{"stem":"श्रम","iast":"śrama","found":true,"koshas":8,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"2.249","page":"17","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["दैन्यं कार्पण्यं श्रमस्तु क्लमः क्लेशः परिश्रमः ॥ ३१९ ॥","प्रयासायासव्यायामा उन्मादश्चित्तविप्लवः ।"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 स (sub) pāda 3 syl. 5 चि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.2.0.249","synonyms":["दैन्य","कार्पण्य","क्लम","क्लेश","परिश्रम","प्रयास","आयास","व्यायाम","उन्माद","चित्तविप्लव"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.591","page":"32","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["खुरली तु श्रमो योग्याभ्यासस्तद्भूः खलूरिका ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.591","synonyms":["खुरली","योग्या","अभ्यास","खलूरिका"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.6.265","page":"0118","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्लीबे लक्षं शरव्यं स्याल्लक्ष्यं वेध्यमुपासनम् ।","शराभ्यासः श्रमो योग्या खलूरी खुरलीति च ॥ २६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.6.265","synonyms":["लक्ष","शरव्य","लक्ष्य","वेध्य","उपासन","शराभृयास","योग्या","खलूरी","खुरली"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.149","page":"0091","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["श्रमः परिश्रमः क्लेशः खेद आदीनवास्रवौ ।","व्यायामश्च प्रयासः स्यादायासः स्त्यानमन्तिमे ॥ १४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.159","synonyms":["परिश्रम","क्लेश","खेद","आदीनव","आस्रव","व्यायाम","प्रयास","आयास","स्त्यान"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"2.219","page":"0031","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अहंकारः स्मयो मानो मरदोऽपि विभाव्यते ।","परिश्रमः श्रमः क्लेशः क्लमो व्यायाम इत्यपि ॥ २१९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.2.0.219","synonyms":["अहंकार","स्मय","मान","मरद","परिश्रम","क्लेश","क्लम","व्यायाम"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.392","page":"0150","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["खुरली तु श्रमः प्रोक्तस्तद्भूमिः स्यात्खलूरिका ।","जित्वरो जेतृजिष्णू तु सांयुगीनो रणे क्षमः ॥ ३९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.392","synonyms":["खुरली","खलूरिका","जित्वर","जेतृ","जिष्णु","सांयुगीन"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.98","page":"0029","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["प्रयासायासव्यायामा ग्लानिः खेदः क्लमः श्रमः ।","व्यर्थं वृथा मुधा मोघं निःफलं च निरर्थकम् ॥ ९८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 स (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.31","synonyms":["प्रयास","आयास","व्यायाम","ग्लानि","खेद","क्लम","व्यर्थ","वृथा","मुधा","मोघ","निःफल","निरर्थक"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.5.78","page":"0042","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["व्यवसायोद्यमोद्योगाभियोगोत्साहविक्रमाः ।","खुरली तु श्रमोऽभ्यासः संवाहनं तु मर्दनम् ॥ ७८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ह (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.5.9","synonyms":["व्यवसाय","उद्यम","उद्योग","अभियोग","उत्साह","विक्रम","खुरली","अभ्यास","संवाहन","मर्दन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"3.471","page":"0058","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अथाऽऽयासः प्रयासश्च व्यायामश्च परिश्रमः ।","क्लमः क्लेशः श्रमोऽपिस्यादुन्मादश्चित्तविप्लवः ॥ ४७१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.3.0.434","synonyms":["आयास","प्रयास","व्यायाम","परिश्रम","क्लम","क्लेश","उन्माद"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1307","page":"0205","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपासनं शराभ्यासो योग्या च खुरली श्रमः ।","प्रोक्तः शस्त्रकलाभ्यासोऽभ्यासोऽपि पुनरुच्यते ॥ १३०७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1158","synonyms":["उपासन","शराभ्यास","योग्या","खुरली","शस्त्रकलाभ्यास","अभ्यास"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.126","page":"0187","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तद्विशेषेऽहंपूर्वा-पूर्विका-प्रथमिकाऽग्रिका ।","व्यायामे तु क्लम-क्लमी परिश्रम-श्रमावपि ॥ १२६ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.2.0.126","synonyms":["अहंपूर्वा","अहंपूर्विका","अहंप्रथमिका","अहमग्रिका","क्लम","परिश्रम"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.8.958","page":"0120","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वैवर्ण्यमश्रु प्रलय इति भावाश्च सात्त्विकाः ।","निर्वेदो ग्लानिशङ्कास्मृतिधृतिमतयः प्रीतिनिद्रावहित्था","व्रीडेर्ष्यासुप्त्यसूया मरणमलसतोन्मादहर्षावमर्षाः ।","तर्कापस्मारमोहश्रममदजडिमव्याधिवेगा विषादो","गर्वश्चिन्तौग्य्रदैन्ये भयमपि चपलत्वं च संचारिभावाः ॥ ९५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.8.23","synonyms":["वैवर्ण्य","अश्रु","प्रलय","सात्त्विकभाव","निर्वेद","ग्लानि","शङ्का","स्मृति","धृति","मति","प्रीति","निद्रा","अवहित्था","व्रीडा","ईर्ष्या","सुप्ति","असूया","मरण","अलसता","उन्माद","हर्ष","अमर्ष","तर्क","अपस्मार","मोह","मद","जडिमन्","व्याधि","वेग","विषाद","गर्व","चिन्ता","औग्र्य","दैन्य","भय","चपलत्व","संचारिभाव"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.3.1353","page":"0164","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["नागो दर्युदरत्राणं जङ्घात्राणं तु मत्कुणम् ।","अभ्यासस्तु श्रमो योग्या श्रमस्थानं खलूरिका ॥ १३५३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.3.88","synonyms":["नागोदरी","उदरत्राण","जङ्घात्राण","मत्कुण","अभ्यास","योग्या","श्रमस्थान","खलूरिका"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}