{"stem":"शर्मन्","iast":"śarman","found":true,"koshas":17,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1371","page":"52","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मनसः कर्म संकल्पः स्यादथो शर्म निर्वृतिः ।","सातं सौख्यं सुखं दुःखं त्वसुखं वेदना व्यथा ॥ १३७० ॥","पीडा बाधार्तिराभीलं कृच्छ्रं कष्टं प्रसूतिजम् ।","आमनस्यं प्रगाढं स्यादाधिः स्यान्मानसी व्यथा ॥ १३७१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.8","synonyms":["संकल्प","निर्वृति","सात","सौख्य","सुख","दुःख","असुख","वेदना","व्यथा","पीडा","बाधा","आर्ति","आभील","कृच्छ्र","कष्ट","प्रसूतिज","आमनस्य","प्रगाढ","आधि"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.4.39","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मुत्प्रीतिः प्रमदो हर्षः प्रमोदामोदसम्मदाः ॥ २४ ॥","स्यादानन्दथुरानन्दः शर्मशातसुखानि च ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.4.39","synonyms":["मुद्","प्रीति","प्रमद","हर्ष","प्रमोद","आमोद","सम्मद","आनन्दथु","आनन्द","शात","सुख"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.123","page":"0015","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["प्रमोदप्रमदौ हर्षः प्रीतिरुत्कर्ष उद्धवः ।","सम्मदो मुत्तथानन्दः शर्म जोषं च शं सुखम् ॥ १२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.123","synonyms":["प्रमोद","प्रमद","हर्ष","प्रीति","उत्कर्ष","उद्धव","सम्मद","मुद्","आनन्द","जोष","शम्","सुख"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.104","page":"0075","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सौख्यं सुखं शर्मशातमयः शुभफलो विधिः ।","संपल्लक्ष्मीश्च संपत्तिर्विपत्तिर्विपदापदौ ॥ १०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.18","synonyms":["सौख्य","सुख","शात","अयस्","संपद्","लक्ष्मी","संपत्ति","विपत्ति","विपद्","आपद्"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"2.2.2","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मुखमादावुपाये च वक्त्रं निःसरणं मुखम् ।","सुखं शर्म सुखं स्वर्गो वरुणस्य पुरी सुखा ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.2.2.2","head":"सुख"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.4.88","page":"0415","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["क्लीबाव्ययं तु कं जोषमुपजोषमथो सुखम् ।","कमव्ययं च खं शर्म सौख्यं श्वःश्रेयसं पुनः ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.4.88","synonyms":["क","जोष","उपजोष","सुख","ख","सौख्य","श्वःश्रेयस"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.1.45","page":"0006","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["रिष्टं हितं शर्म सुखं प्रियं च","जोषं च कं शं मतमव्ययाह्वम् ।","त्रिष्वानु[5a]कूल्येन सुखादिकारी","प्रियाकरोऽसौ च सुखाकरश्च ॥ ४५ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"indravajra · pāda 2 syl. 1 प्रि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.1.46","synonyms":["रिष्ट","हित","सुख","प्रिय","जोषम्","कम्","शम्","प्रियाकर","सुखाकर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.32","page":"0068","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आख्याभिक्षा(ख्या?)भिधा संज्ञाह्वा गोत्रं नाम चास्त्रियाम् ।","शर्माह्वया नामधेयमभिधानं च न स्त्रियाम् ॥ ३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.133","synonyms":["आख्या","अभिख्या","अभिधा","संज्ञा","आह्वा","गोत्र","नामन्","आह्वया","नामधेय","अभिधान"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.19.21","page":"0234","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शर्मण्यपि स्यादथ मन्दमीष-","ज्जडाविजातेषु खलेऽप्यभाग्ये ।","पुमांस्तु दन्तावलजातिभेदे","शनैश्चरे ना तु घने च कन्दः ॥ २१ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.19.5","head":"भन्द"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.87","page":"0259","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["योगान्तरेऽप्यृत्विजि भास्वतीन्दौ","स्त्रियां तु नाध्यात्मतपःसु तत्त्वे ।","ज्ञाने परात्मन्यपि तद्वदाहुः","शर्मान्तिमे नाम्नि सुखे द्विजे नो ॥ ८७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.109","meanings":["अन्तिमनामन्","सुख","द्विज"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.19","page":"0384","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["षष्ठीजागरगोष्ठ्यां शृङ्गारे स्यात्परीहासे ।","श्वःश्रेयसं तु भद्रे परमानन्दे च शर्मणि च ॥ १९ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.51","head":"श्वःश्रेयस"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"20","page":"0005","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मूर्द्धन् उक्षन् तक्षन् मज्जन् श्लेष्मन् आत्मन् अश्मन् युवन् पूषन् इत्येतैः शब्दै रहितं वर्जितं यदन्यत् द्व्यच्कं द्विस्व[श्व]रं च नान्तं प्रातिपदिकं तत्सर्वं नपुंसकं भवति । यथा इदं चर्म वर्म शर्म भस्म सद्म लोम इत्येवमादयः । मूर्द्धादयोऽपि नान्तत्वात् द्व्यच्का अतस्तेषामपि नपुंसकता प्राप्नोति । तदर्थमिति प्रतिषेधः कृतः मूर्द्धोऽक्षतक्षेत्यादि पुंल्लिङ्गाधिकारात्पुंसि भवन्ति । यथा अयं मूर्द्धा शिरः । उक्षा वृषभः । मज्जा सारः । तक्षा वर्द्धकिः । श्लेष्मा धातुविकारः । आत्मा शरीरस्थः । अश्मा नीलः । युवा तरुणः । पूषादित्यः पुंसि वा भवेद्ब्रह्मेति । द्वच्कत्वान्नान्तत्वाच्च ब्रह्मशब्दस्य नपुंसकत्वे प्राप्ते पुंस्त्वं वा विधीयते ब्रह्मशब्दो वा नपुंसकलिङ्गो भवति । इदं ब्रह्मा वेदाध्ययनमीश्वरश्च । अयं ब्रह्मा प्रजापतिः । यद्येवं यत् द्व्यच्कं नान्तं तन्नपुंसकम् । एवं सति राजन् शब्दस्यापि नपुंसकता स्यात् पुंस्यन्तर्भावो द्रष्टव्यः ।","त्रुटिसीमसन्ध्यारात्रयः स्त्रियां धूलिवेणिखार्यश्च ।","पुंसि निशीथो ज्योत्स्नादयाशलाका स्त्रियां नित्यम् ॥ २० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.21","synonyms":["चर्मन्","वर्मन्","भस्मन्","सद्मन्","लोमन्","मूर्धन्","उक्षन्","मज्जन्","तक्षन्","श्लेष्मन्","आत्मन्","अश्मन्","युवन्","पूषन्","ब्रह्मन्","राजन्","त्रुटि","सीमन्","सन्ध्या","रात्रि","धूलि","वेणि","खारि","निशीथ","ज्योत्स्ना","दया","शलाका"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.3.62","page":"0038","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शक्ष्यं जले सुखे चाथ शकृद्गोमयविष्ठयोः ।","जले च शर्म तु सुखे गृहे चाथ श्वयो बले ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.3.62","meanings":["गृह"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1526","page":"0173","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तनौ च शोणिते चाथ स्यादजे द्वे सुखं तु नप् ।","लग्नाद्राशौ चतुर्थेऽप्सु शस्तखे शर्मणि त्रि तु ॥ १५२६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1526","head":"सुख"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.259","page":"0084","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["हृदन्तःकरणं चेतश्चित्तं स्वान्तं तथोच्चलम् ।","संकल्पः स्यान्मनःकर्म सुखं निर्वृतिशर्मणी ॥ २५९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.259","synonyms":["हृद्","अन्तःकरण","चेतस्","चित्त","स्वान्त","उच्चल","संकल्प","मनःकर्मन्","सुख","निर्वृति"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.145","page":"0020","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वृषः श्रेयश्च पुण्ये स्यान्मुदे मोदो मदोऽपि च ।","सुखे शान्तं(तं?) शर्म नर्म मङ्गले भावुकं मतम् ॥ १४५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.145","synonyms":["वृष","श्रेयस्","मोद","मद","शान्त","नर्मन्","भावुक"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.325","page":"0066","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कवचे शीषर्कं शीर्षं शीर्षण्यं शीर्षणं तथा ।","शिरस्त्रं च शिरस्त्राणं तनुत्रं वर्म शर्म च ॥ ३२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ष (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.325","synonyms":["शीर्षक","शीर्ष","शीर्षण्य","शीर्षण","शिरस्त्र","शिरस्त्राण","तनुत्र","वर्मन्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.82","page":"0027","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शान्तं सौख्यं सुखं शर्म शंसा वा शुभवेदनम् ।","विधिश्च नियतिर्दिष्टं दैवं भाग्यं शुभं त्वयः ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.15","synonyms":["शान्त","सौख्य","सुख","शंसा","शुभवेदन","विधि","नियति","दिष्ट","दैव","भाग्य","शुभ","अय"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2491","page":"0403","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सुखं सातं तथा शातं शर्म शर्मं च निर्वृतिः ।","सौख्यं चेति प्रसिद्धानि सप्त नामानि सन्ति वै ॥ २४९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.13","synonyms":["सुख","सात","शात","शर्म","निर्वृति","सौख्य"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.304","page":"0021","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सौख्यं शर्मोपजोषं स्यादानन्दं जोषमित्यपि ।","मुदादिजोषमित्यन्तं एकपर्याय इत्यपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.304","synonyms":["सौख्य","उपजोष","आनन्द","जोष"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.2.8","page":"0190","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सखा सहाये मित्रे च वयस्यासु स्त्रियां सखी ।","सुखा वरुणपूर्यान्तु सुखं त्रिदिवशर्मणोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.2.8","head":"सुख"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.62","page":"0217","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["श्वेतं रूप्ये सिते नाद्रौ श्वेताम्रे च कपर्दके ।","शितं शातञ्च निशिते शातं स्यात्कृशशर्मणोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.62","head":"शात"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.18.5","page":"0229","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वन्दा तु भिक्षुकी वन्द्यालताभेदेष्वपि स्त्रियाम् ।","विन्दुर्दन्तक्षतभिदि भ्रूमध्ये प्रकृतावपि ॥","रूपकार्थे ज्ञानशीले पृषति च पुमानयम् ।","वाच्यलिङ्गो वेदितव्ये भन्दं(?) मङ्गलशर्मणोः ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 ष (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.18.5","head":"भन्द"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.4","page":"0249","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["स्वान्तमास्वनिताऽऽस्वान्ते, निर्वृत्तौ सुख-सौख्यके ।","सर्म-सर्मे नान्तादन्ते दन्ततालव्याद्ये मते ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.4","synonyms":["स्वान्त","सर्मन्","सर्म","शर्म"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.284","page":"0038","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मुत्प्रीतिर्हर्ष आनन्दाह्लादानन्दथवः सुखम् ।","शर्म शातमलिङ्गे शमयस्तु शुभदो विधिः ॥ २८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.21","synonyms":["मुद्","प्रीति","हर्ष","आनन्द","आह्लाद","आनन्दथु","सुख","शात","शमय"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.189","page":"0098","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शर्म शातं सुखं सौख्यमयः शुभफलो विधिः ।","विधौ दैवं दिष्टभाग्ये विपाको भवितव्यता ॥ १८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.189","synonyms":["शात","सुख","सौख्य","अय","विधि","दैव","दिष्ट","भाग्य","विपाक","भवितव्यता"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}