिषदैवतनाकिलेखाः ।","वृन्दारकाः सुमनसस्त्रिदशा अमर्त्याः स्वाहास्वधाक्रतुसुधाभुज आदितेयाः ॥ ८८ ॥","गीर्वाणा मरुतोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ।"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.1","synonyms":["स्वर्ग","त्रिविष्टप","द्यो","दिव्","भुवि","तविष","ताविष","नाक","गो","त्रिदिव","ऊर्ध्वलोक","सुरालय","अमर","देव","सुपर्वन्","सुर","निर्जर","देवत","ऋभु","बर्हिर्मुख","अनिमिष","दैवत","नाकिन्","लेख","वृन्दारक","सुमनस्","त्रिदश","अमर्त्य","स्वाहाभुज्","स्वधाभुज्","क्रतुभुज्","सुधाभुज्","आदितेय","गीर्वाण","मरुत्","अस्वप्न","दानवारि"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.1.9","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अमरा निर्जरा देवास्त्रिदशा विबुधाः सुराः ।","सुपर्वाणः सुमनसस्त्रिदिवेशा दिवौकसः ॥ ७ ॥","आदितेया दिविषदो लेखा अदितिनन्दनाः ।","आदित्या ऋभवोऽस्वप्ना अमर्त्या अमृतान्धसः ॥ ८ ॥","बर्हिर्मुखाः क्रतुभुजो गीर्वाणा दानवारयः ।","वृन्दारका दैवतानि पुंसि वा देवताः स्त्रियाम् ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.1.2","synonyms":["अमर","निर्जर","देव","त्रिदश","सुर","सुपर्वन्","सुमनस्","त्रिदिवेश","दिवौकस्","आदितेय","दिविषद्","लेख","अदितिनन्दन","आदित्य","ऋभु","अस्वप्न","अमर्त्य","अमृतान्धस्","बर्हिर्मुख","क्रतुभुज्","गीर्वाण","दानवारि","वृन्दारक","दैवत","देवता"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.4","page":"0001","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आदित्यास्त्रिदशाः सुराः सुमनसः स्वर्गौकसो देवता,","गीर्वाणा ऋभवोऽमराश्च मरुतो वृन्दारका निर्जराः ।","अस्वप्ना विबुधास्त्रिविष्टपसदो लेखाः सुपर्वाण इ-,","त्याख्याता अमृताशना अनिमिषा देवास्तथा दैवतम् ॥ ४ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.4","synonyms":["आदित्य","त्रिदश","सुर","सुमनस्","स्वर्गौकस्","देवता","गीर्वाण","ऋभु","अमर","मरुत्","वृन्दारक","निर्जर","अस्वप्न","त्रिविष्टपसद्","लेख","सुपर्वन्","अमृताशन","अनिमिष","देव","दैवत"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"18.1.5","page":"0100","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संसिद्धिः सहजे सिद्धौ वीरुद्विटपशाखयोः ।","विबुधः पण्डिते देवे उत्सेधौ वपुरुन्नती ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.18.1.5","meanings":["पण्डित","देव"]},{"kosha":"GNHD","kosha_title":"गणितनाममाला","kosha_latn":"Gaṇitanāmamālā","ref":"3.35","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["त्रिदशा देवता देवास्त्रयस्त्रिंशत्सुराबुधाः ।","त्रिविष्टपाश्च विबुधा संज्ञाङ्कानां सदा स्फुटा ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GNHD#GNHD.3.0.18","synonyms":["त्रिदश","देवता","देव","सुर","बुध","त्रिविष्टप"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.53","page":"0074","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्रेक्षावान्विबुधश्चोग्रः प्रौढः प्राज्ञो विदन्नथ ।","छात्रान्तेवासिनौ शिष्ये शैक्षः प्राथमकल्पिकः ॥ ५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.53","synonyms":["प्रेक्षावत्","उग्र","प्रौढ","प्राज्ञ","विदत्","छात्र","अन्तेवासिन्","शैक्ष","प्राथमकल्पिक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.2.5","page":"0008","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["त्रिदशादितेयविबुधान्धसः","सदिवोकसो मरभिदो दिवौकसः ।","नरि दैवतं क्वचन देवता स्त्रियाम्","आधिदैवजे परवदाधिदैविकम् ॥ ५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.2.5","synonyms":["त्रिदश","आदितेय","अन्धस्","सदिवोकस्","मरभिद्","दिवौकस्","दैवत","देवता","आधिदैविक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.11","page":"0054","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शुश्रूषा स्त्री श्रवणं क्लीबे ग्रहणं धारणमूहोऽपोहः ।","अर्थज्ञानं सत्त्वज्ञानं बुद्धेरन्ते गदिता हि गुणाः ।","धीमा[35a]न्धीरो मनीषी बुध-विबुध-सुधी-सद्-विदद्-वादि-वेदि-","प्रज्ञ-प्राज्ञ-प्रबुद्धाः कवितृ-कवयितृ-प्राप्तरूपाभिरूपाः ।","ज्ञो मेधावी सुमेधाः कवि-कृतिविदथ व्यक्त-दोषज्ञ-विद्वत्-","संख्यावल्लब्धवर्णाः सुधिषण-मतिमत्-सूरिणः कृष्टि-सूरी ॥ ११ ॥"],"metre":"sragdhara","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.11","synonyms":["शुश्रूषा","श्रवण","ग्रहण","धारण","ऊह","अपोह","अर्थज्ञान","सत्त्वज्ञान","धीमत्","धीर","मनीषिन्","बुध","सुधी","सत्","विदत्","वादिन्","वेदिन्","प्रज्ञ","प्राज्ञ","प्रबुद्ध","कवितृ","कवयितृ","प्राप्तरूप","अभिरूप","ज्ञ","मेधाविन्","सुमेधस्","कवि","कृतिन्","विद्","व्यक्त","दोषज्ञ","विद्वस्","संख्यावत्","लब्धवर्ण","सुधिषण","मतिमत्","सूरिन्","कृष्टि","सूरि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.17.86","page":"0229","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अवलोकितस्तु विबुधे प्रेक्षित उक्तो विशेष्याभः ॥ ८६ ॥"],"metre":"upagiti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.17.43","head":"अवलोकित"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.43","page":"0253","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तथा निरासेऽप्यथ सारथौ स्या-","द्युञ्जान उक्तौ धरणीसुरेऽपि ।","गुरौ बुधानो विबुधेऽथ लोक-","पाले दृशान सूदणौ( ? )च पुंसि ॥ ४३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"upajati · pāda 2 syl. 5 न (sub) pāda 2 syl. 6 सू (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.65","head":"बुधान"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.29.97","page":"0358","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बृहस्पतौ प्राणभृति त्रिषु स्यात्","स्त्रियां तु मौर्वीक्षितिजीवनीषु ।","तथा वचायामपि शिञ्जितेऽथ","भावस्तु जन्तौ विबुधेऽथ शीले ॥ ९७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.29.13","head":"भाव"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1695","page":"0195","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विबुधो विदुषि द्वे तु देवेऽथो पुन्नपुंसकम् ।","विलग्नं मध्यसंज्ञे स्याच्छरीरावयवे त्रि तु ॥ १६९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1695","meanings":["विदुष्","देव"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.51","page":"0012","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वृन्दारका निलिम्पाश्च आदितेयाश्च पूजिलाः ।","विबुधा मरुतो दानवारयोऽनिमिषा अपि ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.51","synonyms":["वृन्दारक","निलिम्प","आदितेय","पूजिल","मरुत्","दानवारि","अनिमिष"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"6.1.349","page":"0024","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विबुधः सुमना लेखो गीर्वाणो मृतभोजनः ।","अस्वप्नोऽग्निमुखो नाकी क्रतुभुग्व्योमयानगः ॥ ३४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.6.1.19","synonyms":["सुमनस्","लेख","गीर्वाण","अमृतभोजन","अस्वप्न","अग्निमुख","नाकिन्","क्रतुभुज्","व्योमयानग"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.1.35","page":"0005","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विबुधा देवता देवास्त्रिदशा निर्जराः सुराः ।","आदित्या मरुतो लेखा निलिम्पा नाकिनोऽमराः ॥ ३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.1.34","synonyms":["देवता","देव","त्रिदश","निर्जर","सुर","आदित्य","मरुत्","लेख","निलिम्प","नाकिन्","अमर"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.67","page":"0011","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अमरा निर्जरा देवाः देवता दानवारयः ।","गीर्वाणा नाकिनोऽस्वप्नाः मरुतो विबुधाभिधाः ॥ ६७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.3","synonyms":["अमर","निर्जर","देव","देवता","दानवारि","गीर्वाण","नाकिन्","अस्वप्न","मरुत्"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.5","page":"0002","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["देवाः सुमनसो लेखा निर्जरा अमृतान्धसः ।","अमर्त्या ऋभवोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.5","synonyms":["देव","सुमनस्","लेख","निर्जर","अमृतान्धस्","अमर्त्य","ऋभु","अस्वप्न","दानवारि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.2.4","page":"0190","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रारम्भोपायवेदेषु तथा निःसरणेऽपि च ।","लेखो ना विबुधे लेख्ये लेखाश्रेण्यां लिपिष्वपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.2.4","head":"लेख"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.3.76","page":"0010","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विबुधामर्त्यदिवौकस्त्रिदशसुपर्वादितेयमरुदृभवः ।","षण्डे न देवताः स्युर्नरि च तयोरेव दैवतानि स्युः ॥ ७६ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.3.11","synonyms":["अमर्त्य","दिवौकस्","त्रिदश","सुपर्वन्","आदितेय","मरुत्","ऋभु","देवता","दैवत"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.66","page":"0244","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विस्रंभौ स्नेहविश्वासौ विबुधौ सुरपण्डितौ ।","विकारौ रोगविकृती विष्किरौ शिखिकुक्कुटौ ॥ ६६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.66","meanings":["सुर","पण्डित"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}