{"stem":"स्रुच्","iast":"sruc","found":true,"koshas":12,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.828","page":"34","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्रुवः स्रुगधरा सोपभृज्जुहूः पुनरुत्तरा ॥ ८२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.653","synonyms":["स्रुव","उपभृत्","जुहू"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.7.44","page":null,"kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["ध्रुवोपभृज्जुहूर्ना तु स्रुवो भेदाः स्रुचः स्त्रियः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.7.44","synonyms":["ध्रुवा","उपभृत्","जुहू","स्रुव"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"22.3.2","page":"0137","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ध्रुवः शिवे स्याद्वसुयोगभेदयो-","र्नित्ये च कीले च वटद्रुमे च ।","स्रुग्गीतिभेदावपि ? सालपर्णिका","ध्रुबा स्मृता निश्चिततर्कयोर्ध्रुबम् ॥"],"metre":"upajati_mixed","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.22.3.2","head":"ध्रुबा"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.5.85","page":"0078","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्त्रियां स्रुः स्रूरथापि स्यादुपभृत्स्यात्स्त्रियां जुहूः ।","जुहुः पुमान् स्रुक् स्त्रियां स्यादधरोत्तरणे क्रमात् ॥ ८५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.5.85","synonyms":["स्रु","स्रू","उपभृत्","जुहू","जुहु"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.65","page":"0237","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्रुवादीनि तु पात्राणि स्रुवोऽङ्गुष्ठबिलो नरि ।","स्रुक् स्त्रियामुत्तरा त्वेषा जुहूः सा त्वल्पिकाऽधरा ॥ ६५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.1171","synonyms":["स्रुव","जुहू"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"4.2.43","page":"0099","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["चञ्चा चर्चा सूचि-साच्यौ रुचिश्च","वीचिश्चञ्चुस्त्वगृचौ स्रुग्वदर्वाक् ।","कच्छा पिच्छा किं च कच्छू[श्च] राजि-","र्मर्जूः खर्जूर्जूश्च सर्जूः प्रजोर्जौ ॥ ४३ ॥"],"metre":"salini","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"salini · pāda 2 syl. 5 स्त्व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.4.2.16","synonyms":["चञ्चा","चर्चा","सूचि","साचि","रुचि","वीचि","चञ्चु","त्वच्","ऋच्","अर्वाच्","कच्छा","पिच्छा","कच्छू","राजि","मर्जू","खर्जू","जू","सर्जू","प्रजा","ऊर्ज्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.7.8","page":"0174","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["कुजस्तु भौमे नरकासुरे च","धन्वन्तरीन्द्वोर्निचुले च शङ्खे ।","अब्जोऽम्बुजेऽन्त्ये नरि तु द्रुभेदे","न्युब्जं कुश[स्रुच्यपि कर्मरङ्गे] ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.7.8","head":"न्युब्ज"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.29.93","page":"0357","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["नवः स्तवे ना तरुणेऽन्यवत्स्याद्-","ध्रुवः शिवे भान्तरयोगयोश्च ।","मुनौ वसौ स्याद्वटशङ्कुकीले","स्त्री शालिपर्ण्यां स्रुचि गीतिभेदे ॥ ९३ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.29.9","head":"ध्रुवा"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"18","page":"0004","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["प्राणो नाम वायुः सोऽस्यास्तीति प्राणी तस्याङ्गं प्राण्यङ्ग इकारः अन्ते यस्य तदिदन्तम् । तत्सर्वं स्त्रीलिङ्गं भवति । तद्यथा । इयं कटिः श्रोणिः अङ्गुलिः पङ्क्तिरित्यादि वस्तिकुक्षिपाणीनामपीदन्तत्वाच्च स्त्रीत्वे प्राप्ते बाधः क्रियते । एतान्विमुच्य वर्जयित्वेत्यर्थः । पुंसीत्यधिकारात्तेषां पुंस्त्वमेव भवति । अयं वस्तिः नाभेरधः । अयं कुक्षिरुदरस्थानम् । अयं पाणिर्हस्त इति । जङ्घादयः शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । इयं जङ्घा जानुनोरधस्तात् । पादस्योपरिस्था च । इयं शिरा देहधारिणी । इयं स्नुषा पुत्रवधूः ।","इयं नासिका गन्धहारिणी । इयं चूडा शिखा । इयं वसा शोणितविकारः स्नेहश्च ।","स्रक्स्रुक्स्फिक्त्वग्वाग्योषितो हि विद्यात्स्त्रियां द्युनावौ च ।","दीधितिमेकां[का] मुक्त्वा रश्म्यभिधानं तु पुंस्येव ॥ १८ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.19","synonyms":["कटि","श्रोणि","अङ्गुलि","पङ्क्ति","वस्ति","कुक्षि","पाणि","जङ्घा","शिरा","स्नुषा","नासिका","चूडा","वसा","स्रज्","स्फिज्","त्वच्","वाच्","योषित्","दिव्","नौ","रश्मि","दीधिति"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"19","page":"0005","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्रगादयः शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । तद्यथा । इयं स्रक् माला । इयं स्रुक् यज्ञोपकरणभाण्डम् । इयं स्फिक् कटिप्रदेशः । इयं त्वक् बहिश्चर्म । इयं वाक् वाणी । इयं योषित् बाला । द्यौश्च नौश्च द्युनावौ च स्त्रियां भवतः इयं द्यौः स्वर्गः । इयं नौः जलतरणिः । हिशब्दः पादपूरणे । दीधितिमेकां वर्ज्जयित्वा रश्मिवाचकाः शब्दाः पर्यायाश्च ये ते पुंसि भवन्ति । तद्यथा इमे रश्मयः प्रग्रहाः किरणाः अंशवः पादाः मयूखाः अभीषवः गभस्तयः घृणय इत्येवमादयः । तुशब्दः पादपूरणे ।","मूर्द्ध्नोऽक्षतक्षमज्जश्लेष्मात्माश्मयु[यू]वपूषराजभी रहितम् ।","सर्वं द्व्यच्कं नान्तं नपुंसकं पुंसि वा भवेद्ब्रह्मा ॥ १९ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.20","synonyms":["स्रज्","स्फिज्","त्वच्","वाच्","योषित्","दिव्","नौ","दीधिति","रश्मि","प्रग्रह","किरण","अंशु","पाद","मयूख","अभीषु","गभस्ति","घृणि","मूर्धन्","उक्षन्","तक्षन्","मज्जन्","श्लेष्मन्","आत्मन्","अश्मन्","युवन्","पूषन्","राजन्","ब्रह्मन्"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"1.1.62","page":"0006","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["लग्नाच्च सप्तमे राशौ लिङ्गभेदे च शब्दगे ।","स्रुक् स्रुवे शोषणे गत्यामित्यध्यायः समाप्तवान् ॥ ६२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.1.1.62","meanings":["स्रुव","शोषण","गति"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.650","page":"0098","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ध्रुवा तु स्त्री सालपर्ण्यां गीतिस्रुग्भेदयोर्भुवि ।","धूर्त्तः पुंसि महादेवे नीपे कुरवकेऽपि च ॥ ६५० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.650","head":"ध्रुवा"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.5.746","page":"0106","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शशाख्यभेषजेऽथ त्रिः पूर्णे क्लीबं तु पूरणे ।","त्रयी तु भाजने पात्री क्ली तु योग्ये स्रुगादिके ॥ ७४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.5.746","head":"पात्र"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"4.2028","page":"0224","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["होमे वह्नौ तु ना स्त्री तु हवनी स्रुचि नप् पुनः ।","हास्ये स्याद्धसनं स्री तु हसनी परिकीर्तिता ॥ २०२८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.4.0.2028","head":"हवनी"},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"6.2.68","page":"0219","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["गन्धोली हसनी स्रुक् चातिभ्यासन्दी दृशा सह ।","क्षीरेयी नन्तपामादि दरच्छर्दी शरत्त्वचौ ॥ ६८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.6.2.38","synonyms":["गन्धोली","हसनी","अतिभी","आसन्दी","दृश्","क्षीरेयी","पामन्","दर्","छर्दि","शरद्","त्वच्"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1381","page":"0219","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":true,"verse":["पात्रं स्त्रुवादिकं प्रोक्तं स्त्रुक् स्त्रुवश्चापि मन्यते ।","अधरा सोपभृत् स्याद्वै जुहूर्हि पुनरुत्तरा ॥ १३८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.1268","synonyms":["पात्र","स्रुव","उपभृत्","जुहू"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.303","page":"0213","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["स्रुवे स्रुग्, मखवधे तु शसनं शमनं समे ।","शृतोष्णक्षीरगे दध्नि आमीक्षाऽमिक्षया सह ॥ ३०३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 व (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.3.0.303","synonyms":["शसन","शमन","आमीक्षा","आमिक्षा"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.2.1176","page":"0145","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["पात्राणि स्युः स्रुवो यज्ञे स्रुग्जुहूरुपभृद्ध्रुवा ।","शम्याग्निहोत्रहवनी दृषच्छूर्पमुलूखलम्","कपालमुसलौ कृष्णाजिनं स्फ्य उपला स्त्रियाम् ॥ ११७६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.2.8","synonyms":["स्रुव","जुहू","उपभृत्","ध्रुवा","शमी","अग्निहोत्रहवनी","दृषद्","शूर्प","उलूखल","कपाल","मुसल","कृष्णाजिन","स्फ्य","उपला"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"3.6.100","page":"0091","kind":"syn","gender":"स्त्री","doubtful":false,"verse":["हवनी स्रुक् स्रुचो भेदाः स्युर्जुहूरुपभृद्ध्रुवा ।","अथाग्निहोत्रहवणी श्रपण्याघारणः स्रुवः ॥ १०० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.3.6.100","synonyms":["हवनी","जुहू","उपभृत्","ध्रुवा","अग्निहोत्रहवणी","श्रपणी","आघारण","स्रुव"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"6.5.44","page":"0233","kind":"artha","gender":null,"doubtful":true,"verse":["ध्रुवो धात्रीशकीलर्क्षनित्येषु स्त्री तु भूस्त्रुचोः ।","क्ली तर्के निश्चिते व्योम्नि धीरोऽब्धौ मंथरे बुधे ॥ ४४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.6.5.44","head":"ध्रुवा"},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"8.2.18","page":"0272","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["ऋशब्दः स्याद्दिव्यदितौ त्विड्ज्वालाकान्तिदीप्तिषु ।","उत्साहेऽन्नरसेऽप्यूर्क् स्यात् स्रुक् स्रुवे शोषणे गतौ ॥ १८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.8.2.19","meanings":["स्रुव","शोषण","गति"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}