विकास

vikāsaपुं · masc.

In 4 kośas: 1 synonym verse, 3 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.34 · p. 252

वीकाशश्च विकाशश्च वीकासोऽपि विकासवत् ।प्रफुल्लोन्मुद्रितोदीर्णा उदोभिदुरमीलितौ ॥ ३४ ॥

अनुष्टुप्

वीकाशपुं विकाशपुं वीकासपुं विकासपुं प्रफुल्लवि उन्मुद्रितवि उदीर्णवि उद्भिदुरवि अमीलितवि

genderपुंmasc.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास सपादः Dharaṇikośa 31.1.8 · p. 220

विकासः स्फुटने व्यक्ते मानसं हृदयं सरः ।राक्षसी गन्धद्रव्येऽपि सुरसा चौषधावपि ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्ध (wrong syllable)

meaningsस्फुटन व्यक्त

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धातुवर्गः Koṣakalpataru 3.5.90 · p. 64

उदो जृम्भतिरीहायां विकासे वेस्तु विस्तृतौ ।स्फरति स्यात्स्फुरति च स्फुरणे निष्फुरत्यपि ॥ ९० ॥

अनुष्टुप्

meaningsविजृम्भति

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धातुवर्गः Koṣakalpataru 3.5.50 · p. 80

विकासे स्फोटते फुल्लत्यपि स्फुटति पुष्प्यति ।[213a]कुचति स्याद्यन्त्रयति तथा यन्त्रयते मतम् ॥ ५० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्य (wrong syllable)

meaningsस्फोटते फुल्लति स्फुटति पुष्प्यति

विकास as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश जृम्भजृम्भे जृम्भणविकासे रम्भा वारयोषाप्सराः । सनाभिः सदृशे ज्ञातावात्मभूः स्मरवेधसोः । ककुभ् शास्त्रे दिशि ज्ञेया अनुष्टुब्वाचि छन्दसि ॥ Dharaṇikośa 23.1.3
कोषकल्पतरु व्या-दाप्रतेर्विर्विनिमये व्याङ्युक्प्रसारण-विकासयोः । उपाङः परिणामे संग्रहेऽभ्याङ उपक्रमे ॥ संप्राद्ददातिराम्नाये दानेऽथोपायने ह्युपात् । आत्मनेपदवानाङो ददातिर्नित्यमीरितः ॥ [186a]स्वास्यप्रसारादन्यत्र स आङस्तु ग्रहे मतः । नितो हेतौ रोगबोधे प्रैषे तु व्याङ्परो दिशिः ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 3.5.54
कोषकल्पतरु जृम्भाभ्रूणे तथा गर्भककण्टके स्यात् स्या[29a]ज्जृम्भणेऽथ त्रिषु जृम्भ उक्तः । जृम्भा विकासे गृहधारणे तु स्तम्भो जडत्वेऽप्यथ रम्भ उक्तः ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.24.42
नानार्थार्णवसंक्षेप पुष्पीपुण्ड्रा पुष्पं तु कुसुमे क्लीबमन्ये तु पुंस्यपि । आर्तवे योषितां ना तु विकासे स्त्री तु पुष्प्यसौ ॥ ७८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.788