सेक
sekaपुं · masc.In 5 kośas: 2 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
आचमनमुपस्पर्शो जलेन मुखस्पर्शने ।सेकश्च सेचनं धारो घृतादेरग्निसिंचने ॥ १३९६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सिञ्चत्युक्षति सचतेपिन्वति मिन्वति च सिञ्चते कटति ।जेषति वेषति मेषतिपर्षति वर्षति च सीकते गडति ॥ ९० ॥
metre not recognised
doubtful
घारिस्त्वभेः स्या[202b]त्संस्कारे स्नेहने त्वाङ्परः स्मृतः ।परेरुक्षिः संप्रदाने वर्षणेऽभेस्तु संस्कृतौ ।व्यापने प्रात्तु सेके स्यात्तथा च पशुमारणे ।आसेचने श्च्योतति स्यादथ स्तिम्यति तिम्यति ।उनत्ति क्लिद्यति स्तीम्यत्यपि मर्धति मर्धते ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
meanings
सेक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश प्रसेकविपाकः पाकदुर्गत्योः प्रसेकः च्युतिसेकयोः । मण्डूको बन्धभेदे च मशकोऽल्पगदेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 1.1.13
- धरणिकोश सेचनशासनं नृपदत्तोर्व्यां लेखाज्ञाशास्त्रशान्तिषु । सेचनं रक्षणे सेके नौकासेचनभाजने ॥ Dharaṇikośa 19.2.52
- कोषकल्पतरु प्रोक्षणसेके प्रोक्षणमीरितं च हननेऽथो लक्षणो लक्ष्म[281b]णः सौमित्रौ नरि सारसे च चरमेत्याख्यासु चिह्नेष्वपि । सारस्यौषधिभेदगौ तु वनिते स्तो दक्षिणस्त्वन्यव- त्प्रोक्तो दक्षिणजे वदान्यसरलान्यच्छन्दवर्तिष्वपि ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 6.15.24
- शब्दरत्नावली प्रसेकनीलिका स्यात् क्षुद्ररोगनिलीशेफालिकासु च । प्रसेकः स्यात् च्युतौ सेके पराको व्रतखड्गयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.96
- शब्दरत्नावली सेचनसेचनं तरणीसेकभाजने सेकरक्षयोः । सेनानी कार्त्तिकेये स्यात्पुमान् सेनापतावपि । हली कर्षके रामे च सेवनं सीवनार्चयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.98