{"stem":"हृदय","iast":"hṛdaya","found":true,"koshas":21,"places":[{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.603","page":"26","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["स्तनान्तरं हृद्धृदयं स्तनौ कुचौ पयोधरौ ।","उरोजौ च चूचुकं तु स्तनाद्वृन्तशिखामुखाः ॥ ६०३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 कु (sub) pāda 3 syl. 4 च (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.341","synonyms":["हृद्","स्तन","कुच","पयोधर","उरोज","चूचुक","स्तनवृन्त","स्तनशिखा","स्तनमुख"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"3.623","page":"27","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["वुक्का हृद्धृदयं वृक्का सुरसं च तदग्रिमम् ॥ ६२३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.3.0.366","synonyms":["वुक्का","हृद्","वृक्का","सुरस"]},{"kosha":"ABCH","kosha_title":"अभिधानचिन्तामणि","kosha_latn":"Abhidhānacintāmaṇi","ref":"6.1369","page":"52","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आयुर्जीवितकालोऽन्तःकरणं मानसं मनः ।","हृच्चेतो हृदयं चित्तं स्वान्तं गूढपथोच्चले ॥ १३६९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ABCH#ABCH.6.0.7","synonyms":["आयुस्","जीवितकाल","अन्तःकरण","मानस","मनस्","हृद्","चेतस्","चित्त","स्वान्त","गूढपथ","उच्चल"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"1.4.31","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चित्तं तु चेतो हृदयं स्वान्तं हृन्मानसं मनः ॥ ३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.1.4.49","synonyms":["चित्त","चेतस्","स्वान्त","हृद्","मानस","मनस्"]},{"kosha":"AMAR","kosha_title":"नामलिङ्गानुशासनम्","kosha_latn":"Amarakośa","ref":"2.6.64","page":null,"kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["बुक्काग्रमांसं हृदयं हृन्मेदस्तु वपा वसा ॥ ६४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/AMAR#AMAR.2.6.112","synonyms":["बुक्का","अग्रमांस","हृद्","मेदस्","वपा","वसा"]},{"kosha":"ARMH","kosha_title":"हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला)","kosha_latn":"Abhidhānaratnamālā (Halāyudha)","ref":"2.534","page":"0061","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चेतश्चित्तं मनः स्वान्तं हृदयं मानसं समम् ।","एकायनं तथैकाग्रमेकतानं च तद्गतम् ॥ ५३४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/ARMH#ARMH.2.0.380","synonyms":["चेतस्","चित्त","मनस्","स्वान्त","मानस","एकायन","एकाग्र","एकतान","तद्गत"]},{"kosha":"DDBM","kosha_title":"द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह","kosha_latn":"Dvirūpadhvanisaṅgraha","ref":"173","page":"0068","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वल्लूरमपि वल्वूरा हृदयं हृदपि स्मृतम् ।","[वुक्कं] वुक्का च वुक्की च मेदः स्यान्मेदसा सह ॥ १७३ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DDBM#DDBM.0.0.173","synonyms":["वल्लूर","वल्वूरा","हृद्","वुक्क","वुक्का","वुक्की","मेद","मेदस्"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"25.1.13","page":"0150","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आदित्यौ सुरमार्तण्डौ भ्रातृव्यौ भ्रातृजद्विषौ ।","व्यवायः सुरते शुद्धौ हृदयं चित्तवक्षसोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.25.1.13","meanings":["चित्त","वक्षस्"]},{"kosha":"DKDD","kosha_title":"धरणिकोश","kosha_latn":"Dharaṇikośa","ref":"31.1.8","page":"0220","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विकासः स्फुटने व्यक्ते मानसं हृदयं सरः ।","राक्षसी गन्धद्रव्येऽपि सुरसा चौषधावपि ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 न्ध (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/DKDD#DKDD.31.1.8","head":"मानस"},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.4.191","page":"0041","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["उरोहृद्धृदयक्रोडे न ना स्कन्धो भुजान्तरम् ।","गुणाधिष्ठानमसहमपि मर्मवरं त्रसम् ॥ १९१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.4.191","synonyms":["उरस्","हृद्","क्रोड","स्कन्ध","भुजान्तर","गुणाधिष्ठान","असह","मर्मवर","त्रस"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"1.4.227","page":"0045","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वासिष्ठं रक्ततेजोजं कीनं मेदस्कृदित्यथ ।","पृक्का तु तल्लता पेशी हृदयं सुरसं च हृत् ॥ २२७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.1.4.227","synonyms":["वासिष्ठ","रक्ततेजोज","कीन","मेदस्कृत्","पृक्का","पेशी","सुरस","हृद्"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.3.117","page":"0392","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["हृदयो वर्त्तुलः पाण्डुर्भुडिरित्येवमादयः ।","नन्दिस्तु नन्दी शालङ्कायनिस्ताण्डवनालिकः ॥ ११७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.3.117","synonyms":["वर्त्तुल","पाण्डु","भुडि","नन्दि","नन्दिन्","शालङ्कायनि","ताण्डवनालिक"]},{"kosha":"KDKS","kosha_title":"कल्पद्रुकोशः","kosha_latn":"Kalpadrukośa","ref":"2.4.101","page":"0416","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्त्रियां समष्टिः पृथगात्मत्वे… ।","… चित्तं तु हृदयं च हृत् ॥ १०१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KDKS#KDKS.2.4.101","synonyms":["समष्टि","चित्त","हृद्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"1.1.30","page":"0003","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चित्तेऽन्तः[3b]करणं मनोऽपि हृदयं हृच्चेतसी मानसम्","स्वान्तं गूढपथोच्चलेऽलिगु तथाऽतश्चान्तरस्थोऽव्यये ।","संकल्पो नरि मानमानसकृती चित्तस्थिरत्वं समा-","धानं स्यादवधानवन्नरि मनस्कारो हृतं भोगवत् ॥ ३० ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.1.1.29","synonyms":["चित्त","अन्तःकरण","मनस्","हृद्","चेतस्","मानस","स्वान्त","गूढपथ","उच्चल","अलिगु","संकल्प","मान","मानसकृत्","समाधान","अवधान","मनस्कार"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"2.3.74","page":"0216","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वत्सं वक्ष उरः क्लीबे हृदयस्थानमित्यपि ।","विशेष्यवत्प्रत्युरसं यद्भवेदुरसि स्थितम् ।","हृदयं हृत्सत्त्वधाम स्तनोरःकोष्ठमध्यगम् ॥ ७४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.2.3.952","synonyms":["वत्स","वक्षस्","उरस्","हृदयस्थान","प्रत्युरस","हृद्","सत्त्वधामन्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.60","page":"0295","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["अभयं नलदे हरीतकी-","विषये स्त्री परवत्तु निर्भये ।","हृदयं मनसां ह (?) वक्षसि","प्रथमाद्रावुदयस्तथोन्नतौ ॥ ६० ॥"],"metre":"viyogini","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.61","meanings":["मनस्","वक्षस्"]},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.26.61","page":"0295","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["विश्वासे शपथे प्रसिद्धिविलयो रन्ध्रे त[था] कारणे","ज्ञानाचारविधीयमानविषयेऽधीने तथा प्रत्ययः ।","दण्डोत्पातविनाशदोष उदितः कृच्छ्रे तथातिक्रमे","विद्वद्भिर्गदितोऽत्ययोऽथ हृदयाकूताश्रयेष्वाशयः ॥ ६१ ॥"],"metre":"sardulavikridita","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.26.62","head":"आशय"},{"kosha":"KKTV","kosha_title":"कोषकल्पतरु","kosha_latn":"Koṣakalpataru","ref":"6.31.92","page":"0380","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्याद्वायसो ध्वाङ्क्ष इहागरुद्रौ","श्रीवासवृक्षेऽप्यथ काकमाच्याम् ।","स्त्रियां मलप्वामथ मानसं स्या-","त्सरोविशेषे हृदये तथैव ॥ ९२ ॥"],"metre":"upajati","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/KKTV#KKTV.6.31.22","head":"मानस"},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"49","page":"0014","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["त्रिष्वप्यक्षेषु मध्ये इन्द्रियसञ्ज्ञकमक्षं नपुंसके विद्धि । इदमक्षमिन्द्रियं शेषास्त्वक्षाः पुंसि प्रोक्ताः । अयं देवानामक्षः कटाक्षः । श्रीपिष्टाद्या[धा] निर्यासाश्च पुंसि भवन्ति । अयं श्रीपिष्टः सर्जरसः गुगुल इत्येवमादयः ।","विंशतिरानवतेः स्त्री नपुंसके तालुहृदयकुड्यानि ।","पार्श्वकुकुन्दरविण्यतलध[धा]नलवणराष्ट्राणि चावैहि ॥ ४९ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.53","synonyms":["अक्ष","कटाक्ष","श्रीपिष्ट","सर्जरस","गुगुल","विंशति","नवति","तालु","कुड्य","पार्श्व","कुकुन्दर","विण्य","तल","धन","लवण","राष्ट्र"]},{"kosha":"LVVV","kosha_title":"लिङ्गविशेषविधि","kosha_latn":"Liṅgaviśeṣavidhi","ref":"51","page":"0014","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["विंशतिप्रभृतयो नवतिपर्यन्ताः स्त्रियां भवन्ति । इयं विंशतिः त्रिंशत् चत्वारिंशत् पञ्चाशत् षष्ठिः सप्ततिः अशीतिः नवतिः ।","एतानि नपुंसके भवन्ति । इदं तालु वदनैकदेशः । हृदयं जीवनस्थानम् । कुड्यं भित्तिः । एतानि नपुंसकान्यवैहि अवग[म]च्छेत्यर्थः । इदं पार्श्वं शरीरस्य । कुकुन्दरं नितम्बकूपद्वयम् । विण्यं द्रव्यम् । तलमधः । धनं द्रविणम् । लवणं रसविशेषः । राष्ट्रं जनपदस्थानम् ।","क्रोडाघाटाजिह्वाशिरोधराशष्कुलीस्पृहामाया स्त्रियां विद्धि ।","शाखाशिखाकलामेखला रेखाराजिपङ्क्ती च ॥ ५१ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/LVVV#LVVV.0.0.54","synonyms":["विंशति","त्रिंशत्","चत्वारिंशत्","पञ्चाशत्","षष्टि","सप्तति","अशीति","नवति","तालु","कुड्य","पार्श्व","कुकुन्दर","विण्य","तल","धन","लवण","राष्ट्र","क्रोडा","घाटा","जिह्वा","शिरोधरा","शष्कुली","स्पृहा","माया","शाखा","शिखा","कला","मेखला","रेखा","राजि","पङ्क्ति"]},{"kosha":"NMMD","kosha_title":"नाममाला","kosha_latn":"Nāmamālā (Dhanañjaya)","ref":"81","page":"0041","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्वान्तमास्वनितं चित्तं चेतोऽन्तःकरणं मनः ।","हृदयं विशिखाऽकूतं मारस्तत्रोद्भवो मतः ॥ ८१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NMMD#NMMD.0.0.81","synonyms":["स्वान्त","आस्वनित","चित्त","चेतस्","अन्तःकरण","मनस्","विशिखा","आकूत"]},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.5","page":"0021","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हृदये साधने मोक्षे कार्यैश्वर्यनिवृत्तिषु ।","वाच्ये हेतावभिप्राये याचने च हलायुधः ॥ ५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.5","head":"अर्थ"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"2.2.131","page":"0032","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["स्वभूर्विष्णौ विरिञ्चेऽथ साद्यश्वारोहसूतयोः ।","स्तीभिः समुद्रे हृदये स्फीतिर्वृ(क्ष?द्ध) उदश्विति ॥ १३१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 5 द्रे (merge)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.2.2.131","head":"स्तीभि"},{"kosha":"NSKS","kosha_title":"नानार्थार्णवसंक्षेप","kosha_latn":"Nānārthārṇavasaṃkṣepa","ref":"3.3.93","page":"0041","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हृदयं तूरसि स्वान्ते वृके च रभसोऽपठीत् ॥ ९२-१/२ ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/NSKS#NSKS.3.3.93","meanings":["उरस्","स्वान्त","वृक"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"3.258","page":"0084","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आहरानावथो बाह्यः श्वासो निःश्वास एतनः ।","आयुर्जीवितकालः स्यान्मानसं हृदयं मनः ॥ २५८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.3.0.258","synonyms":["आहार","आन","श्वास","निःश्वास","एतन","आयुस्","जीवितकाल","मानस","मनस्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.261","page":"0133","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["उत्सङ्गाङ्कावपि क्रोड उरो वक्षो भुजान्तरम् ।","हृदयं हृत्तथा क्रोडो वक्षोजान्तरमेव तत् ॥ २६१ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.261","synonyms":["उत्सङ्ग","अङ्क","क्रोड","उरस्","वक्षस्","भुजान्तर","हृद्"]},{"kosha":"PRMM","kosha_title":"परमानन्दीयनाममाला","kosha_latn":"Paramānandīyanāmamālā","ref":"4.280","page":"0136","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["पिशितं पलकीने च पेशी मांसस्य वल्लरी ।","अग्रिमे सुरसं वृक्का बुक्का स्याद्धृदयं हृदा ॥ २८० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/PRMM#PRMM.4.0.280","synonyms":["पिशित","पल","कीन","पेशी","सुरस","वृक्का","बुक्का","हृद्"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.1.22","page":"0021","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["स्वान्तं चित्तं मनश्चेतो मानसं हृदयं च तत् ।","अन्तःकरणमप्यस्य संकल्पश्च मनोरथः ॥ २२ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.1.22","synonyms":["स्वान्त","चित्त","मनस्","चेतस्","मानस","अन्तःकरण","संकल्प","मनोरथ"]},{"kosha":"SNHK","kosha_title":"शारदीयाख्यनाममाला","kosha_latn":"Śāradīyākhyanāmamālā","ref":"2.1.37","page":"0023","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["शिरोधिः कंधरा ग्रीवा धमनिश्च शिरोधरा ।","उरो हृद्धृदयं वक्षः स्तनान्तरभुजान्तरे ॥ ३७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNHK#SNHK.2.1.37","synonyms":["शिरोधि","कंधरा","ग्रीवा","धमनि","शिरोधरा","उरस्","हृद्","वक्षस्","स्तनान्तर","भुजान्तर"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.970","page":"0148","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["गुणाधिष्ठानकं हृत् च हृदयं च स्तनान्तरम् ।","असहं च त्रसं मर्मचरं मर्मवरं तथा ॥ ९७० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.706","synonyms":["गुणाधिष्ठानक","हृद्","स्तनान्तर","असह","त्रस","मर्मचर","मर्मवर"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"4.1005","page":"0154","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["बुक्को बुक्का च वृक्का हृद् हृदयं सुरसं तथा ।","अग्रमांसं हि नामानि मन्यते पण्डितो जनः ॥ १००५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.4.0.753","synonyms":["बुक्क","बुक्का","वृक्का","हृद्","सुरस","अग्रमांस"]},{"kosha":"SNVS","kosha_title":"सुशीलनाममाला","kosha_latn":"Suśīlanāmamālā","ref":"7.2489","page":"0403","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["मनोऽन्तःकरणं स्वान्तं हृच्चेतो हृदयं तथा ।","उच्चलं मानसं चित्तं गूढपथमतिन्द्रियम् ॥ २४८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 2 ढ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SNVS#SNVS.7.0.11","synonyms":["मनस्","अन्तःकरण","स्वान्त","हृद्","चेतस्","उच्चल","मानस","चित्त","गूढपथ","अतिन्द्रिय"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"2.1.315","page":"0022","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["हृन्मानसं मनः स्वान्तं चेतश्चित्तमनङ्गकम् ।","अङ्गञ्च हृदयञ्चेति मनःपर्याय ईरितः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.2.1.315","synonyms":["हृद्","मानस","मनस्","स्वान्त","चेतस्","चित्त","अनङ्गक","अङ्ग"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"3.5.253","page":"0099","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["वुक्का वुक्काऽग्रमांसं हृत् हृदयं वुक्क इत्यपि ।","वपा वसा च मेदस्तु मेद इत्यपि कुत्रचित् ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.3.5.253","synonyms":["वुक्का","अग्रमांस","हृद्","वुक्क","वपा","वसा","मेदस्","मेद"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.16.90","page":"0219","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["दयात्यागादिसम्पन्ने काव्यालङ्कारहृदययोः ।","उत्तप्तं शुष्कमांसे स्यात्तप्ते परिप्लुते त्रिषु ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 6 हृद (split) pāda 4 syl. 3 प (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.16.90","head":"उदात्त"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.19","page":"0258","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["प्रायस्तुल्ये च बाहुल्ये मृत्यावनशनेऽपि च ।","प्रियो वृद्धौषधे पुंसि हृदये स्यादभिधेयवत् ॥","पीयुर्यूके रवौ काले पुंसि क्लीबं रतस्वने ।","पुण्यं धर्मे च सुकृते क्लीबं स्याच्छोभने त्रिषु ॥","पुष्यो मासे ऋक्षभेदे तथा कलियुगे पुमान् ।","पूज्यस्तु श्वशुरे पुंसि वन्द्ये च भवति त्रिषु ॥","वन्ध्या स्यादप्रजस्त्रीषु पुमानफलभूरुहे ।","वर्या पतिम्बरायां स्त्री श्रेष्ठे त्रिषु पुमान् स्मरे ॥","बल्यं प्रधानधातौ स्यात्क्लीबं बलकरेऽन्यवत् ।","वीर्यं तेजसि सामर्थ्ये दीप्तौ शुक्रप्रभावयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 1 हृद (split)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.19","head":"प्रिय"},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.37","page":"0260","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["गणदेवविशेषे ना साधनीयेऽभिधेयवत् ।","सूर्या सूर्यप्रियौषध्योः सूर्येऽर्कपर्णसूरयोः ॥","स्थेयः पुरोहिते वादपक्षनिर्णेतरि स्मृतः ।","सेव्यं त्रिषु च सेवार्हे क्लीबं वीरणमूलके ॥","सैन्यं क्लीबं बले सेनासमवेतेऽभिधेयवत् ।","सौम्यो ना ज्ञे तिष्वनुग्रे सोमदेवमनोज्ञयोः ॥","हार्यस्त्रिषु च हर्त्तव्ये पुमान् विभीतके द्रुमे ।","हृदयं हृदि हिते हृज्जे हृत्प्रिये त्रिषु च द्वयोः ॥","भरणे स्त्री वृद्धिनामौषधे मन्त्रान्तरे पुमान् ।"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 र्क (sub)"},{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 2 syl. 3 वि (sub) pāda 3 syl. None हृदयं हृदि हिते हृज्जे (extra_in_pada)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.37","meanings":["हृद्धित","हृज्ज","हृत्प्रिय","भरण","वृद्धि","मन्त्रान्तर"]},{"kosha":"SRMS","kosha_title":"शब्दरत्नावली","kosha_latn":"Śabdaratnāvalī","ref":"7.26.52","page":"0262","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["सामर्थ्यं क्लीबलिङ्गं स्याद्योग्यतायां बलेऽपि च ।","सौरभ्यमपि चारुत्बे सौगन्ध्ये गुणगौरवे ॥","हिरण्यं शातकुम्भे स्यादक्षये मणिभेदके ।","रजते रजसि द्रव्ये धनेऽपि च नपुंसकम् ॥","हृदयं स्यादुरोवुक्कमानसेषु च न द्वयोः ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRMS#SRMS.7.26.52","meanings":["उरस्","बुक्क","मानस"]},{"kosha":"SRSG","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"6.3","page":"0249","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["आयुः सान्तं च षण् आयुरुदन्तः पुंसि चोच्यते ।","हृद्धृदयं चित्तं चेतो मनो मानसमित्यपि ॥ ३ ॥"],"metre":null,"metre_status":"none","flags":[{"rule":"metre","found":"anustubh · pāda 1 syl. 6 षण् (sub) pāda 3 syl. 2 द्धृ (sub)"}],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRSG#SRSG.6.0.3","synonyms":["आयुस्","आयु","हृद्","चित्त","चेतस्","मनस्","मानस"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"1.9.264","page":"0036","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["चेतश्चित्तं हृदयमनसी स्वान्तहृन्मानसानि","प्रज्ञा बुद्धिः प्रतिपदुपलब्धिः प्रतीतिर्मनीषा ।","दृष्टिः संविच्चिदपि धिषणा चेतना शेमुषी धी-","र्ज्ञप्तिः प्रेक्षा मतिरपि गतव्यापिनी धीः स्मृतिः स्यात् ॥ २६४ ॥"],"metre":"mandakranta","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.1.9.1","synonyms":["चेतस्","चित्त","मनस्","स्वान्त","हृद्","मानस","प्रज्ञा","बुद्धि","प्रतिपद्","उपलब्धि","प्रतीति","मनीषा","दृष्टि","संविद्","चिद्","धिषणा","चेतना","शेमुषी","धी","ज्ञप्ति","प्रेक्षा","मति","स्मृति"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"3.1.1112","page":"0137","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":true,"verse":["भेषजभैषज्यौषधमगदो जायुश्च शुक्रवीर्ये तु ।","रेतस्तेजश्चेन्द्रियबीजे करणं समे हृद्धृदये ॥ १११२ ॥"],"metre":"giti","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.3.1.82","synonyms":["भेषज","भैषज्य","औषध","अगद","जायु","शुक्र","वीर्य","रेतस्","तेजस्","इन्द्रिय","बीज","करण","हृद्"]},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2046","page":"0248","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["आशयो हृदये ज्ञानेऽभिप्राये कौतुकेऽपि च ।","प्रभावागामिसमयदैर्घ्येष्वायतिरागमे ॥ २०४६ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.187","head":"आशय"},{"kosha":"SRVB","kosha_title":"शब्दरत्नाकर","kosha_latn":"Śabdaratnākara","ref":"4.1.2189","page":"0264","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शुकवर्णे च हृदयं हृत्प्रदेशे च मानसे ।","हरणं करणं नृत्तं धनुषान्यास्त्रवारणम् ॥ २१८९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVB#SRVB.4.1.330","meanings":["हृत्प्रदेश","मानस"]},{"kosha":"SRVC","kosha_title":"शब्दार्णव","kosha_latn":"Śabdārṇava","ref":"220","page":"0542","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हृदयं जीविते चित्ते वक्षस्याकूतहृद्ययोः ॥ २२० ॥"],"metre":null,"metre_status":null,"flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/SRVC#SRVC.0.0.243","meanings":["जीवित","चित्त","वक्षस्","आकूत","हृद्य"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.3.11","page":"0006","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["पितामहो द्विठान्तो भूः क्रिया कान्तिश्च सम्भवः ।","द्वितीया मानदा काशी विघ्नराजः कुजो वियत् ।","स्वरान्तकश्च हृदयमङ्गुष्ठो भगमालिनी ॥ ११ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.3.3","synonyms":["पितामह","द्विठान्त","भू","क्रिया","कान्ति","सम्भव","द्वितीया","मानदा","काशी","विघ्नराज","कुज","वियत्","स्वरान्तक","अङ्गुष्ठ","भगमालिनी"]},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.43.140","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["शङ्खा भ्रमो जटी लोला वायुवेगी यशस्करः ।","सङ्कर्षणः क्षपा बालो हृदयं कपिला प्रभा ॥ १४० ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.43.2","head":"य"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"2.44.147","page":"0019","kind":"artha","gender":null,"doubtful":false,"verse":["-----------------------------------","श्रीकण्ठ उष्मा हृदयं मुण्डी त्रिपुरसुन्दरी ।","सबिन्दुर्योनिजो ज्वाला श्रीशैलो विश्वतोमुखी ॥ १४७ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.2.44.4","head":"र"},{"kosha":"TNTR","kosha_title":"तन्त्राभिधान","kosha_latn":"Tantrābhidhāna","ref":"10.19","page":"0062","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["नमस्तु हृदयं ॥नमः ॥ स्वाहा द्विठष्ठयुगलं ठठः ।"],"metre":"anustubh","metre_status":"partial","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TNTR#TNTR.10.0.19","synonyms":["नमस्","स्वाहा","द्विठ","ठयुगल","ठठ"]},{"kosha":"TSPD","kosha_title":"त्रिकाण्डशेष","kosha_latn":"Trikāṇḍaśeṣa","ref":"3.3.325","page":"0205","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["हिरण्यं रेतसि स्वर्णे मानभेदे वराटयोः ।","उरस्यपि च बुक्कायां हृदयं मानसेऽपि च ॥ ३२५ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/TSPD#TSPD.3.3.339","meanings":["उरस्","बुक्का","मानस"]},{"kosha":"UTVD","kosha_title":"उत्पलिनी","kosha_latn":"Utpalinī","ref":"9","page":"0047","kind":"syn","gender":"पुं","doubtful":false,"verse":["चर्मग्रीवो जलोन्नादो ज्वालवक्त्रो विहुण्डनः ।","हृदयो वर्तुलः पाण्डुर्भुण्डिरित्यादयोऽपरे ॥ ९ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/UTVD#UTVD.0.0.21","synonyms":["चर्मग्रीव","जलोन्नाद","ज्वालवक्त्र","विहुण्डन","वर्तुल","पाण्डु","भुण्डि"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.68","page":"0178","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["हृदयं हृदुरो वक्षः स्तनो वक्षसिजः कुचः ।","स्तनाग्रे पिप्पलं वृन्तं चूचुकं मेचकं शिखा ॥ ६८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.68","synonyms":["हृद्","उरस्","वक्षस्","स्तन","वक्षसिज","कुच","पिप्पल","वृन्त","चूचुक","मेचक","शिखा"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"4.4.114","page":"0182","kind":"syn","gender":"क्ली","doubtful":false,"verse":["अग्रमांसं तु हृदयं हृद्वसा त्वामिषो रसः ।","कङ्कालोऽस्त्री तनोरस्थि करङ्कोऽप्यस्थिपञ्जरम् ॥ ११४ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.4.4.114","synonyms":["अग्रमांस","हृद्","वसा","आमिष","रस","कङ्काल","करङ्क","अस्थिपञ्जर"]},{"kosha":"VJYP","kosha_title":"वैजयन्ती","kosha_latn":"Vaijayantī","ref":"7.3.38","page":"0253","kind":"head","gender":null,"doubtful":false,"verse":["मणौ शीधौ शीधुपाने सरकं मद्यभाजने ।","सामर्थ्ये शक्तिसंबन्धौ हृदयं तु मनस्यपि ॥ ३८ ॥"],"metre":"anustubh","metre_status":"full","flags":[],"url":"https://kosha.sanskrit.site/k/VJYP#VJYP.7.3.38","meanings":["सामर्थ्य","शक्ति","सम्बन्ध","मनस्"]}],"truncated":false,"source":"Vidyāsthāna Kośa, https://kosha.sanskrit.site"}