{"stem":"शिल्प","iast":"śilpa","found":true,"koshas":12,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.900","page":"36","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शिल्पं कला विज्ञानं च मालाकारस्तु मालिकः ।","पुष्पाजीवः पुष्पलावी पुष्पाणामवचायिनी ॥ ९०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.757","synonyms":["कला","विज्ञान","मालाकार","मालिक","पुष्पाजीव","पुष्पलावी"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.10.60","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["सूर्मी स्थूणायःप्रतिमा शिल्पं कर्म कलादिकम् ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.10.60","synonyms":["सूर्मी","स्थूणा"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.198","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कला शिल्पे कालभेदेप्याली सख्यावली अपि ॥ १९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.372","head":"कला"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"1.3.16","page":"0017","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कारिका विवृत्तिश्लोके यातनायां कृतौ तथा ।","नापितादिकशिल्पे च कारिका सद्भिरिष्यते ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 वृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.1.3.16","head":"कारिका"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.3.6","page":"0199","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कला स्यात्कलनाकालशिल्पादावंशमात्रके ।","धनवृद्धौ विधोरंशे कलस्तु मधुरध्वनौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.3.6","head":"कला"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.78","page":"0210","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वासी तु तक्षणी पत्रदारकः क्रकचोस्त्रियाम् ।","करपत्रं पुनः क्लीबे शिल्पं कर्मकलादिकम् ॥ ७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.78","synonyms":["वासी","तक्षणी","पत्रदारक","क्रकच","करपत्र"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.97","page":"0472","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वृन्दतुन्दपदानां च निम्नस्य शिल्पतल्पयोः ।","पुष्पान्तरीपकूर्माणां त्रिविष्टपपरीपयोः ॥ ९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 स्य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.97","synonyms":["वृन्द","तुन्द","पद","निम्न","तल्प","पुष्प","अन्तरीप","कूर्म","त्रिविष्टप","परीप"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.4.7","page":"0295","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["द्वयोः श्रेणिस्तद्गणः स्यादाम्बष्ठ्याम्बष्ठनन्दनः ।","कुलजस्तु कुलश्रेष्ठी कला-विज्ञान-शिल्पकाः ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.4.7","synonyms":["श्रेणि","आम्बष्ठ्य","कुलज","कुलश्रेष्ठिन्","कला","विज्ञान"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.3.3","page":"0106","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["तल्पं शयने शिल्पं","पुष्पं कूर्पं त्रिविष्टपं रूपम् ।","अविचयरिपं(?) शुम्बं","निकुरम्बं स्यात्कुरुम्बशुल्बे च ॥ ३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.3.25","synonyms":["तल्प","पुष्प","कूर्प","त्रिविष्टप","रूप","अविचयरिप","शुम्ब","निकुरम्ब","कुरुम्ब","शुल्ब"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.22.8","page":"0272","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्रुवेऽपि शिल्पं कृतिकौशले च","व्यासे कृपो द्रोणजमातुले च ।","स्त्रियां दयायां कुलटाह्रियोस्तु","त्रपा वपा मेदसि गर्त्तके च ॥ ८ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.22.8","meanings":["स्रुव","कृतिकौशल"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"80","page":"0021","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्थाल्यादीनां स्त्रीत्वं भवति । इयं स्थाली रन्धनभाण्डम् । सभा गोष्ठी । जरा वृद्धत्वम् । स्थली उच्चनिर्जलो देशः । वीची तरङ्गः । छविर्लावण्यम् । कटिः श्रोणी । मञ्जरी वृक्षस्य । वल्ली लता ।","शिल्पं छर्दिस्त्वन्नं शमलमरकतपलाशकृच्छ्राणि ।","मन्दिररिक्ते च नपुंसके मन्दुरां तु स्त्रियां विद्धि ॥ ८० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.83","synonyms":["छर्दिस्","अन्न","शमल","मरकत","पलाश","कृच्छ्र","मन्दिर","रिक्त","मन्दुरा"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.3.64","page":"0038","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["धने क्षिप्रेऽप्यथो शिल्पं कारुकर्मणि कर्मणि ।","कर्मान्तराणां निर्माणविज्ञाने शाकटायनः ॥ ६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.3.64","meanings":["कारुकर्मन्","कर्मन्","निर्माणविज्ञान"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.135","page":"0054","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रिंशत्काष्ठीप्रमाणे च काले वृद्धावृणस्य च ।","शिल्पे मनः शिलायां च देहधात्वन्तरे तनौ ॥ १३५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.135","head":"कला"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.178","page":"0058","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पुण्ये पापे क्रियाशिल्पयातनासु द्रुमान्तरे ।","भव्यसंज्ञे कारके च कर्त्रीप्सिततमादिके ॥ १७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.178","head":"कर्मन्"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.419","page":"0154","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च कारुः प्रकृतिकारिणौ ।","[85] शिल्पी शिल्पं कला ज्ञानं विपूर्वं लिखनादि तत् ॥ ४१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.419","synonyms":["वृषल","अन्त्यवर्ण","शूद्र","शिल्पिन्","कला","विज्ञान"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.7.100","page":"0174","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जाराज्जीवत्पतेः पुत्रे कुण्डः कुम्भ्यां जलाश्रये ।","कला शिल्पे विधोर्भागे क्रीडानादरनर्मणोः ॥ १०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.7.18","head":"कला"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.19.294","page":"0199","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वायौ हृदयवायौ च पुस्तं पुस्तकशिल्पयोः ।","पार्ष्णिरुन्मदयोषायामंह्रिमूलेथ पूरिते ॥ २९४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.19.12","head":"पुस्त"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.3.91","page":"0222","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वृन्तं शीताश्मन्तभूतानि वार्त्तं","तूस्तं तुन्दं गोदमुक्थं कुशीदम् ।","वृन्दाच्छोदे शिल्पतल्पास्पदानि","वाहित्थं स्यात्कूर्परूपे पदं च ॥ ९१ ॥"],"metre":"salini","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.3.22","synonyms":["वृन्त","शीत","अश्मन्त","भूत","वार्त्त","तूस्त","तुन्द","गोद","उक्थ","कुशीद","वृन्द","आच्छोद","तल्प","आस्पद","पद"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1514","page":"0240","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शिल्पं कला व विज्ञानं नाम शिल्पस्य कथ्यते ॥ १५१४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1448","synonyms":["कला","विज्ञान"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.8.62","page":"0157","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["शिल्पं कलादिकं कर्म आरा चर्मप्रभेदिका ।","प्रतिमानं प्रतिकृतिरर्ची प्रतिनिधिः पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.8.62","synonyms":["आरा","चर्मप्रभेदिका","प्रतिमान","प्रतिकृति","अर्चा","प्रतिनिधि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.1.46","page":"0179","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["निर्मोके कवचे चोले कञ्चुकी त्वोषधिभिदि ।","कारिका स्यात्तु नर्तक्यां यातनाशिल्पयोरपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 धि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.1.46","head":"कारिका"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.21.13","page":"0248","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शापो दिव्ये तथाक्रोशे शिल्पं योग्ये स्रुवेऽपि च ।","स्वापः स्पर्शाज्ञताज्ञाननिद्रासंवेशनेषु च ॥","सूपः स्याद्व्यञ्जने सूदे सूर्पो भाण्डे तु शायके ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.21.13","meanings":["योग्य","स्रुव"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.4","page":"0277","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कला चन्द्रषोडशांशे शिल्पादौ चांशमात्रके ।","कलो ना मूलवित्तर्द्धौ कालमानविशेषके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 न्द्र (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.4","head":"कला"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.5.1530","page":"0185","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["निर्णेजकस्तु रजको मण्डहारकशौण्डिकौ ।","कारवः शिल्पिनः सर्वे कला शिल्पं नपुंसकम् ॥ १५३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.5.22","synonyms":["निर्णेजक","रजक","मण्डहारक","शौण्डिक","कारु","शिल्पिन्","कला"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1903","page":"0232","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ज्ञाने शिल्पे वित्तवृद्धौ काले चन्द्रांशके कला ।","महाभूतेष्विन्द्रियेषु कलनेऽवयवांशयोः ॥ १९०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.44","head":"कला"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.9.8","page":"0136","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["कला शिल्पं च कर्माथ तंतुवायः कुविन्दकः ।","वाणिर्व्यूतिश्च वानं स्याद्वेमा ना वानदण्डकः ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.9.8","synonyms":["कला","कर्मन्","तंतुवाय","कुविन्दक","वाणि","व्यूति","वान","वेमन्","वानदण्डक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.2.10","page":"0220","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["काले शिल्पे वित्तवृद्धौ चन्द्रांशे कलने कला ।","महाभूतेष्विन्द्रियेषु ज्ञानावयवयोरपि ॥ १० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.2.10","head":"कला"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}