{"stem":"श्वसन","iast":"śvasana","found":true,"koshas":18,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"4.4.1107","page":"43","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वायुः समीरसमिरौ पवनाशुगौ नभःश्वासो नभस्वदनिलश्वसनाः समीरणः ।","वातोऽहिकान्तपवमानमरुत्प्रकम्पनाः कम्पाङ्कनित्यगतिगन्धवहप्रभञ्जनाः ॥ ११०६ ॥","मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वो महाबलः ।","मारुतः स्पर्शनो दैत्यदेवो झञ्झा स वृष्टियुक् ॥ ११०७ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.4.4.1","synonyms":["वायु","समीर","समिर","पवन","आशुग","नभःश्वास","नभस्वत्","अनिल","समीरण","वात","अहिकान्त","पवमान","मरुत्","प्रकम्पन","कम्पाङ्क","नित्यगति","गन्धवह","प्रभञ्जन","मातरिश्वन्","जगत्प्राण","पृषदश्व","महाबल","मारुत","स्पर्शन","दैत्यदेव","झञ्झा"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.1.43","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["श्वसनः स्पर्शनो वायुर्मातरिश्वा सदागतिः ॥ ६१ ॥","पृषदश्वो गन्धवहो गन्धवाहानिलाशुगाः ।","समीरमारुतमरुज्जगत्प्राणसमीरणाः ॥ ६२ ॥","नभस्वद्वातपवनपवमानप्रभञ्जनाः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.1.43","synonyms":["स्पर्शन","वायु","मातरिश्वन्","सदागति","पृषदश्व","गन्धवह","गन्धवाह","अनिल","आशुग","समीर","मारुत","मरुत्","जगत्प्राण","समीरण","नभस्वत्","वात","पवन","पवमान","प्रभञ्जन"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.4.52","page":null,"kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पिण्डीतको मरुबकः श्वसनः करहाटकः ॥ ५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.4.87","synonyms":["पिण्डीतक","मरुबक","करहाटक"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"1.75","page":"0010","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पवनः श्वसनो वायुर्मरुदनिलो मारुतो जगत्प्राणः ।","पृषदश्वः पवमानः प्रभञ्जनः स्पर्शनो वातः ॥ ७५ ॥"],"metre":"arya","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.1.0.75","synonyms":["पवन","वायु","मरुत्","अनिल","मारुत","जगत्प्राण","पृषदश्व","पवमान","प्रभञ्जन","स्पर्शन","वात"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.30","page":"0114","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["असनं प्रापणे प्रोक्तमसनः पीतसालके ।","श्वसनं मारुतं श्वासं मदनाख्यं द्रुमं विदुः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.30","meanings":["मारुत","श्वास","मदनद्रुम"]},{"kosha":"HNMN","kosha_title":"गीर्वाणभाषाभूषण","kosha_latn":"Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa","ref":"1.121","page":"0019","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वातो वायुर्जगत्प्राणः शुष्मिणः श्वसनोनिलः ।","गन्धवाहो गन्धवहो गन्धगन्धिलचोरकः ॥ १२१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/HNMN#HNMN.1.0.121","synonyms":["वात","वायु","जगत्प्राण","शुष्मिन्","अनिल","गन्धवाह","गन्धवह","गन्धिल","चोरक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.6","page":"0380","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["श्वसनः श्वसिनो वातिश्चलश्चापि जगत् जगत् ।","महतः पृषताश्वोपि शरयुर्मेघकारकः ॥ ६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.6","synonyms":["श्वसिन","वाति","चल","जगत्","पृषताश्व","शरयु","मेघकारक"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.1.25","page":"0003","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["श्वसितं श्वसनं श्वासः सोऽन्तर्वदन आहरः ।","अनोच्छ्वासौ बहिर्वक्त्रौ निःश्वासः पान एतनः ॥ २५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.1.24","synonyms":["श्वसित","श्वास","आहर","अन","उच्छ्वास","निःश्वास","पान","एतन"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.2.153","page":"0023","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मरुन्-मरुत-मारुत-श्वसन-गन्धवाहानिलाः","समीर-समिराशुग-क्षिपणवोऽङ्कतीश्चाञ्चतिः ।","समीरण-सदागती वहति-शुक्षि-वाताहतिर्-","नभस्वति महाबलः पवन-धूक-वीकाभृमिः ॥ १५३ ॥"],"metre":"prthvi","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.2.147","synonyms":["मरुत्","मरुत","मारुत","गन्धवाह","अनिल","समीर","समिर","आशुग","क्षिपणु","अङ्कति","अञ्चति","समीरण","सदागति","वहति","शुक्षि","वाताहति","नभस्वत्","महाबल","पवन","धूक","वीक","भृमि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.61","page":"0148","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["तस्करः करहाटश्च श्वसनो विषपुष्पकः ।","पिण्डीतकः शल्यकश्च पिण्डपुष्पश्च पर्वरुः ॥ ६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.161","synonyms":["तस्कर","करहाट","विषपुष्पक","पिण्डीतक","शल्यक","पिण्डपुष्प","पर्वरु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.12","page":"0248","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नितम्बिनीनां कटितः पुरस्ता-","द्भागे च कट्यां जघनं प्रदिष्टम् ।","हासे स्मिते स्याद्धसनं स्त्रियां स्या-","दङ्गारधान्यां श्वसनस्तु वायौ ॥ १२ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.33","meanings":["वायु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.21.13","page":"0248","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["पिण्डीतके च श्वसिते तु षण्ढे-","ऽथाच्छादने स्याद्वसनं च वस्त्रे ।","स्वादे ध्वनौ स्याद्रसनं स्त्रियां तु","रास्नाभिधानेऽथ न पुंसि काञ्च्याम् ॥ १३ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.21.34","meanings":["पिण्डीतक","श्वसित"]},{"kosha":"NGSH","kosha_title":"निघण्टुशेष","kosha_latn":"Nighaṇṭuśeṣa","ref":"1.126","page":"0070","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मदने श्वसनो राठः शल्यको विषनाशनः ।","करहाटो मरुबकः पिण्डी पिण्डीतकः फलः ॥ १२६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NGSH#NGSH.1.0.124","synonyms":["राठ","शल्यक","विषनाशन","करहाट","मरुबक","पिण्डी","पिण्डीतक","फल"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"62","page":"0032","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पवनः पवमानश्च वायुर्वातोऽनिलो मरुत् ।","समीरणो गन्धवाहः श्वसनश्च सदागतिः ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.62","synonyms":["पवन","पवमान","वायु","वात","अनिल","मरुत्","समीरण","गन्धवाह","सदागति"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1774","page":"0202","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वधेऽपि शमयत्यर्थे त्रि तु स्याच्छान्तिसाधने ।","श्वसनस्तु पुमान् वायौ मदनाख्ये च पादपे ॥ १७७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1774","meanings":["वायु","मदन"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.1775","page":"0202","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["क्ली तु श्वासक्रियायां स्याच्छ्वपचस्तु द्वयोरयम् ।","मर्त्यजात्यन्तरे विप्राचण्डालप्रभवे तथा ॥ १७७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.1775","meanings":["श्वासक्रिया"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"1.100","page":"0014","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्षेपण्यश्वसनो मारुत्पृषदश्वो मलिम्लुचः ।","स्पर्शश्च स्पर्शनो वीरुदाशुगश्च प्रभञ्जनः ॥ १०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.1.0.100","synonyms":["क्षेपणि","मारुत्","पृषदश्व","मलिम्लुच","स्पर्श","स्पर्शन","वीरुध्","आशुग","प्रभञ्जन"]},{"kosha":"SAVD","kosha_title":"संसारावर्त","kosha_latn":"Saṃsārāvarta","ref":"9","page":"0467","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["मारुतः श्वसनः प्राणः समीरो मरुतो मरुत् ॥ ९ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SAVD#SAVD.0.0.9","synonyms":["मारुत","प्राण","समीर","मरुत","मरुत्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"1.2.102","page":"0012","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सदागतिर्जगत्प्राणो नभस्वान्पवनोऽनिलः ।","श्वसनः पवमानश्च पृषदश्वः प्रकम्पनः ॥ १०२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.1.2.44","synonyms":["सदागति","जगत्प्राण","नभस्वत्","पवन","अनिल","पवमान","पृषदश्व","प्रकम्पन"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"5.4.1942","page":"0319","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आशुगः क्षिपणश्चाऽहिकान्तो गन्धवहस्तथा ।","गन्धवाहो नभःश्वासो नभस्वान् श्वसनोऽनिलः ॥ १९४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.5.4.5","synonyms":["आशुग","क्षिपण","अहिकान्त","गन्धवह","गन्धवाह","नभःश्वास","नभस्वत्","अनिल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.151","page":"0011","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["नभस्वान् श्वसनो वातः पवमानः स्वकम्पकः ।","अक्षतिः कम्पलक्ष्मा च श्वसी निश्वावको हरिः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.151","synonyms":["नभस्वत्","वात","पवमान","स्वकम्पक","अक्षति","कम्पलक्ष्मन्","श्वसिन्","निश्वावक","हरि"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.4.104","page":"0064","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["शमीवृक्षे शत्रुफला समी शक्तुफली शिवा ।","मदनः स्यान्मरुवकः श्वसनः करहाटकः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.4.104","synonyms":["शत्रुफला","समी","शक्तुफली","शिवा","मदन","मरुवक","करहाटक"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.83","page":"0241","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["श्वसनं स्याद्गन्धवाहे श्वसिते मदनद्रुमे ।","शकुनः पक्षिमात्रे स्यात्पक्षिभिच्छुमसंशिवोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.83","meanings":["गन्धवाह","श्वसित","मदनद्रुम"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.3.125","page":"0017","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":true,"verse":["पवनसमीरसमीरणमारुतपृषदश्ववायुगन्धवहाः ।","स्पर्शनपवमानानिलवातमरुच्छ्वसनमातरिश्वानः ॥ १२५ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.3.60","synonyms":["पवन","समीर","समीरण","मारुत","पृषदश्व","वायु","गन्धवह","स्पर्शन","पवमान","अनिल","वात","मरुत्","मातरिश्वन्"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.43.139","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["यो वाणी वसुधा वायुर्विकृतिः पुरुषोत्तमः ।","युगान्तः श्वसनः शीघ्रं धूम्रार्चिः प्राणिसेवकः ॥ १३९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.43.1","head":"य"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"7.43.51","page":"0051","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["यः कृतीशो युगान्तश्च बलीशो वायुसंज्ञकः ।","वायुवेगी तथा शीघ्रः श्वसनः प्राणसंज्ञकः ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.7.43.1","synonyms":["कृतीश","युगान्त","बलीश","वायु","वायुवेगिन्","शीघ्र","प्राण"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"1.2.47","page":"0012","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वातो वायुर्जगत्प्राणः शुषिलः श्वसनोऽनिलः ।","गन्धवाहो गन्धवहो मातरिश्वा समीरणः ॥ ४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 ग (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.1.2.47","synonyms":["वात","वायु","जगत्प्राण","शुषिल","अनिल","गन्धवाह","गन्धवह","मातरिश्वन्","समीरण"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}