{"stem":"शिल्पिन्","iast":"śilpin","found":true,"koshas":18,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.899","page":"36","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कारुस्तु कारी प्रकृतिः शिल्पी श्रेणिस्तु तद्गणे ॥ ८९९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.756","synonyms":["कारु","कारिन्","प्रकृति","श्रेणि"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.10.7","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कारुः शिल्पी संहतैस्तैर्द्वयोः श्रेणिः सजातिभिः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.10.7","synonyms":["कारु","श्रेणि"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.593","page":"0067","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शिल्पिनः कारवः प्रोक्ताः प्रकृतिश्च मनीषिभिः ।","निर्णेजकः स्याद्रजकः कल्पपालस्तु शौण्डिकः ॥ ५९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.439","synonyms":["कारु","प्रकृति","निर्णेजक","रजक","कल्पपाल","शौण्डिक"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"10.2.1","page":"0036","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हृष्टः प्रहसिते प्रीते विस्मिते फुल्लरोमणि ।","त्वष्टा दिवौकसां शिल्पी त्वष्टारौ सूर्यवर्धकी ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.10.2.1","head":"त्वष्टृ"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"15.3.20","page":"0085","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्थपतिः संस्मृ- -ऽसौ गीष्पतिक्रतुयाजकः ।","प्रासादादिकरः शिल्पी स्थपतिः कञ्चुकी तथा ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.15.3.20","head":"स्थपति"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.1.6","page":"0162","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दारु काष्ठे देवदारौ कारुः शिल्पिनि कारके ।","क्षरं जलं क्षरो मेघो द्वारं तु द्वारि चागतौ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.1.6","head":"कारु"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.8.10","page":"0203","kind":"syn","gender":"वि","doubtful":false,"verse":["अथ पारशवो भिल्लो निषादः पर्वताश्रयः ।","त्रिष्वितः पुष्करान्ताः स्युः शिल्पी कारुश्च कारुकः ॥ १० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.8.10","synonyms":["पारशव","भिल्ल","निषाद","पर्वताश्रय","कारु","कारुक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.4.6","page":"0295","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["[माहिष्याद्रथकारः] स्यात्करण्यां यस्य संभवः ।","कारिः कारुश्च कृत्नुश्च शिल्पी च प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.4.6","synonyms":["रथकार","कारि","कारु","कृत्नु","प्रकृति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.1.82","page":"0147","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नालीकं कमलगणेऽन्तिमेऽथ बाणे","ना शिल्पिन्यथ[253b]कुलशीलयोरनूकम् ।","पुंसि स्याद्गतजननेऽथ वासवे स्या-","द्घूके स्यादपि कुरुवीरकेऽप्युलूकः ॥ ८२ ॥"],"metre":"praharsini","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.1.81","head":"नालीक"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.80","page":"0258","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याद्ब्रह्मचारिण्यपि चित्रकारे","वर्णी तथा लेखकवाचकश्च ।","शिल्पी तु कारौ नरि कासु( ? )तु स्त्री","कामी तु पारावतकोकयोर्ना ॥ ८० ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.102","meanings":["कारु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.29","page":"0265","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उपासनं सेवनहिंसयोश्च","निर्वासनं त्वत्र विहिंसने स्यात् ।","बहिष्कृतौ स्याच्च पुरादितोऽथ","योगेऽद्य शिल्पिन्युदितः सुकर्मा ॥ २९ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.149","head":"सुकर्मन्"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.66","page":"0312","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कारुस्तथा शिल्पिनि कारके च","स्याद्विश्वकर्मण्ययमादिलिङ्गः ।","पुरुः पुमान्स्वर्नृपभित्परागे","प्राज्ये पुरोगे च विशेष्यवत्स्यात् ॥ ६६ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.75","head":"कारु"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.73","page":"0313","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["साङ्ग्रामिके[50b]पल्ल्ययने गजानां","कारिः क्रियायां गदिता स्त्रियां च ।","विशेष्यवच्छिल्पिनि सा प्रदिष्टा","हारिः स्त्रियां पान्थवनौ( ? )च भङ्गे ॥ ७३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.82","head":"कारि"},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.232","page":"0037","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शिक्यं विल्लम्बि काचश्च पाथेयं शम्बलोऽस्त्रियाम् ।","कारवः शिल्पिनः सर्वे कुलिकास्ते कुलोत्तमाः ॥ २३२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.232","synonyms":["शिक्य","विल्लम्बि","काच","पाथेय","शम्बल","कारु","कुलिक"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.201","page":"0060","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कारिः क्रियायां स्त्री त्रिस्तु शिल्पिनि स्त्री तु कर्तरि ।","कारुरिन्द्रे तु ना विश्वकर्मण्यप्य्थ स द्वयोः ॥ २०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None कारुरिन्द्रे तु ना वि (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.201","head":"कारि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1141","page":"0140","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लिखिस्तु शिल्पिनि द्वे स्यात् कश्चित् तु विदुषि त्रिषु ।","धातौ तु लिखतौ पुंसि भूप्रदेशे तु ना लिगुः ॥ ११४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1141","head":"लिखि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.421","page":"0083","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कुथे च वैजयन्ती तु शय्यायामिति भाषते ।","कठारस्तु द्वयोर्ज्ञेयः खड्गे शिल्पिनि चाप्यथ ॥ ४२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.421","head":"कठार"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.2022","page":"0223","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["त्रिः पुनः कपिलाक्षेऽथ ह(र्ष ? र्षु)लो ना बुधग्रहे ।","द्वे पुनः शिल्पिनि मृगे भेद्यलिङ्गं तु कामिनि ॥ २०२२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None त्रिः पुनः कपिलाक्षेऽ (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.2022","head":"हर्षुल"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.419","page":"0154","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च कारुः प्रकृतिकारिणौ ।","[85] शिल्पी शिल्पं कला ज्ञानं विपूर्वं लिखनादि तत् ॥ ४१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.419","synonyms":["वृषल","अन्त्यवर्ण","शूद्र","शिल्प","कला","विज्ञान"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.570","page":"0099","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तन्तुवाये नापितके रजके चर्मकारके ।","गृहकारादिके कर्मकारुः शिल्पीति च द्वयम् ॥ ५७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ना (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.570","synonyms":["कर्मकारु"]},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.64","page":"0005","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कारुः शिल्पी शिल्पकर्त्ता कुम्भकारः कुलालकः ।","तन्तुवायस्तन्त्रवायः पटकर्त्ता कुविन्दकः ॥ ६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.63","synonyms":["कारु","शिल्पकर्तृ","कुम्भकार","कुलालक","तन्तुवाय","तन्त्रवाय","पटकर्तृ","कुविन्दक"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.4.61","page":"0040","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चाक्रिकस्तैलिकस्तैली शिल्पिकारूककारवः ।","कल्यपालः सुराजीवी शौण्डिको मण्डहारकः ॥ ६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.4.12","synonyms":["चाक्रिक","तैलिक","तैलिन्","कारु","कारुक","कारव","कल्यपाल","सुराजीविन्","शौण्डिक","मण्डहारक"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1513","page":"0240","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शिल्पी च प्रकृतिः कारी कारुश्चेत्यपि कथ्यते ॥ १५१३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1446","synonyms":["प्रकृति","कारिन्","कारु"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.8.6","page":"0153","kind":"syn","gender":"पुंस्त्री","doubtful":false,"verse":["कारुः शिल्पी द्वयोः श्रेणिर्मिलितैस्तैः सजातिभिः ।","कुलश्रेष्ठी च कुलिकः कुलकोऽपि च कुत्रचित् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.8.6","synonyms":["कारु","श्रेणि","कुलश्रेष्ठिन्","कुलिक","कुलक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.81","page":"0241","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शकुनिः स्यात्करणभिद् विहङ्गदैत्यभित्सु च ।","शिल्पी कारौ वाच्यलिङ्गः शिल्पिन्योषधिभिद्यपि ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ङ्ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.81","meanings":["कारु"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.22","page":"0259","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अथ भाग्यं क्लीबलिङ्गं स्याच्छुभाशुभकर्मणोः ।","मयो दैत्ये च करभे शिल्पिन्यश्वतरेऽपि च ॥","मध्यमस्त्री विलग्ने स्यान्न्याय्येऽन्तरेऽधमे त्रिषु ।","मत्स्याः पुंभूम्नि देशे तु मीने नारायणे पुमान् ॥","मन्युर्ना दैन्यशोकेष्टिक्रोधेष्वहङ्कृतौ क्वचित् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 न्त (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.22","head":"मय"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.27.7","page":"0264","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि ।","ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥","करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु ।","कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥","कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् ।","कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥","कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी ।","क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥","कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि ।","कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥","कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति ।","क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥","क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च ।","चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥","क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे ।","खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥","क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च ।","खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥","खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 नि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.27.7","head":"कारि"},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.335","page":"0216","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["महिष्योऽपि शिल्पिनि तु स्युः कारु-कारि-कारयः ।","ध्वजो ध्वजी कल्पपाले मध्ये कपिश-कापिशे ॥ ३३५ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 पि (sub) pāda 2 syl. 3 रु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.335","synonyms":["महिष्य","कारु","कारि","कार","कल्पपाल","ध्वज","ध्वजिन्","मद्य","कपिश","कापिश"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.5.1530","page":"0185","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["निर्णेजकस्तु रजको मण्डहारकशौण्डिकौ ।","कारवः शिल्पिनः सर्वे कला शिल्पं नपुंसकम् ॥ १५३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.5.22","synonyms":["निर्णेजक","रजक","मण्डहारक","शौण्डिक","कारु","कला","शिल्प"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.319","page":"0203","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्यान्माया शाम्बरीबुद्ध्योर्दैत्यशिल्प्युष्ट्रयोर्मयः ।","ययुरश्वे क्रतुहये रूप्यं त्रिषु सुरूपके ॥ ३१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.333","head":"मय"},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.336","page":"0209","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भस्मकाचरसाः क्षाराः कारुः कारकशिल्पिनोः ।","कर्बुरो राक्षसे पापे कर्बुरं शबले जले ॥ ३३६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.350","head":"कारु"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.9.7","page":"0136","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शिक्यं तल्लंबि काचश्च पाथेयं शंबलोऽस्त्रियाम् ।","कारवः शिल्पिनः सर्वे कुलिकास्ते कुलोत्तमाः ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.9.7","synonyms":["शिक्य","काच","पाथेय","शंबल","कारु","कुलिक"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.1.18","page":"0240","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कलमोंऽकुरलेखन्योः कठाकुः खगशिल्पिनोः ।","कारुजः कलभे नाके क्षवथुः क्षुतकासयोः ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.1.18","head":"कठाकु"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}