{"stem":"सीर","iast":"sīra","found":true,"koshas":15,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.741","page":"36","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कुटुम्बी कर्षकः क्षेत्री हली कृषिककार्षिकौ ।","कृषीवलोऽपि जित्या तु हलिः सीरस्तु लाङ्गलम् ॥ ८९० ॥","गोदारणं हलमीषासीते तद्दण्डपद्धती ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 ल (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.741","synonyms":["कुटुम्बिन्","कर्षक","क्षेत्रिन्","हलिन्","कृषिक","कार्षिक","कृषीवल","जित्या","हलि","लाङ्गल","गोदारण","हल","ईषा","सीता"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.575","page":"0065","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हलं स्याल्लाङ्गलं सीरः फालः कुशिक उच्यते ।","योक्त्रं तु रश्मिराबन्धः शम्या च युगकीलकः ॥ ५७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.421","synonyms":["हल","लाङ्गल","फाल","कुशिक","योक्त्र","रश्मि","आबन्ध","शम्या","युगकीलक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.7.14","page":"0134","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कृषिको ना फलं क्लीबे न स्त्रियां हललाङ्गले ।","सीरो हालश्च भूम्यर्थदारणोऽथ स्त्रियामिमे ॥ १४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.7.14","synonyms":["कृषिक","फल","हल","लाङ्गल","हाल"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"3.5.177","page":"0481","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["केदारान्तरपद्राणां कर्णपूरपवित्रयोः ।","सीरान्धकारसमरवप्राणां विशरस्य च ॥ १७७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.3.5.177","synonyms":["केदार","अन्तर","पद्र","कर्णपूर","पवित्र","अन्धकार","समर","वप्र","विशर"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.3.31","page":"0029","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["स्युर्द्वादशात्मनि विकर्तन-चित्रभानु-","त्वष्टृ-प्रभाकर-विभाकर-पर्प्परीकाः ।","सीरो विभावसु-विरोचन-कर्मसाक्षि-","वास्यन्धकाररिपवो यमुनापिता च ॥ ३१ ॥"],"metre":"vasantatilaka","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.3.29","synonyms":["द्वादशात्मन्","विकर्तन","चित्रभानु","त्वष्टृ","प्रभाकर","विभाकर","पर्प्परीक","विभावसु","विरोचन","कर्मसाक्षिन्","वासि","अन्धकाररिपु","यमुनापितृ"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.22","page":"0273","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["लेष्टुः पुंसि दलिः स्त्री स्यात्स महान्दरणीर्द्वयोः ।","न स्त्रियां हल-सीरौ स्तः कृन्तत्रं लाङ्गलं तथा ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1525","synonyms":["लेष्टु","दलि","दरणी","हल","कृन्तत्र","लाङ्गल"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.5.58","page":"0114","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["वलयमलयपूयारण्यसंख्यं हिरण्यं","प्रमयसमयसाया जन्यवत्पारिहार्यम् ।","शरशिशिरतुषारक्षीरनीहारवार-","प्रवरशिखरराष्ट्रभ्राष्ट्रसीरान्धकाराः ॥ ५८ ॥"],"metre":"malini","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.5.26","synonyms":["वलय","मलय","पूय","अरण्य","संख्य","हिरण्य","प्रमय","समय","साय","जन्य","पारिहार्य","शर","शिशिर","तुषार","क्षीर","नीहार","वार","प्रवर","शिखर","राष्ट्र","भ्राष्ट्र","अन्धकार"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.3.92","page":"0163","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["श्रीकीर्तिमाहात्म्यसमर्थतासु","ज्ञानस्पृहामुक्तिवृषेषु नार्के ।","युगं चतुष्के च करस्य सीर-","रथाङ्गयोर्युग्मकृतादिकेषु ।","यूपेऽस्त्रियां मानपरः पुमान्स्या-","न्मूर्खे पराभं लिगु मानसेऽन्त्ये ॥ ९२ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.3.3","head":"युग"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.27.19","page":"0305","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सीरो रवौ पुंस्यथ लाङ्गलेऽस्त्री","चीरं तु चूडांशु[46a]कगोस्तनेषु ।","स्यात्सीसके स्त्री त्वपि झिल्लिकायां","कच्छाटिकायामपि लेखभेदे ॥ १९ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.27.28","meanings":["रवि","लाङ्गल"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"142","page":"0070","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["जित्या हलिर्हलं सीरं लाङ्गलं तत्करो बलः ।","रेवतीदयितो नीलवसनः केशवाग्रजः ॥ १४२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.142","synonyms":["जित्या","हलि","हल","लाङ्गल","बल","रेवतीदयित","नीलवसन","केशवाग्रज"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1523","page":"0172","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["क्षेत्रस्य मर्यादायां च ग्रामगोचरभुव्यपि ।","अश्वे तु द्वे पुमान् सीर आदित्ये लाङ्गलेऽपि च ॥ १५२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1523","meanings":["आदित्य","लाङ्गल"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.2.82","page":"0018","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गोपीथो गोनिपाने च तीर्थे कालान्तरेऽपि च ।","गोकीलो मुसले सीरे गोविन्दस्त्वपि शार्ङ्गिणि ॥ ८२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.2.82","head":"गोकील"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.417","page":"0153","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["सीरस्तु लाङ्गलं प्रोक्तं हलं गोदारणं समे ।","दात्रं लवित्रमप्युक्तं खनित्रं त्ववदारणम् ॥ ४१७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.417","synonyms":["लाङ्गल","हल","गोदारण","दात्र","लवित्र","खनित्र","अवदारण"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.5.152","page":"0230","kind":"syn","gender":"पुंक्ली","doubtful":false,"verse":["समयकविये पारि[10]हार्यः कम्बलवाह्यकः ।","संसारसीरशृङ्गारनेत्रवक्त्राणि गह्वरम् ॥ १५२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 3 य (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.5.35","synonyms":["समय","कविय","पारिहार्य","कम्बलवाह्यक","संसार","शृङ्गार","नेत्र","वक्त्र","गह्वर"]},{"kosha":"PSRD","kosha_title":"पर्यायशब्दरत्न","kosha_latn":"Paryāyaśabdaratna","ref":"2.426","page":"0080","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["एतत्सामग्रिसंयुक्ते लाङ्गलं सीर इत्यपि ।","हलं फलकरं चापि गोदारणमितीष्यते ॥ ४२६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PSRD#PSRD.2.0.426","synonyms":["लाङ्गल","हल","फलकर","गोदारण"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"3.4.56","page":"0040","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["क्षेत्री जीवश्च कृषिकृत्कर्षकश्च कृषीवलः ।","क्षेत्रं वप्रश्च केदारो हलः सीरश्च लाङ्गलम् ॥ ५६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.3.4.7","synonyms":["क्षेत्रिन्","जीव","कृषिकृत्","कर्षक","कृषीवल","क्षेत्र","वप्र","केदार","हल","लाङ्गल"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1497","page":"0238","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["जित्या हलिश्च नामाऽस्ति महाहलं हि मन्यते ।","गोदारणं हलं सीरस्तथा लघुश्च लाङ्गलम् ॥ १४९७ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 ह (sub) pāda 4 syl. 3 ल (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1428","synonyms":["जित्या","हलि","गोदारण","हल","लाङ्गल"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.7.26","page":"0139","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कृषिकं कृषकं फालं (हलं) फालसमाह्वये ।","गोदारणञ्च सीरश्च हलं हालञ्च लाङ्गलम् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.7.26","synonyms":["कृषिक","कृषक","फाल","हल","गोदारण","हाल","लाङ्गल"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.330","page":"0215","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["कार्षकः कर्षकस्तद्वत् कृषकः कृषिकोऽपि, च ।","क्षेत्राजीवो भवेत् क्षेत्री सीरे हालो हलं हलः ॥ ३३० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.330","synonyms":["कार्षक","कर्षक","कृषक","कृषिक","क्षेत्राजीव","क्षेत्रिन्","हाल","हल"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.4.1410","page":"0171","kind":"syn","gender":"पुंस्त्री","doubtful":false,"verse":["सीरगोदारणहललाङ्गलेष्वादिमं द्वयोः ।","युगकीले स्त्रियां शम्या सीता तु हलपद्धतिः ॥ १४१० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.4.17","synonyms":["गोदारण","हल","लाङ्गल","शम्या","सीता","हलपद्धति"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.380","page":"0225","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हलतिग्मकरौ सीरौ सान्द्रं मृदौ घने वने ।","तन्वादिग्रन्थयोः सूत्रं कारणेऽपि च दृश्यते ॥ ३८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 मृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.394","meanings":["हल","तिग्मकर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.8.27","page":"0125","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["क्षेत्रमध्ये कृता साल्पा स्थाला स्यादथ लांगलम् ।","हलं गोदारणं सीरमीषा सीरादिदण्डकः ॥ २७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.8.27","synonyms":["स्थाला","लाङ्गल","हल","गोदारण","ईषा"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}