{"stem":"संस्कार","iast":"saṃskāra","found":true,"koshas":10,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1373","page":"52","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वासना भावना संस्कारोऽनुभूताद्यविस्मृतिः ॥ १३७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.12","synonyms":["वासना","भावना"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.780","page":"0089","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपजापो भवेद्भेदः साम सान्त्वमिति स्मृतम् ।","तथेति प्रत्ययः श्रद्धा संस्कारो वासना स्मृता ॥ ७८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.95","synonyms":["उपजाप","भेद","सामन्","सान्त्व","प्रत्यय","श्रद्धा","वासना"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"5.843","page":"0096","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतियत्नः संस्कारे लिप्सोपग्रहणयोश्च निर्दिष्टः ।","अभिहारः सन्नाहे स्यादभियोगे परस्वहरणे च ॥ ८४३ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.5.0.57","head":"प्रतियत्न"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"19.2.65","page":"0120","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनूचानो विनीतः स्यात्साङ्गवेदज्ञ एव च ।","प्रतियत्नस्तु संस्कारे उपग्रहणलिप्सयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.19.2.65","head":"प्रतियत्न"},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"26.2.58","page":"0174","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विहारो भ्रमणं क्रीडा विहारः सुगतालयः ।","संस्कारोऽनुभवाज्जातः संकल्पप्रतियत्नयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.26.2.58","meanings":["अनुभवजात","संकल्प","प्रतियत्न"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"31.2.22","page":"0224","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विश्वावसुर्निशायां स्याद्देवानां गायनेऽपि च ।","अधिवासो निवासे स्यात्संस्कारे धूपनादिना ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.31.2.22","head":"अधिवास"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.6.347","page":"0127","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["समाघातोभिसंपातः संस्कारो दुर्दरः कलिः ।","अत्यामर्दश्च सम्मर्दो विमर्दः संयुगोऽस्त्रियाम् ॥ ३४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.6.347","synonyms":["समाघात","अभिसंपात","दुर्दर","कलि","अत्यामर्द","संमर्द","विमर्द","संयुग"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.5.5","page":"0053","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["उपज्ञा ज्ञानमाद्यं स्याद्वासना-भावने स्त्रियौ ।","अनुभूताविस्मृतिः स्यात्संस्कारो नाथ निर्णयः ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.5.4","synonyms":["उपज्ञा","वासना","भावना","निर्णय"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.74","page":"0063","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["उपादभुक्तौ प्रत्याङो निवासस्य विपर्यये ।","परेराकोटनेऽनोस्तु धूपे वासयतिर्मतः ॥","स्नेहवस्तौ च संस्कारे संस्कारे त्वधितः परः ।","भरते भरति भृतौ भटत्यथ नितेः परौ ॥","बिभर्तिर्भरतिः प्रोक्तौ विनये प्राङ उत्तरौ ।","उपायने समृद्धौ तु समोऽथाङो विभूषणे ॥ ७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 भ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.264","meanings":["अधिवासयति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.91","page":"0065","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मर्षति मेहति निन्वति","सेकति धारयति शीकते सेके ।","अभितः सिञ्चतिरुक्तः","संस्कारे प्रच्युतावुक्तः ॥ ९१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.281","meanings":["अभिषिञ्चति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.93","page":"0065","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["घारिस्त्वभेः स्या[202b]त्संस्कारे स्नेहने त्वाङ्परः स्मृतः ।","परेरुक्षिः संप्रदाने वर्षणेऽभेस्तु संस्कृतौ ।","व्यापने प्रात्तु सेके स्यात्तथा च पशुमारणे ।","आसेचने श्च्योतति स्यादथ स्तिम्यति तिम्यति ।","उनत्ति क्लिद्यति स्तीम्यत्यपि मर्धति मर्धते ॥ ९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.283","meanings":["अभिघारि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.56","page":"0071","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अलंकृतावुपाङस्तु संस्कारेऽमर्षयत्नयोः ।","यज्ञप्राणि व*त्यागेऽभिनये स समुद्भवे ॥ ५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 1 य (merge)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.348","head":"उपाकरोति"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.72","page":"0082","kind":"head","gender":null,"doubtful":true,"verse":["तथा कूणयति ग्रामयति संकेतयत्यपि ।","पिङ्क्तेऽवयौति सटति स्याद्बिन्दति च पिंशति ॥","स्याद्भिन्दत्यप्यवयवे संस्करोति तु चोच्यति ।","उपस्करोति सचते समवैति सचत्यपि ॥ ७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.473","meanings":["संस्करोति","उपस्करोति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.93","page":"0084","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["संस्कारे स्याद्वाजयति तदभावे तु कथ्यते ।","श्वण्ठयते श्वण्ठयति श्वठयत्यपि कीर्तितः ॥ ९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 2 ण्ठ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.494","meanings":["वाजयति"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.51","page":"0325","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सम्मार्जन्यवगुण्ठितेऽनलचटत्कारे तथा संकरः","स्त्री पुंदूषितकन्यकास्वथ भवेत्पङ्कार आरोहणे ।","सेतौ शैवलवारिकुब्जकगतः संस्कार उक्तो बुधैः","संकल्पप्रतियत्नयोरनुभवेऽथो पक्षिणां पञ्जरे ॥ ५१ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.161","meanings":["संकल्प","प्रतियत्न","अनुभव"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.22","page":"0384","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["योषित्तु पूर्णिमायामधिवासः स्यान्निवासेऽपि ।","संस्कारे गन्धाद्यैर्दशमुखखड्गे तु चन्द्रहासोऽसौ ॥ २२ ॥"],"metre":"udgiti","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.54","head":"अधिवास"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.893","page":"0119","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["पदार्थमात्रे सत्तायामात्मयोनिस्वभावयोः ।","केचित् त्वात्मनि योनौ च प्राप्तिसंस्कारजन्मसु ॥ ८९३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.893","head":"भाव"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.2.231","page":"0031","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वस्तरस्तु स्तृतौ स्वस्य विक्षिप्ततृणसञ्चये ।","संस्कार उत्कर्षाधाने मतः सङ्कल्प एव च ॥ २३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.2.231","meanings":["उत्कर्षाधान","सङ्कल्प"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"6.72","page":"0012","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतियत्नस्तु संस्कार उपग्रहणलिप्सयोः ।","प्रतिश्रयस्तु विज्ञेयः स्थाने गोष्ठ्यां च सूरिभिः ॥ ७२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.6.0.129","head":"प्रतियत्न"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"7.18","page":"0094","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्लीबेऽधिश्रयणं पक्तुं स्थाल्यादेरथ नो पुमान् ।","संस्कारे गन्धमाल्याद्यैः पटादेरधिवासना ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.7.0.79","head":"अधिवासना"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.264","page":"0085","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["आरेकद्वापरे तुल्ये संख्योहा चर्चया सह ।","आद्यज्ञानमुपज्ञा स्यात्संस्कारो वासना मता ॥ २६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.264","synonyms":["आरेक","द्वापर","संख्या","ऊहा","चर्चा","उपज्ञा","वासना"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.291","page":"0137","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["अधिवासनसंस्कारौ गन्धमाल्यादिना कृतम् ।","उपभोगोऽपि निर्वेशो विशेषोऽयं निरीक्ष्यताम् ॥ २९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.291","synonyms":["अधिवासन","उपभोग","निर्वेश"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2496","page":"0404","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["पूर्वाऽनुभूतस्मरणे वासना भावना भवेत् ।","संस्कारोऽप्यनुभूतार्थस्मरणेऽत्र प्रयुज्यते ॥ २४९६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.18","synonyms":["वासना","भावना"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.6.404","page":"0137","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["संस्क्रिया सत्क्रिया चेति संस्कारोऽपि निगद्यते ।","वन्दिर्वन्दी वन्दिका च प्रग्रहोपग्रहौ तथा ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.6.404","synonyms":["संस्क्रिया","सत्क्रिया","वन्दि","वन्दी","वन्दिका","प्रग्रह","उपग्रह"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.11.2","page":"0199","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अट्टं भक्ते पुंसि शुष्के क्षौमेऽत्यर्थे गृहान्तरे ॥","इष्ट आशंसिते पूज्ये क्रतौ ना प्रेयसि त्रिषु ।","संस्कारे क्लीबलिङ्गं स्याद् व्रते च क्रतुकर्मणि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.11.2","head":"इष्ट"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.20.117","page":"0244","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रस्फाटनं ताडने स्यात्सूर्वेऽपि च विकाशने ।","प्रतिमानं प्रतिच्छायादन्तिदन्तान्तरालयोः ॥","प्रतियत्नस्तु लिप्सोपग्रहसंस्कारकर्मसु ।","प्रत्यर्थी तु भवच्छत्रौ प्रतिवादिनि वाच्यवत् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.20.117","head":"प्रतियत्न"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.3.156","page":"0171","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["वैकक्ष्यं तिर्यगुरसि स्थितं निर्माल्यमुज्झिते ।","संस्कारो गन्धधूपाद्यैरपुमानधिवासनम् ॥ १५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.3.156","synonyms":["वैकक्ष्य","निर्माल्य","अधिवासन"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.5.88","page":"0264","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["समानः प्राणभेदे ना त्रिष्वेकसमसाधुषु ।","संस्कारे ना संस्कृतिः स्त्री संकल्पप्रतियत्नयोः ॥ ८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.5.88","head":"संस्कृति"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.1.31","page":"0267","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रतियत्नस्तु संस्कार उपग्रहणलिप्सयोः ।","स्थाने गोष्ठ्यां सत्रशाले प्रत्याहारे प्रतिश्रयः ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.1.31","head":"प्रतियत्न"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}