{"stem":"श्लेष्मन्","iast":"śleṣman","found":true,"koshas":14,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.153","page":"22","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पित्तं मायुः कफः श्लेष्मा बलाशः स्नेहभूः खटः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.153","synonyms":["पित्त","मायु","कफ","बलाश","स्नेहभू","खट"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.6.62","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मायुः पित्तं कफः श्लेष्मा स्त्रियां तु त्वगसृग्धरा ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.6.108","synonyms":["मायु","पित्त","कफ","त्वच्","असृग्धरा"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.605","page":"0068","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["केशघ्नमिन्द्रलुप्तं स्यादर्शश्च गुदकीलकः ।","मायुः पित्तः कफः श्लेष्मा प्रतिश्यायश्च पीनसः ॥ ६०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.451","synonyms":["केशघ्न","इन्द्रलुप्त","अर्शस्","गुदकीलक","मायु","पित्त","कफ","प्रतिश्याय","पीनस"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.792","page":"0091","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नयनच्छदेऽपि वर्त्म प्रतिग्रहः सैन्यपृष्ठभागेऽपि ।","श्लेष्मण्यपि खेटः स्याज्जामिः कुलबालिकायां च ॥ ७९२ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.6","head":"खेट"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"15.3.7","page":"0082","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["धातुः श्लेष्मादिरूप्यादिपृथ्व्यादिचक्षुरादिषु ।","मनःशिलादिभूवाद्योर्विशेषादस्थ्नि गैरिके ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 दि (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.15.3.7","head":"धातु"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.49","page":"0223","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कण्डरा*[तु]महास्नायुः किट्टं तु मलमस्त्रियाम् ।","कफो रसमलः श्लेष्मा बलासः खटकूटवत् ॥ ४९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1020","synonyms":["कण्डरा","किट्ट","मल","कफ","रसमल","बलास","खट"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"19","page":"0005","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्रगादयः शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । तद्यथा । इयं स्रक् माला । इयं स्रुक् यज्ञोपकरणभाण्डम् । इयं स्फिक् कटिप्रदेशः । इयं त्वक् बहिश्चर्म । इयं वाक् वाणी । इयं योषित् बाला । द्यौश्च नौश्च द्युनावौ च स्त्रियां भवतः इयं द्यौः स्वर्गः । इयं नौः जलतरणिः । हिशब्दः पादपूरणे । दीधितिमेकां वर्ज्जयित्वा रश्मिवाचकाः शब्दाः पर्यायाश्च ये ते पुंसि भवन्ति । तद्यथा इमे रश्मयः प्रग्रहाः किरणाः अंशवः पादाः मयूखाः अभीषवः गभस्तयः घृणय इत्येवमादयः । तुशब्दः पादपूरणे ।","मूर्द्ध्नोऽक्षतक्षमज्जश्लेष्मात्माश्मयु[यू]वपूषराजभी रहितम् ।","सर्वं द्व्यच्कं नान्तं नपुंसकं पुंसि वा भवेद्ब्रह्मा ॥ १९ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.20","synonyms":["स्रज्","स्रुच्","स्फिज्","त्वच्","वाच्","योषित्","दिव्","नौ","दीधिति","रश्मि","प्रग्रह","किरण","अंशु","पाद","मयूख","अभीषु","गभस्ति","घृणि","मूर्धन्","उक्षन्","तक्षन्","मज्जन्","आत्मन्","अश्मन्","युवन्","पूषन्","राजन्","ब्रह्मन्"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"20","page":"0005","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मूर्द्धन् उक्षन् तक्षन् मज्जन् श्लेष्मन् आत्मन् अश्मन् युवन् पूषन् इत्येतैः शब्दै रहितं वर्जितं यदन्यत् द्व्यच्कं द्विस्व[श्व]रं च नान्तं प्रातिपदिकं तत्सर्वं नपुंसकं भवति । यथा इदं चर्म वर्म शर्म भस्म सद्म लोम इत्येवमादयः । मूर्द्धादयोऽपि नान्तत्वात् द्व्यच्का अतस्तेषामपि नपुंसकता प्राप्नोति । तदर्थमिति प्रतिषेधः कृतः मूर्द्धोऽक्षतक्षेत्यादि पुंल्लिङ्गाधिकारात्पुंसि भवन्ति । यथा अयं मूर्द्धा शिरः । उक्षा वृषभः । मज्जा सारः । तक्षा वर्द्धकिः । श्लेष्मा धातुविकारः । आत्मा शरीरस्थः । अश्मा नीलः । युवा तरुणः । पूषादित्यः पुंसि वा भवेद्ब्रह्मेति । द्वच्कत्वान्नान्तत्वाच्च ब्रह्मशब्दस्य नपुंसकत्वे प्राप्ते पुंस्त्वं वा विधीयते ब्रह्मशब्दो वा नपुंसकलिङ्गो भवति । इदं ब्रह्मा वेदाध्ययनमीश्वरश्च । अयं ब्रह्मा प्रजापतिः । यद्येवं यत् द्व्यच्कं नान्तं तन्नपुंसकम् । एवं सति राजन् शब्दस्यापि नपुंसकता स्यात् पुंस्यन्तर्भावो द्रष्टव्यः ।","त्रुटिसीमसन्ध्यारात्रयः स्त्रियां धूलिवेणिखार्यश्च ।","पुंसि निशीथो ज्योत्स्नादयाशलाका स्त्रियां नित्यम् ॥ २० ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.21","synonyms":["चर्मन्","वर्मन्","शर्मन्","भस्मन्","सद्मन्","लोमन्","मूर्धन्","उक्षन्","मज्जन्","तक्षन्","आत्मन्","अश्मन्","युवन्","पूषन्","ब्रह्मन्","राजन्","त्रुटि","सीमन्","सन्ध्या","रात्रि","धूलि","वेणि","खारि","निशीथ","ज्योत्स्ना","दया","शलाका"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"1.5.8","page":"0008","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["चर्मणो गोविकारस्य विकारे श्लेष्मसंज्ञके ।","नृस्त्रियोरविशेषेण कश्चिदेनं समामनत् ॥ ८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.1.5.8","head":"गो"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.121","page":"0031","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अथ शुक्षिर्निदाघे स्यान्मातरिश्वनि चाप्यथ ।","श्लेष्मा कफे चर्मणश्च विकारे दृढकाह्वये ॥ १२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.121","meanings":["कफ","चर्मविकार","दृढकाह्वय"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.122","page":"0031","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["रथस्य शीघ्रवहनसाधने चापि वस्तुनि ।","श्लोकः पद्ये यशोवाचोः षण्ड इट्चरपण्डयोः ॥ १२२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.122","meanings":["रथशीघ्रवहनसाधन"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.77","page":"0049","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अन्येषां मूषिकस्यैव जातिभेदे क्रमाह्वये ।","आलुः श्लेष्मातके पुंसि श्लेष्मण्यन्येऽथ नप्स्त्रियोः ॥ ७७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.77","head":"आलु"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.613","page":"0095","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["बलवत्यप्यथ श्लेष्मसंज्ञे चर्मविकारके ।","नृशण्डयोरथो दृश्या स्त्री सेवायामथ त्रिषु ॥ ६१३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.613","head":"दृढ"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.125","page":"0117","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["किलासी सिध्मलः पित्ते स्नेहभूः कफसंज्ञकः ।","खटः श्लेष्मा बलाशोऽपि रोगातङ्कावपाटवम् ॥ १२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.125","synonyms":["किलासिन्","सिध्मल","पित्त","स्नेहभू","कफ","खट","बलाश","रोग","आतङ्क","अपाटव"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.128","page":"0041","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मूर्च्छालो मूर्च्छको मूर्च्छः सम्मूर्च्छित इतीरितः ।","मायुः पित्तं पित्तरोगे कफः श्लेष्मा च श्लेष्मणि ॥ १२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 5 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.128","synonyms":["मूर्च्छाल","मूर्च्छक","मूर्च्छ","संमूर्च्छित","मायु","पित्त","कफ"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.133","page":"0042","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["श्लेष्माश्रुदूषिकास्वेदा द्वादशैते नृणां मलाः ।","पुरीतत्पुरितदिति स्यादान्त्रे चाथ इष्यते ॥ १३३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 त्पु (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.133","synonyms":["अश्रु","दूषिका","स्वेद","पुरीतत्","पुरितत्"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.708","page":"0097","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कफस्तथा बलाशश्च श्लेष्मा खेटस्तथा खटः ।","शिङ्घानकस्तथा स्नेहभूश्चेति कफनामकाः ॥ ७०८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.294","synonyms":["कफ","बलाश","खेट","खट","शिङ्घानक","स्नेहभू"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.249","page":"0099","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["किलासी सिध्मलश्चापि छोदयुक्तजने द्वयम् ।","काणूकः काणकः काण एकनेत्रविहीनके ॥","शुक्रं रेतस्तेजसी च वीजवीर्येन्द्रियाणि च ।","मायुः पलज्वरः पित्तं कफे श्लेष्मा बलाशकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.249","synonyms":["किलासिन्","सिध्मल","काणूक","काणक","काण","शुक्र","रेतस्","तेजस्","वीज","वीर्य","इन्द्रिय","मायु","पलज्वर","पित्त","बलाशक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.17","page":"0215","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दितिः स्त्रियां खण्डने स्यात्तथा च दैत्यमातरि ।","दीप्तं निर्भासिते दग्धे ज्वलितेऽपि च वाच्यवत् ॥","द्रुतं शीघ्रे विनीते च विम्राणे चाभिधेयवत् ।","दृतिश्चर्मपुटे मीते द्युतिः स्त्री रश्मिशोभयोः ॥","धातुर्मनःशिलादौ तु श्लेष्मादौ गैरिकेऽपि च ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.17","head":"धातु"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1.1092","page":"0135","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["असंस्काराः कचाः श्लिष्टाः व्रतिनस्ते जटा सटा ।","दोषा वातादयो वायुः पित्तं श्लेष्मा कफः समौ ॥ १०९२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.1.62","synonyms":["जटा","सटा","दोष","वायु","पित्त","कफ"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"2.6.17","page":"0051","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["युवगण्डोऽवगण्डः स्यात्पित्तं मायुः पलङ्करः ।","श्लेष्मा बलाशो मांसं तु जरूथमथ शोणितम् ॥ १७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.2.6.17","synonyms":["युवगण्ड","अवगण्ड","पित्त","मायु","पलङ्कर","बलाश","मांस","जरूथ","शोणित"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"4.3","page":"0269","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["अवटव्रातसङ्केतपोतगर्तगरुच्छदाः ।","श्लेमोष्मपापयक्ष्माश्मात्मानो वातायनः स्तनः ॥ ३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.4.0.3","synonyms":["अवट","व्रात","सङ्केत","पोत","गर्त","गरुत्","छद","ऊष्मन्","पापयक्ष्मन्","अश्मन्","आत्मन्","वातायन","स्तन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.121","page":"0183","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पित्तं मायुर्नरि श्लेष्मा बलासः खेटकः कफः ।","क्षुत् स्त्री क्षुतः क्षवः पुंसि प्रतिश्यायस्तु पीनसः ॥ १२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.121","synonyms":["पित्त","मायु","बलास","खेटक","कफ","क्षुत्","क्षुत","क्षव","प्रतिश्याय","पीनस"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}