{"stem":"शूद्र","iast":"śūdra","found":true,"koshas":19,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.621","page":"33","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चातुर्वर्ण्यं द्विजक्षत्त्रवैश्यशूद्रा नृणां भिदः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.621","synonyms":["चातुर्वर्ण्य","द्विज","क्षत्त्र","वैश्य"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.748","page":"36","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रान्त्यवर्णौ वृषलः पद्यः पज्जो जघन्यजः ॥ ८९४ ॥","ते तु मूर्धाभिषिक्ताद्यारथकृन्मिश्रजातयः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.748","synonyms":["अन्त्यवर्ण","वृषल","पद्य","पज्ज","जघन्यज"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.10.1","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्राश्चावरवर्णाश्च वृषलाश्च जघन्यजाः ।","आचण्डालात्तु सङ्कीर्णा अम्बष्ठकरणादयः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.10.1","synonyms":["अवरवर्ण","वृषल","जघन्यज","सङ्कीर्ण"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.392","page":"0046","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णा द्विजातयः ।","शूद्रस्तुरीयवर्णः स्यात्तद्भेदास्वन्त्यजाः स्मृताः ॥ ३९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.237","synonyms":["द्विजाति","तुरीयवर्ण","अन्त्यज"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.586","page":"0066","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलः पद्यः पज्जश्च कथ्यते ।","लेखकः स्याल्लिपिकरः कायस्थोऽक्षरजीवकः ॥ ५८६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.432","synonyms":["अन्त्यवर्ण","वृषल","पद्य","पज्ज","लेखक","लिपिकर","कायस्थ","अक्षरजीवक"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"11.195","page":"0084","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["त्रापुषं रजतं रूप्यं … चन्द्रभीरुकम् ।","सौधाशुभीरुकं शूद्रं रर्जूरं वङ्गजिह्वनम् ॥ १९५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.11.0.11","synonyms":["त्रापुष","रजत","रूप्य","चन्द्रभीरुक","सौधाशुभीरुक","रर्जूर","वङ्गजिह्वन"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"16.329","page":"0096","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वैश्ये त्वर्यो गोमतिश्च शूद्रः पादभवः स्मृतः ।","जातिमात्रोपजीवस्तु यस्स स्याद्ब्राह्मणब्रुवः ॥ ३२९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.16.0.3","synonyms":["वैश्य","अर्य","गोमति","पादभव","ब्राह्मणब्रुव"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"27.2.22","page":"0193","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वृषलश्चन्द्रगुप्ते स्याद्वृषलः शूद्र इष्यते ।","उपलौ रत्नपाषाणावुपला शर्करापि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.27.2.22","head":"वृषल"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"31.3.5","page":"0226","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दासौ चेटककैवर्तौ शूद्रो दास उदाहृतः ।","दानपात्रे स्मृतो दासो दासी च झिण्टिका स्मृता ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.31.3.5","head":"दास"},{"kosha":"GBTV","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"72","page":"0007","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रः सदाकरश्चारुवाको विष्णुपदोद्भवः ।","यवनाद्यतिनीचेषु म्लेच्छा इति निगद्यते ॥ ७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/GBTV#GBTV.0.0.72","synonyms":["सदाकर","चारुवाक","विष्णुपदोद्भव","म्लेच्च्ह"]},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"5.1","page":"0027","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["मनुष्या मनुजा मर्त्या द्विपादो नहुषो नरः ।","ब्रह्मक्षत्रियविट्छूद्रा इति वर्णचतुष्टये ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.5.0.1","synonyms":["मनुष्य","मनुज","मर्त्य","द्विपाद","नहुष","नर","ब्रह्मन्","क्षत्रिय","विश्"]},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"5.7","page":"0027","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलो द्विजपोतो जघन्यजः ।","पज्जो राण्मनुजास्पृश्या आभीरूरिति कथ्यते ॥ ७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.5.0.7","synonyms":["अन्त्यवर्ण","वृषल","द्विजपोत","जघन्यज","पज्ज","अस्पृश्य","आभीरु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.6","page":"0232","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["विप्र-क्षत्रिय - विट् - शूद्रास्ते त्वशूद्रा द्विजा मताः ।","ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुश्चतुष्टये ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1109","synonyms":["विप्र","क्षत्रिय","विश्","द्विज","ब्रह्मचारिन्","गृहिन्","वानप्रस्थ","भिक्षु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.4.1","page":"0295","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रो जघन्यजः पज्जो वृषलोऽवरवर्णकौ(कः) ।","पद्योऽन्त्यवर्णोऽप्युक्तोऽथ ग्रामकूटो महत्तरः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.4.1","synonyms":["जघन्यज","पज्ज","वृषल","अवरवर्णक","पद्य","अन्त्यवर्ण","ग्रामकूट","महत्तर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.7.42","page":"0177","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जघन्यजः शूद्रकनिष्ठयोः स्या-","द्वृषध्वजः शंभुगणेशयोः स्यात् ।","पुण्यक्रिये तु त्रिषु धर्मराजो","जिने कृतान्ते युधि शल्यशत्रौ ॥ ४२ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.7.25","head":"जघन्यज"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.27","page":"0290","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["श्लोके तु पद्यं पथि योषिति स्यात्","पुमांस्तु शूद्रे पदवेधके तु ।","दृश्यं पदं यत्र च तत्र भेद्ये","बन्ध्यस्तु पूज्ये हठतोधृतेऽपि ॥ २७ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.27","head":"पद्य"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.97","page":"0300","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मार्जालीयः स्मृतः शूद्रे बिडाले कायशोधने ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.97","head":"मार्जालीय"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.28.93","page":"0344","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याद्भेषजेऽन्त्ये जलजे तु न स्त्री","शूद्रे तुरंगे वृषलः प्रदिष्टः ।","पाषाणभेदे चपलो झषेऽपि","स्यात्पारदे चोरकनाम्नि पुंसि ॥ ९३ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.28.50","head":"वृषल"},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.104","page":"0021","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["द्विपादो नहुषो गोधा व्राताः पञ्चजना नरः ।","ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रा इति वर्णचतुष्टये ॥ १०४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.104","synonyms":["द्विपाद","नहुष","गोधा","व्रात","पञ्चजन","नर","ब्रह्मन्","क्षत्रिय","विश्"]},{"kosha":"NMMB","kosha_title":"नाममालिका","kosha_latn":"Nāmamālikā","ref":"3.229","page":"0037","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["बोलं तराग्रं मोरट्टं गोरसं तक्रमित्यपि ।","शूद्रो जघन्यजोऽप्यन्त्यवर्णः संकरसंभवः ॥ २२९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMB#NMMB.3.0.229","synonyms":["बोल","तराग्र","मोरट्ट","गोरस","तक्र","जघन्यज","अन्त्यवर्ण","संकरसंभव"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.264","page":"0065","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वाच्यलिङ्गो द्वयोस्तु स्यात् सर्पे शूद्रे मृगान्तरे ।","काककोकिलयोराखुजातिभेदेऽप्यथ स्त्रियाम् ॥ २६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.264","head":"कृष्ण"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1403","page":"0162","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रुग्भेदे शस्त्रभेदे च शूद्रवाक् तु द्वयोरियम् ।","तुर्यवर्णे सङ्करजेऽप्येतयोः पुनरर्थयोः ॥ १४०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 स (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1403","meanings":["तुर्यवर्ण","सङ्करज"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1405","page":"0162","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शूद्राः स्त्री रश्मिषु क्ली तु रजते शूकवाक् पुनः ।","अस्त्री धान्यस्य सूक्ष्माग्रे शुङ्गानुक्रोशयोरथ ॥ १४०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1405","meanings":["रजत"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1738","page":"0199","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["पुमांस्त्रिषु तु वीरस्य हन्तरि स्यादथ द्वयोः ।","वृषलो (द्वे ? ऽश्वे) भवेच्छूद्रे वृषभे तु पुमांस्त्रि तु ॥ १७३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None वृषलो (द्वे ? ऽश्वे) भवेच्छूद्रे (missing_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1738","head":"वृषल"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.238","page":"0046","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कोद्रङ्ग इति विख्याते समासादीह पूर्ववत् ।","जघन्यजस्तु द्वे शूद्रे त्रि तु स्यादनुजे तथा ॥ २३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.504","head":"जघन्यज"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.275","page":"0050","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["एकत्र त्रिषु भेदेषु द्विजपोतः पुनर्द्वयोः ।","शूद्रे पक्षिशिशौ चात्र समासार्थादि पूर्ववत् ॥ २७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.541","head":"द्विजपोत"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.401","page":"0151","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वैश्यशूद्रद्विजक्षत्राश्चातुर्वर्ण्यं नृणां मतम् ।","ब्रह्मचारी गृही तस्माद्वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः ॥ ४०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.401","synonyms":["वैश्य","द्विज","क्षत्र","चातुर्वर्ण्य","ब्रह्मचारिन्","गृहिन्","वानप्रस्थ","भिक्षुक"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.419","page":"0154","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च कारुः प्रकृतिकारिणौ ।","[85] शिल्पी शिल्पं कला ज्ञानं विपूर्वं लिखनादि तत् ॥ ४१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. None वृषलोऽन्त्यवर्णशूद्रौ च (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.419","synonyms":["वृषल","अन्त्यवर्ण","शिल्पिन्","शिल्प","कला","विज्ञान"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.13.210","page":"0188","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जर्जरीकं बहुच्छिद्रे जीवंजीवः खगान्तरे ।","जघन्यजोऽनुजे शूद्रे जलरङ्कस्तडित्वति ॥ २१० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.13.17","head":"जघन्यज"},{"kosha":"PTVD","kosha_title":"पञ्चतत्त्वप्रकाश","kosha_latn":"Pañcatattvaprakāśa","ref":"1.1.77","page":"0006","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रोऽन्त्यवर्णोऽङ्घ्रिभवः श्यामः सेवनजीवनः ।","भिल्लः किरातः शबरो निषादो वेणुकल्मषः ॥ ७७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PTVD#PTVD.1.1.76","synonyms":["अन्त्यवर्ण","अङ्घ्रिभव","श्याम","सेवनजीवन","भिल्ल","किरात","शबर","निषाद","वेणुकल्मष"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"5.1.2","page":"0041","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["ब्रह्मक्षत्रियविट्छूद्रा इति वर्णचतुष्टयम् ।","उपवर्णास्तु सङ्कीर्णा विवर्णास्त्वन्त्यजातयः ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.5.1.2","synonyms":["ब्रह्मन्","क्षत्रिय","विश्","उपवर्ण","सङ्कीर्ण","विवर्ण","अन्त्यजाति"]},{"kosha":"SCBN","kosha_title":"शब्दचन्द्रिका","kosha_latn":"Śabdacandrikā","ref":"5.4.41","page":"0045","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलो द्विजपोतो जघन्यजः ।","पज्जः पद्यश्च पज्जातः पादजो जन्तुसूदनः ॥ ४१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SCBN#SCBN.5.4.1","synonyms":["अन्त्यवर्ण","वृषल","द्विजपोत","जघन्यज","पज्ज","पद्य","पज्जात","पादज","जन्तुसूदन"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.1.1","page":"0034","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वर्णचतुष्टयम् ।","ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुरिहाश्रमाः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.1.1","synonyms":["ब्राह्मण","क्षत्रिय","वैश्य","ब्रह्मचारिन्","गृहिन्","वानप्रस्थ","भिक्षु"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1344","page":"0213","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चातुर्वर्ण्यं विप्रक्षत्रवैश्यशूद्रा नृणां भिदः ।","ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुरिति क्रमात् ॥ १३४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 वि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1218","synonyms":["चातुर्वर्ण्य","विप्र","क्षत्र","वैश्य","ब्रह्मचारिन्","गृहिन्","वानप्रस्थ","भिक्षु"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1505","page":"0239","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अन्त्यवर्णस्तथा शूद्रः पद्यः पञ्जो जघन्यजः ।","वृषलश्चेति नामानि शूद्रस्य संभवन्ति वै ॥ १५०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 स्य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1437","synonyms":["अन्त्यवर्ण","पद्य","पञ्ज","जघन्यज","वृषल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.2","page":"0111","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कुलं गोत्रं सगोत्रञ्च तुल्यगोत्रे निगद्यते ।","ब्राह्मणो क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वर्णश्चतुष्टयः ।","वंशो वीज्यः कौलकेयः कुलजः कुलसम्भवः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.2","synonyms":["कुल","गोत्र","सगोत्र","ब्राह्मण","क्षत्रिय","वैश्य","वंश्य","वीज्य","कौलकेय","कुलज","कुलसम्भव"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.8.1","page":"0153","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रो जघन्यजो दासः पादजोऽवरवर्णजः ।","अन्त्यजन्मा च वृषलो जघन्यो द्विजसेवकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.8.1","synonyms":["जघन्यज","दास","पादज","अवरवर्णज","अन्त्यजन्मन्","वृषल","जघन्य","द्विजसेवक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.18","page":"0258","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["भेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् ।","दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥","दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति ।","दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥","दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु ।","दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥","दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः ।","दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥","धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु ।","धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥","धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः ।","नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः ।","नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥","पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु ।","पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥","पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.18","head":"पद्य"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.28.94","page":"0283","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विशाली नृपभिद्वृक्षभिदोर्ना पृथुले त्रिषु ।","वृषलो गृञ्जने शूद्रे चन्द्रगुप्ते च वाजिनि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.28.94","head":"वृषल"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.32.4","page":"0294","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दासो भृत्ये धीवरे च शूद्रे ज्ञातार्थयोरपि ।","नासाद्वारोर्द्धकाष्ठे स्यान्नासिकायामपि स्त्रियाम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.32.4","head":"दास"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.5.1509","page":"0183","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलः पज्जः पद्यो जघन्यजः ।","चण्डालवर्जिता एते शूद्राः संकरजा अपि ॥ १५०९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.5.1","synonyms":["अन्त्यवर्ण","वृषल","पज्ज","पद्य","जघन्यज"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"2.9.1","page":"0077","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["शुद्रः स्यात्पादजो दासो ग्रामकूटो महत्तरः ।","मालिकः पुष्पलावः स्याकुम्भकारस्तु मृत्करः ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.2.9.37","synonyms":["पादज","दास","ग्रामकूट","महत्तर","मालिक","पुष्पलाव","कुम्भकार","मृत्कर"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.84","page":"0120","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जघन्यजोऽनुजे शूद्रे जलजं शङ्खपद्मयोः ।","चिह्नशेफपताकासु खट्वाङ्गेऽपि ध्वजोऽस्त्रियाम् ॥ ८४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.85","head":"जघन्यज"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.5.2","page":"0072","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रा इति वर्णाश्चतुष्टये ।","उपवर्णास्तु संकीर्णा विवर्णास्त्वन्त्यजातयः ॥ २ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.5.2","synonyms":["ब्रह्मन्","क्षत्रिय","विश्","वर्ण","उपवर्ण","संकीर्ण","विवर्ण","अन्त्यजाति"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.9.1","page":"0136","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलो द्विजपोतो जघन्यजः ।","पज्जः पद्योऽप्येकजातिः शूद्राः संकरजा अपि ॥ १ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.9.1","synonyms":["अन्त्यवर्ण","वृषल","द्विजपोत","जघन्यज","पज्ज","पद्य","एकजाति","संकरज"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.15","page":"0231","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शूद्रे काके पिके व्यासे ध्वान्तपक्षेऽर्जुने हरौ ।","कोशोऽस्त्री कुड्मले दिव्ये शास्त्रेऽर्थौघे गृहे तनौ ॥ १५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.15","head":"कृष्ण"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}