{"stem":"स्पृहा","iast":"spṛhā","found":true,"koshas":14,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.431","page":"20","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["गृध्नुस्तु गर्धनस्तृष्णग्लिप्सुर्लुब्धोऽभिलाषुकः ॥ ४२९ ॥","लोलुपो लोलुभो लोभस्तृष्णा लिप्सा वशः स्पृहा ।","काङ्क्षाशंसागर्धवाञ्छाशेच्छेहातृण्मनोरथाः ॥ ४३० ॥","कामोऽभिलाषोऽभिध्या तु परस्वेहोद्धतः पुनः ।","अविनीतो विनीतस्तु निभृतः प्रश्रितोऽपि च ॥ ४३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.109","synonyms":["गृध्नु","गर्धन","तृष्णज्","लिप्सु","लुब्ध","अभिलाषुक","लोलुप","लोलुभ","लोभ","तृष्णा","लिप्सा","वश","काङ्क्षा","शंसा","गर्ध","वाञ्छा","आशा","इच्छा","ईहा","तृष्","मनोरथ","काम","अभिलाष","अभिध्या","उद्धत","अविनीत","विनीत","निभृत","प्रश्रित"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.7.39","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["प्रेमा ना प्रियता हार्दं प्रेम स्नेहोऽथ दोहदम् ।","इच्छा काङ्क्षा स्पृहेहा तृड्वाञ्छा लिप्सा मनोरथः ॥ २७ ॥","कामोऽभिलाषस्तर्षश्च सोऽत्यर्थं लालसा द्वयोः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.7.39","synonyms":["प्रेमन्","प्रियता","हार्द","स्नेह","दोहद","इच्छा","काङ्क्षा","ईहा","तृष्","वाञ्छा","लिप्सा","मनोरथ","काम","अभिलाष","तर्ष","लालसा"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.29","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अभिष्वङ्गे स्पृहायां च गभस्तौ च रुचिः स्त्रियाम् ॥ २९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.57","head":"रुचि"},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.51","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["तृष्णे स्पृहापिपासे द्वे जुगुप्साकरुणे घृणे ॥ ५१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.101","head":"तृष्णा"},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"3.3.102","page":null,"kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सन्धा प्रतिज्ञा मर्यादा श्रद्धासम्प्रत्ययः स्पृहा ॥ १०२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.3.3.197","head":"श्रद्धा"},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"4.710","page":"0082","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["इच्छा वाञ्छा स्पृहा काङ्क्षा कामनेप्सा रुचिस्तथा ।","आशंसा चेति तुल्यार्था निश्चितं नियतं स्मृतम् ॥ ७१० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.4.0.25","synonyms":["इच्छा","वाञ्छा","काङ्क्षा","कामना","ईप्सा","रुचि","आशंसा","निश्चित","नियत"]},{"kosha":"BPNT","kosha_title":"बालप्रबोधिका","kosha_latn":"Bālaprabodhikā","ref":"6.97","page":"0075","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्यादायल्लकमौत्सुक्यमुत्कण्ठोत्कलिका रतिः ।","इच्छा काङ्क्षा स्पृहेहाश्च वाञ्छा कामो मनोरथः ॥ ९७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/BPNT#BPNT.6.0.11","synonyms":["आयल्लक","औत्सुक्य","उत्कण्ठा","उत्कलिका","रति","इच्छा","काङ्क्षा","ईहा","वाञ्छा","काम","मनोरथ"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.5.137","page":"0432","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["प्रेमास्त्रियां प्रियत्वं षण् हार्दं स्यादथ दोहदः ।","पुंसि क्लीबे स्पृहा लिप्सा वाञ्छा तृष्णा तृषा रुचिः ॥ १३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.5.137","synonyms":["प्रेमन्","प्रियत्व","हार्द","दोहद","लिप्सा","वाञ्छा","तृष्णा","तृषा","रुचि"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.6.200","page":"0097","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["तर्षोऽभिलाषोऽपि मनोरथोऽस्त्री","कामो वशः स्त्री तु तृषा तृडाशा ।","काङ्क्षा स्पृहेहापि च कान्तिरिच्छा-","ऽऽशंसा च वाञ्छा कविरन्न(?)लिप्सा ॥ २०० ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.6.209","synonyms":["तर्ष","अभिलाष","मनोरथ","काम","वश","तृषा","तृष्","आशा","काङ्क्षा","ईहा","कान्ति","इच्छा","आशंसा","वाञ्छा","लिप्सा"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"3.5.17","page":"0077","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अनुज्ञास्पृहयोर्गत्यामुपात्स्मृत्यामुप[210b]द्रवे ।","उत्पाते रुजि च प्रादो भेदे विघ्ने प्रधानके ॥ १७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.3.5.410","meanings":[]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.3.92","page":"0163","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["श्रीकीर्तिमाहात्म्यसमर्थतासु","ज्ञानस्पृहामुक्तिवृषेषु नार्के ।","युगं चतुष्के च करस्य सीर-","रथाङ्गयोर्युग्मकृतादिकेषु ।","यूपेऽस्त्रियां मानपरः पुमान्स्या-","न्मूर्खे पराभं लिगु मानसेऽन्त्ये ॥ ९२ ॥"],"metre":"indravajra","metre_status":"mixed","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.3.3","head":"भग"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.16.61","page":"0213","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["यमे नरि स्यादथ सुप्तिरुक्ता","स्पर्शाज्ञतारुक्स्वपनेऽन्यवत्तु ।","विश्रम्भघातिन्यथ शीतिरुक्ता-","रामे शुभेऽथ त्विषि च स्पृहायाम् ॥ ६१ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.16.59","head":"कान्ति"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"51","page":"0014","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["विंशतिप्रभृतयो नवतिपर्यन्ताः स्त्रियां भवन्ति । इयं विंशतिः त्रिंशत् चत्वारिंशत् पञ्चाशत् षष्ठिः सप्ततिः अशीतिः नवतिः ।","एतानि नपुंसके भवन्ति । इदं तालु वदनैकदेशः । हृदयं जीवनस्थानम् । कुड्यं भित्तिः । एतानि नपुंसकान्यवैहि अवग[म]च्छेत्यर्थः । इदं पार्श्वं शरीरस्य । कुकुन्दरं नितम्बकूपद्वयम् । विण्यं द्रव्यम् । तलमधः । धनं द्रविणम् । लवणं रसविशेषः । राष्ट्रं जनपदस्थानम् ।","क्रोडाघाटाजिह्वाशिरोधराशष्कुलीस्पृहामाया स्त्रियां विद्धि ।","शाखाशिखाकलामेखला रेखाराजिपङ्क्ती च ॥ ५१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.54","synonyms":["विंशति","त्रिंशत्","चत्वारिंशत्","पञ्चाशत्","षष्टि","सप्तति","अशीति","नवति","तालु","हृदय","कुड्य","पार्श्व","कुकुन्दर","विण्य","तल","धन","लवण","राष्ट्र","क्रोडा","घाटा","जिह्वा","शिरोधरा","शष्कुली","माया","शाखा","शिखा","कला","मेखला","रेखा","राजि","पङ्क्ति"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"52","page":"0015","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["एताः स्त्रियां विद्धि । इयं क्रोडा अङ्कः । घाटा ग्रीवा । शिरोधरा ग्रीवा । जिह्वा रसना । शष्कुली खण्डस्य भक्ष्यद्रव्यम् । स्पृहा वाञ्छा । माया जनवञ्चनेच्छा । इयं शाखा वृक्षस्य । शिखा चूडा । कला विज्ञानम् । मेखला काञ्ची । रेखाराजिर्घनस्य । पङ्क्तिर्दन्तानाम् ।","स्नायुश्रद्धोल्का[त्का]श्च स्त्रियां खट्वा भवेत्त्रेता ।","ताणा वाणा प्राणा विश्वाणा संक्रुणा विकोणा च ॥ ५२ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.55","synonyms":["क्रोडा","घाटा","शिरोधरा","जिह्वा","शष्कुली","माया","शाखा","शिखा","कला","मेखला","रेखा","राजि","पङ्क्ति","स्नायु","श्रद्धा","उल्का","खट्वा","त्रेता","ताणा","वाणा","प्राणा","विश्वाणा","संक्रुणा","विकोणा"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.89","page":"0017","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रेटिर्वह्नेश्च रटिते संयतोत्कटवाचि च ।","तिन्त्रिटीके स्पृहायां च तथा कान्त्यर्चिषोरपि ॥ ८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.89","head":"रेटि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.1.105","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आङ्पूर्वस्यैव शब्दज्ञैः शंसेरिच्छार्थवाचिता ।","श्रद्धा स्पृहायामास्तिक्ये मन्यन्ते तु विशेषतः ॥ १०५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.1.105","head":"श्रद्धा"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.1165","page":"0142","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["जने स्पृहायां त्रिस्त्वेष आयत्ते द्वे तु मानुषे ।","करणीवैश्यसम्भूते स्यादथो वर्षमस्त्रियाम् ॥ ११६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.1165","head":"वश"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.91","page":"0112","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["लोभः स्पृहा वशो लिप्सा तृष्णा काङ्क्षेच्छया सह ।","आशंसा गर्धवाञ्छे चाशेहा तृट् तु मनोरथः ॥ ९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.91","synonyms":["लोभ","वश","लिप्सा","तृष्णा","काङ्क्षा","इच्छा","आशंसा","गर्ध","वाञ्छा","आशा","ईहा","तृष्","मनोरथ"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"5.22.343","page":"0205","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रङ्को मल्ले दरिद्रे च रागः संगीतरागयोः ।","रोकं जले बिले रोको रश्मौ रोचिः स्पृहारुचोः ॥ ३४३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.5.22.2","head":"रोचिस्"},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.2.86","page":"0027","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["लोभस्तृष्णा स्पृहा लिप्सा काङ्क्षा सेहा च लालसा ।","कामस्तर्षोऽभिलाषस्तृडिच्छा वाञ्छा मनोरथः ॥ ८६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.2.19","synonyms":["लोभ","तृष्णा","लिप्सा","काङ्क्षा","ईहा","लालसा","काम","तर्ष","अभिलाष","तृष्","इच्छा","वाञ्छा","मनोरथ"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.650","page":"0086","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["लोभस्तृष्णा स्पृहा लिप्सा गर्द्धः काङ्क्षा वशस्तथा ।","आशा वाञ्छा धनाया च रुचिः कामश्च कामना ॥ ६५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.195","synonyms":["लोभ","तृष्णा","लिप्सा","गर्ध","काङ्क्षा","वश","आशा","वाञ्छा","धनाया","रुचि","काम","कामना"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.479","page":"0033","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["उत्तमे चरिते शीलं उन्मादश्चित्तविभ्रमे ।","प्रेम क्लीबे पुमान् प्रेमा स्नेहः प्रणय इत्यपि ॥","हार्दं प्रियत्वं प्रियता स्निग्धतायां निगद्यते ।","इच्छाकाङ्क्षा स्पृहा वाञ्च्छा लिप्सा कामो मनोरथः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.479","synonyms":["शील","उन्माद","प्रेमन्","स्नेह","प्रणय","हार्द","प्रियत्व","प्रियता","इच्छा","आकाङ्क्षा","वाञ्च्छा","लिप्सा","काम","मनोरथ"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"2.8.975","page":"0122","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ईप्सा लिप्सा स्पृहा वाञ्छा काङ्क्षेहेच्छातृषः समाः ।","तर्षो मनोरथः कामोऽभिलाषो लालसा द्वयोः ॥ ९७५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.2.8.40","synonyms":["ईप्सा","लिप्सा","वाञ्छा","काङ्क्षा","ईहा","इच्छा","तृष्","तर्ष","मनोरथ","काम","अभिलाष","लालसा"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.1988","page":"0242","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["रुचिः कन्तिस्पृहार्चिःषु रीतिः स्थित्यारकूटयोः ।","रेणुर्मुनौ च पांसौ च रिष्टं नाशे शुभाशुभे ॥ १९८८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.129","head":"रुचि"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.179","page":"0097","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["हृल्लेखो रणरणकोऽप्यभिध्या विषमस्पृहा ।","तृषिः कांक्षा स्पृहेहेच्छा वांछा कामो मनोरथः ॥ १७९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 4 र (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.179","synonyms":["हृल्लेख","रणरणक","अभिध्या","तृषि","कांक्षा","ईहा","इच्छा","वांछा","काम","मनोरथ"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.1.17","page":"0215","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विकल्पेऽपि च कक्षस्तु गुल्मे स्पर्धापदे तृणे ।","काम्यस्पृहास्मराः कामाः कलहेऽन्त्ययुगे कलिः ॥ १७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.1.17","head":"काम"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.2.4","page":"0220","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["इलाप्येतासु चार्घे च स्यादिज्या यागपूजयोः ।","इष्टिः स्पृहायजनयोरिरा भूवाक्सुरांबुषु ॥ ४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.2.4","head":"इष्टि"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.2.31","page":"0222","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रचारे श्रवणे पड्क्तौ रंडा स्यात् विधवापि च ।","रुचिः कान्त्यर्चिषोर्भासि तिंत्रिडीके स्पृहाश्रियोः ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.2.31","head":"रुचि"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.71","page":"0235","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["वशी करिण्यां वन्ध्यायां रामायां दुहितर्यपि ।","वशो जनस्पृहायत्तेष्वायत्तत्वप्रभुत्वयोः ॥ ७१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.71","head":"वश"}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}