कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

उपाध्यायी

upādhyāyīस्त्री · fem.

In 11 kośas: 18 synonym verses, 2 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.523 · p. 24
उपाध्यायान्युपाध्यायी क्षत्रिय्यर्यी च शूद्र्यपि ॥ ५२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.524 · p. 24
उपाध्याय्युपाध्याया स्यादर्यार्याण्यौ पुनः समे ॥ ५२४ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.14
उपाध्यायाप्युपाध्यायी स्यादाचार्यापि च स्वतः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.15
उपाध्यायान्युपाध्यायी पोटा स्त्रीपुंसलक्षणा ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.55 · p. 26
उपाध्यायाप्युपाध्यायी स्यादाचार्यापि च स्वतः ।आचार्याणी तु पुंयोगे स्यादार्यी क्षत्रियीति च ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.56 · p. 26
उपाध्यायान्युपाध्यायी सश्मश्रुर्नरमालिनी ।नरपालिनी सा च स्यान्नरनारीविलक्षणा ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नी (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.46 · p. 205
अर्याणी स्वयमर्या स्यात्क्षत्रिया क्षत्रियाण्यपि ।उपाध्यायाप्युपाध्यायी या स्वतोऽध्यापिका भवेत् ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.47 · p. 205
आचार्या तु स्वतो व्याख्याकर्त्री पुंयोगिनी पुनः ।उपाध्यायाप्यु(न्यु ?)पाध्यायी स्यादर्यी क्षत्रियी तथा ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.190 · p. 125
आचार्यानी मातुली चोपाध्यायी क्षत्रियी समः ।स्वतः शूद्रा तथाचार्या क्षत्रिया क्षत्रियाण्यपि ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.828 · p. 121
उपाध्यायान्युपाध्यायी उपाध्यायस्य हि जनी ॥ ८२८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.831 · p. 122
उपाध्यायी उपाध्याया शिक्षिका स्त्री निगद्यते ॥ ८३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.145 · p. 93
तथा जातौ क्षत्रकन्या क्षत्रिया क्षत्रियाण्यपि ।उपाध्यायान्युपाध्यायी विद्योपदेशकारिणी ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 प (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.148 · p. 93
उपाध्यायान्युपाध्यायीत्युपाध्यायकलत्रके ।स्त्रीपुंसलक्षणा पोटा तथा स्यात् पोटिकेत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.126 · p. 198
आचार्या मातुलानी च मातुल्यपि तथा मता ।उपाध्यायान्युपाध्यायी क्षत्रियाणी स्वतो भवेत् ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1051 · p. 131
स्त्रीपुंसलक्षणा पोटा वीरमाता तु वीरसूः ।उपाध्यायान्युपाध्यायी मातुलानी तु मातुली ॥ १०५१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1052 · p. 131
आचार्यानी च पुंयोग अर्यी च क्षत्रियीति च ।अथोपाध्याय्युपाध्याया क्षत्रिया क्षत्रियाण्यपि ॥ १०५२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.22 · p. 174
उपाध्यायान्युपाध्यायी शूद्र्यर्यी क्षत्रियीति च ।आचार्यानी च पुंयोगादार्यार्याण्यौ तु जातितः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.23 · p. 174
क्षत्रिया क्षत्रियाणी च शूद्रा चेत्यपि जातितः ।स्यादुपाध्याय्युपाध्यायाप्याचार्या च स्वयंकृता ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.103 · p. 34
अध्यापके पुमांस्तस्य पत्न्यां रूपद्वयं भवेत् ।उपाध्यायान्युपाध्यायीत्यथ स्यात् स्वयमेव या ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
meanings
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.104 · p. 34
अध्यापयित्री तस्यां स्यादेवं रूपद्वयं तथा ।उपाध्यायाप्युपाध्यायीत्युपाहितपदं तु ना ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
meanings