कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

All kośas › Abhidhānacintāmaṇi

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi

हेमचन्द्राचार्य · अभिधानसंग्रहः नाम प्राचीनकोशग्रन्थसमुच्चयः - तत्र (६, ७, ८, ९, १०) श्रीमदाचार्यहेमचन्द्रविरचिताः अभिधानचिन्तामणि-अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट-अनेकार्थसंग्रह-निघण्टुशेष-लिङ्गानुशासनकोशाः (११) जिनदेवमुनीश्वरविरचितः अभिधानचिन्तामणिशीलोञ्छश्च · The Nirṇaya-sāgara press, bombay · 1896 A.D. · Paṇdit Śivadatta and Kāśīnāth Pāndurang Parab

1,988 verses · 12,741 words tagged · 2,473 marked doubtful (dashed)

मर्त्यकाण्डः (2/7)

प्रतिक्षिप्तोऽधिक्षिप्तोऽवकृष्टनिष्कासितौ समौ ।
3.121 · p. 21
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 धि (wrong syllable); pāda 4, syllable 6 धि (wrong syllable)
प्रतिक्षिप्तविअधिक्षिप्तविअवकृष्टविनिष्कासितवि
आत्तगन्धेऽभिभूतोऽपध्वस्ते न्यक्कृतधिकृतौ ॥ ४४० ॥
3.440 · p. 21
metre not recognised
आत्तगन्धविअभिभूतविअपध्वस्तविन्यक्कृतविअधिकृतवि
निकृतस्तु विप्रकृतो न्यक्कारस्तु तिरस्क्रिया ।परिभावो विप्रकारः परापर्यभितो भवः ॥ ४४१ ॥अत्याकारो निकारश्च विप्रलब्धस्तु वञ्चितः ।
3.123 · p. 21
metre not recognised
निकृतविविप्रकृतविन्यक्कारपुंतिरस्क्रियास्त्रीपरिभावपुंविप्रकारपुंपराभवपुंपरिभवपुंअभिभवपुंअत्याकारपुंनिकारपुंविप्रलब्धविवञ्चितवि
स्वप्नक्शयालुर्निद्रालुर्घूर्णिते प्रचलायितः ॥ ४४२ ॥
3.442 · p. 21
अनुष्टुप्
स्वप्नज्विशयालुविनिद्रालुविप्रचलायितवि
निद्राणः शयितः सुप्तो जागरूकस्तु जागरी ।
3.125 · p. 21
अनुष्टुप्
निद्राणविशयितविसुप्तविजागरूकविजागरिन्वि
जागर्या स्याज्जागरणं जागरा जागरोऽपि च ॥ ४४३ ॥
3.443 · p. 21
अनुष्टुप्
जागर्यास्त्रीजागरणक्लीजागरास्त्रीजागरपुं
विष्वगञ्चति विष्वद्र्यङ्देवद्र्यङ्देवमञ्चति ।
3.127 · p. 21
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पु (wrong syllable)
विष्वद्र्यञ्च्विदेवद्र्यञ्च्वि
सहाञ्चति तु सध्र्यङ् स्यात्तिर्यङ् पुनस्तिरोऽञ्चति ॥ ४४४ ॥
3.444 · p. 21
अनुष्टुप्metre not read in every line
सध्र्यञ्च्वितिर्यञ्च्वि
संशयालुः संशयिता गृहयालुर्ग्रहीतरि ।
3.129 · p. 21
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सं (wrong syllable)
संशयालुविसंशयितृविगृहयालुवि
पतयालुः पातुकः स्यात्समौ रोचिष्णुरोचनौ ॥ ४४५ ॥
3.445 · p. 21
metre not recognised
पतयालुविपातुकविरोचिष्णुविरोचनवि
दक्षिणार्हस्तु दक्षिण्यो दक्षिणीयोऽथ दण्डितः ।दापितः साधितोऽर्च्यस्तु प्रतीक्ष्यः पूजितोऽर्हितः ॥ ४४६ ॥नमस्यितो नमसितापचितावञ्चितोऽर्चितः ।
3.131 · p. 21
अनुष्टुप्
दक्षिणार्हविदक्षिण्यविदक्षिणीयविदण्डितविदापितविसाधितविअर्च्यविप्रतीक्ष्यविपूजितविअर्हितविनमस्यितविनमसितविअपचितविअञ्चितविअर्चितवि
पूजार्हणासपर्यार्चा उपहारबली समौ ॥ ४४७ ॥
3.447 · p. 21
अनुष्टुप्
पूजास्त्रीअर्हणास्त्रीसपर्यास्त्रीअर्चास्त्रीउपहारपुंबलिपुं
विक्लवो विह्वलः स्थूलः पीवा पीनश्च पीवरः ।
3.133 · p. 21
अनुष्टुप्
विक्लवविविह्वलविस्थूलविपीवन्विपीनविपीवरवि
चक्षुष्यः सुभगो द्वेष्योऽक्षिगतोऽथांसलो बली ॥ ४४८ ॥निर्दिग्धो मांसलश्चोपचितोऽथ दुर्बलः कृशः ।क्षामः क्षीणस्तनुश्छातस्तलिनामांसपेलवाः ॥ ४४९ ॥
3.449 · p. 21
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 थ (wrong syllable)
चक्षुष्यविसुभगविद्वेष्यविअक्षिगतविअंसलविबलिन्विनिर्दिग्धविमांसलविउपचितविदुर्बलविकृशविक्षामविक्षीणवितनुविछातवितलिनविअमांसविपेलववि
पिचण्डिलो बृहत्कुक्षिस्तुन्दितुन्दिकतुन्दिलाः ।उदर्युदरिले विख्रविखुविग्रा अनासिके ॥ ४५० ॥
3.450 · p. 21
अनुष्टुप्
पिचण्डिलविबृहत्कुक्षिवितुन्दिवितुन्दिकवितुन्दिलविउदरिन्विउदरिलविविख्रविविखुविविग्रवि
नतनासिकेऽवनाटोऽवटीटोऽवभ्रटोऽपि च ।
3.136 · p. 21
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 सि (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 स्तु (wrong syllable)
अवनाटविअवटीटविअवभ्रटवि
खरणास्तु खरणसो नःक्षुद्रः क्षुद्रनासिकः ॥ ४५१ ॥
3.451 · p. 21
metre not recognised
खरणस्विखरणसविनःक्षुद्रविक्षुद्रनासिकवि
खुरणाः स्यात्खुरणस उन्नसस्तूग्रनासिकः ।
3.138 · p. 21
अनुष्टुप्metre not read in every line
खुरणस्विखुरणसविउन्नसविउग्रनासिकवि
पङ्गुः श्रोणः खलतिस्तु खल्वाट ऐन्द्रलुप्तिकः ॥ ४५२ ॥शिपिविष्टो बभ्रुरथ काणः कनन एकदृक् ।
3.139 · p. 21
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ब (wrong syllable)
पङ्गुविश्रोणविखलतिविखल्वाटविऐन्द्रलुप्तिकविशिपिविष्टविबभ्रुविकाणविकननविएकदृश्वि
पृश्निरल्पतनौ कुब्जे गडुलः कुकरे कुणिः ॥ ४५३ ॥
3.453 · p. 21
अनुष्टुप्metre not read in every line
पृश्निविगडुलविकुणिवि
निखर्वः खट्टनः खर्वः खर्वशाखश्च वामनः ।
3.141 · p. 21
अनुष्टुप्
निखर्वविखट्टनविखर्वविखर्वशाखविवामनवि
अकर्ण एडो बधिरो दुश्चर्मा तु द्विनग्नकः ॥ ४५४ ॥वण्डश्च शिपिविष्टश्च खोडखोरौ तु खञ्जके ।
3.142 · p. 21
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ज्ञु (wrong syllable)
अकर्णविएडविबधिरविदुश्चर्मन्विद्विनग्नकविवण्डविशिपिविष्टविखोडविखोरवि
विकलाङ्गस्तु पोगण्ड ऊर्ध्वज्ञुरूर्ध्वजानुकः ॥ ४५५ ॥ऊर्ध्वज्ञश्चाप्यथ प्रज्ञुप्रज्ञौ विरलजानुके ।
3.143 · p. 21
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 त (wrong syllable)
विकलाङ्गविपोगण्डविऊर्ध्वज्ञुविऊर्ध्वजानुकविऊर्ध्वज्ञविप्रज्ञुविप्रज्ञवि
संज्ञुसंज्ञौ युतजानौ वलिनो वलिभः समौ ॥ ४५६ ॥
3.456 · p. 21
अनुष्टुप्metre not read in every line
संज्ञुविसंज्ञविवलिनविवलिभवि
उदग्रदन्दन्तुरः स्यात्प्रलम्बाण्डस्तु मुष्करः ।
3.145 · p. 21
अनुष्टुप्
उदग्रदत्विदन्तुरविप्रलम्बाण्डविमुष्करवि
अन्धो गताक्ष उत्पश्य उन्मुखोऽधोमुखस्त्ववाङ् ॥ ४५७ ॥
3.457 · p. 21
अनुष्टुप्
अन्धविगताक्षविउत्पश्यविउन्मुखविअधोमुखविअवाञ्च्वि
मुण्डस्तु मुण्डितः केशी केशवः केशिकोऽपि च ।वलिरः केकरो वृद्धनाभौ तुण्डिलतुण्डिभौ ॥ ४५८ ॥
3.458 · p. 21
अनुष्टुप्
मुण्डविमुण्डितविकेशिन्विकेशवविकेशिकविवलिरविकेकरविवृद्धनाभिवितुण्डिलवितुण्डिभवि
आमयाव्यपटुर्ग्लानो ग्लास्नुर्विकृत आतुरः ।व्याधितोऽभ्यमितोऽभ्यान्तो दर्द्रुरोगी तु दर्द्रुणः ॥ ४५९ ॥
3.459 · p. 21
अनुष्टुप्
आमयाविन्विअपटुविग्लानविग्लास्नुविविकृतविआतुरविव्याधितविअभ्यमितविअभ्यान्तविदर्द्रुणवि
पामनः कच्छुरस्तुल्यौ सातिसारोऽतिसारकी ।
3.149 · p. 21
अनुष्टुप्
पामनविकच्छुरविसातिसारविअतिसारकिन्वि
वातकी वातरोगी स्याच्छ्लेष्मलः श्लेष्मणः कफी ॥ ४६० ॥
3.460 · p. 21
अनुष्टुप्
वातकिन्विवातरोगिन्विश्लेष्मलविश्लेष्मणविकफिन्वि
क्लिन्ननेत्रे चिल्लचुल्लौ पिल्लोऽथार्शोयुगर्शसः ।
3.151 · p. 22
अनुष्टुप्
क्लिन्ननेत्रविचिल्लविचुल्लविपिल्लविअर्शोयुज्विअर्शसवि
मूर्छिते मूर्तमूर्छालौ सिध्मलस्तु किलासिनि ॥ ४६१ ॥
3.461 · p. 22
अनुष्टुप्
मूर्छितविमूर्तविमूर्छालविसिध्मलविकिलासिन्वि
पित्तं मायुः कफः श्लेष्मा बलाशः स्नेहभूः खटः ।
3.153 · p. 22
अनुष्टुप्
पित्तक्लीमायुपुंकफपुंश्लेष्मन्पुंबलाशपुंस्नेहभूस्त्रीखटपुं
रोगो रुजा रुगातङ्को मान्द्यं व्याधिरपाटवम् ॥ ४६२ ॥आम आमय आकल्यमुपतापो गदः समाः ।
3.154 · p. 22
अनुष्टुप्
रोगपुंरुजास्त्रीरुज्स्त्रीआतङ्कपुंमान्द्यक्लीव्याधिपुंअपाटवक्लीआमपुंआमयपुंआकल्यक्लीउपतापपुंगदपुं
क्षयः शोषो राजयक्ष्मा यक्ष्माथ क्षुत्क्षुतं क्षवः ॥ ४६३ ॥
3.463 · p. 22
अनुष्टुप्
क्षयपुंशोषपुंराजयक्ष्मन्पुंयक्ष्मन्पुंक्षुत्स्त्रीक्षुतक्लीक्षवपुं
कासस्तु क्षवथुः पामा खसः कच्छूर्विचर्चिका ।
3.156 · p. 22
अनुष्टुप्
कासपुंक्षवथुपुंपामन्स्त्रीखसपुंकच्छूस्त्रीविचर्चिकास्त्री
कण्डूः कण्डूयनं खर्जूः कण्डूयाथ क्षतं व्रणः ॥ ४६४ ॥अरुरीर्मं क्षणतुश्च रूढव्रणपदं किणः ।
3.157 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ण (wrong syllable)
कण्डूस्त्रीकण्डूयनक्लीखर्जूस्त्रीकण्डूयास्त्रीक्षतक्लीव्रणपुंअरुस्क्लीईर्मक्लीक्षणतुपुंकिणपुं
श्लीपदं पादवल्मीकः पादस्फोटो विपादिका ॥ ४६५ ॥
3.465 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every line
श्लीपदक्लीपादवल्मीकपुंपादस्फोटपुंविपादिकास्त्री
स्फोटकः पिडको गण्डः पृष्ठग्रन्थिः पुनर्गडुः ।
3.159 · p. 22
अनुष्टुप्
स्फोटकपुंपिडकपुंगण्डपुंपृष्ठग्रन्थिपुंगडुपुं
श्वित्रं स्यात्पाण्डुरं कुष्ठं केशघ्नं त्विन्द्रलुप्तकम् ॥ ४६६ ॥
3.466 · p. 22
अनुष्टुप्
श्वित्रक्लीकेशघ्नक्लीइन्द्रलुप्तकक्ली
सिध्म किलासं त्वक्पुष्पं सिध्मं कोठस्तु मण्डलम् ।
3.161 · p. 22
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ध्म (wrong syllable)
सिध्मक्लीकिलासक्लीत्वक्पुष्पक्लीकोटपुंमण्डलक्ली
गलगण्डे गण्डमालः रोहिणी तु गलाङ्कुरः ॥ ४६७ ॥
3.467 · p. 22
metre not recognised
गलगण्डपुंगण्डमालपुंरोहिणीस्त्रीगलाङ्कुरपुं
हिक्का हेक्का च हृल्लासः प्रतिश्यायस्तु पीनसः ।
3.163 · p. 22
अनुष्टुप्
हिक्कास्त्रीहेक्कास्त्रीहृल्लासपुंप्रतिश्यायपुंपीनसपुं
शोथस्तु श्वयथुः शोफे दुर्नामार्शो गुदाङ्कुरः ॥ ४६८ ॥
3.468 · p. 22
अनुष्टुप्
शोथपुंश्वयथुपुंशोफपुंदुर्नामन्क्लीअर्शस्क्लीगुदाङ्कुरपुं
छर्दौ प्रच्छर्दिका छर्दिर्वमथुर्वमनं वमिः ।
3.165 · p. 22
अनुष्टुप्
छर्दिस्त्रीप्रच्छर्दिकास्त्रीवमथुपुंवमनक्लीवमिस्त्री
गुल्मे स्यादुदरग्रन्थिरुदावर्तो गुदग्रहः ॥ ४६९ ॥
3.469 · p. 22
अनुष्टुप्
गुल्मपुंउदरग्रन्थिपुंउदावर्तपुंगुदग्रहपुं
गतिर्नाडीव्रणे वृद्धिः कुरण्डश्चाण्डवर्धने ।
3.167 · p. 22
अनुष्टुप्
गतिस्त्रीनाडीव्रणपुंवृद्धिस्त्रीकुरण्डपुंअण्डवर्धनक्ली
अश्मरी स्यान्मूत्रकृच्छ्रे प्रमेहो बहुमूत्रता ॥ ४७० ॥
3.470 · p. 22
अनुष्टुप्
अश्मरीस्त्रीमूत्रकृच्छ्रक्लीप्रमेहपुंबहुमूत्रतास्त्री
आनाहस्तु विबन्धः स्याद्ग्रहणी रुक्प्रवाहिका ।
3.169 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every line
आनाहपुंविबन्धपुंग्रहणीरुज्स्त्रीप्रवाहिकास्त्री
व्याधिप्रभेदा विद्रधिभगंदरज्वरादयः ॥ ४७१ ॥
3.471 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every line
विद्रधिपुंभगंदरपुंज्वरपुं
दोषज्ञस्तु भिषग्वैद्य आयुर्वेदी चिकित्सकः ।रोगहार्यगदंकारो भेषजं तन्त्रमौषधम् ॥ ४७२ ॥भैषज्यमगदो जायुश्चिकित्सा रुक्प्रतिक्रिया ।उपचर्योपचारौ च लङ्घनं त्वपतर्पणम् ॥ ४७३ ॥
3.473 · p. 22
अनुष्टुप्
दोषज्ञपुंभिषज्पुंवैद्यपुंआयुर्वेदिन्पुंचिकित्सकपुंरोगहारिन्पुंअगदंकारपुंभेषजक्लीतन्त्रक्लीऔषधक्लीभैषज्यक्लीअगदपुंजायुपुंचिकित्सास्त्रीरुक्प्रतिक्रियास्त्रीउपचर्यास्त्रीउपचारपुंलङ्घनक्लीअपतर्पणक्ली
जाङ्गुलिको विषभिषक्स्वास्थ्यं वार्तमनामयम् ।सह्यारोग्ये पटूल्लाघवार्तकल्यास्तु नीरुजि ॥ ४७४ ॥
3.474 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 लि (wrong syllable)
जाङ्गुलिकपुंविषभिषज्पुंस्वास्थ्यक्लीवार्तक्लीअनामयक्लीसह्यक्लीआरोग्यक्लीपटुविउल्लाघविकल्यविनीरुज्वि
कुसृत्या विभवान्वेषी पार्श्वकः सन्धिजीवकः ।
3.173 · p. 22
अनुष्टुप्
पार्श्वकपुंसन्धिजीवकपुं
सत्कृत्यालंकृतां कन्यां यो ददाति स कूकुदः ॥ ४७५ ॥
3.475 · p. 22
अनुष्टुप्
कूकुदपुं
चपलश्चिकुरो नीलीरागस्तु स्थिरसौहृदः ।
3.175 · p. 22
अनुष्टुप्
चपलविचिकुरविनीलीरागविस्थिरसौहृदवि
ततो हरिद्रारागोऽन्यः सान्द्रस्निग्धस्तु मेदुरः ॥ ४७६ ॥
3.476 · p. 22
अनुष्टुप्
हरिद्रारागविमेदुरवि
गेहेनर्दी गेहेशूरः पिण्डीशूरोऽस्तिमान्धनी ।
3.177 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गे (wrong syllable)
गेहेनर्दिन्विगेहेशूरविपिण्डीशूरविअस्तिमत्विधनिन्वि
स्वस्थानस्थः परद्वेषी गोष्ठश्वोऽथापदि स्थितः ॥ ४७७ ॥आपन्नोऽथापद्विपत्तिर्विपत्स्निग्धस्तु वत्सलः ।
3.178 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every line
गोष्ठश्वविआपन्नविआपद्स्त्रीविपत्तिस्त्रीविपद्स्त्रीवत्सलवि
उपाध्यभ्यागारिकौ तु कुटुम्बव्यापृते नरि ॥ ४७८ ॥
3.478 · p. 22
अनुष्टुप्
उपाधिपुंअभ्यागारिकपुं
जैवातृकस्तु दीर्घायुस्त्रासदायी तु शङ्कुरः ।
3.180 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every line
जैवातृकविदीर्घायुस्विशङ्कुरवि
अभिपन्नः शरणार्थी कारणिकः परीक्षकः ॥ ४७९ ॥
3.479 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every line
अभिपन्नविशरणार्थिन्विकारणिकपुंपरीक्षकपुं
समर्धुकस्तु वरदो व्रातीनाः संघजीविनः ।
3.182 · p. 22
अनुष्टुप्
समर्धुकविवरदविव्रातीनपुंसंघजीविन्पुं
सभ्याः सदस्याः पार्षद्याः सभास्ताराः सभासदः ॥ ४८० ॥सामाजिकाः सभा संसत्समाजः परिषत्सदः ।पर्षत्समज्यागोष्ठ्यास्था आस्थानं समितिर्घटा ॥ ४८१ ॥
3.481 · p. 22
अनुष्टुप्
सभ्यपुंसदस्यपुंपार्षद्यपुंसभास्तारपुंसभासद्पुंसामाजिकपुंसभास्त्रीसंसद्स्त्रीसमाजपुंपरिषद्स्त्रीसदस्क्लीपर्षद्स्त्रीसमज्यास्त्रीगोष्ठीस्त्रीआस्थास्त्रीआस्थानक्लीसमितिस्त्रीघटास्त्री
सांवत्सरो ज्यौतिषिको मौहूर्तिको निमित्तवित् ।दैवज्ञगणकादेशिज्ञानिकार्तान्तिका अपि ॥ ४८२ ॥विप्रश्निकेक्षणिकौ च सैद्धान्तिकस्तु तान्त्रिकः ।
3.184 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र्ति (wrong syllable)
सांवत्सरपुंज्यौतिषिकपुंमौहूर्तिकपुंनिमित्तविद्पुंदैवज्ञपुंगणकपुंआदेशिन्पुंज्ञानिकपुंकार्तान्तिकपुंविप्रश्निकपुंईक्षणिकपुंसैद्धान्तिकपुंतान्त्रिकपुं
लेखकेऽक्षरपूर्वाः स्युश्चणजीवकचञ्चवः ॥ ४८३ ॥
3.483 · p. 22
अनुष्टुप्metre not read in every line
लेखकपुंअक्षरचणपुंअक्षरजीवकपुंअक्षरचञ्चुपुं
वार्णिको लिपिकरश्चाक्षरन्यासे लिपिर्लिविः ।
3.186 · p. 22
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 षि (wrong syllable)
वार्णिकपुंलिपिकरपुंलिपिस्त्रीलिविस्त्री
मषिधानं मषिकूपी मलिनाम्बु मषी मसी ॥ ४८४ ॥
3.484 · p. 22
metre not recognised
मषिधानक्लीमषिकूपीस्त्रीमलिनाम्बुक्लीमषीस्त्रीमसीस्त्री
कुलिकस्तु कुलश्रेष्ठी सभिको द्यूतकारकः ।
3.188 · p. 22
अनुष्टुप्
कुलिकपुंकुलश्रेष्ठिन्पुंसभिकपुंद्यूतकारकपुं
कितवो द्यूतकृद्धूर्तोऽक्षधूर्तश्चाक्षदेविनि ॥ ४८५ ॥
3.485 · p. 22
अनुष्टुप्
कितवपुंद्यूतकृत्पुंधूर्तपुंअक्षधूर्तपुंअक्षदेविन्पुं
दुरोदरं कैतवं स्याद्द्यूतमक्षवती पणः ।
3.190 · p. 22
अनुष्टुप्
दुरोदरक्लीकैतवक्लीद्यूतक्लीअक्षवतीस्त्रीपणपुं
पाशकः प्रासकोऽक्षश्च देवनस्तत्पणो ग्लहः ॥ ४८६ ॥
3.486 · p. 22
अनुष्टुप्
पाशकपुंप्रासकपुंअक्षपुंदेवनपुंग्लहपुं
अष्टापदः शारिफलं शारः शारिश्च खेलनी ।
3.192 · p. 22
अनुष्टुप्
अष्टापदपुंशारिफलक्लीशारपुंशारिस्त्रीखेलनीस्त्री
परिणायस्तु शारीणां नयनं स्यात्समन्ततः ॥ ४८७ ॥
3.487 · p. 22
अनुष्टुप्
परिणायपुं
समाह्वयः प्राणिद्यूतं व्यालग्राह्याहितुण्डिकः ।
3.194 · p. 22
अनुष्टुप्
समाह्वयपुंप्राणिद्यूतक्लीव्यालग्राहिन्पुंआहितुण्डिकपुं
स्यान्मनोजवसस्ताततुल्यः शास्ता तु देशकः ॥ ४८८ ॥
3.488 · p. 22
अनुष्टुप्
मनोजवसविशास्तृपुंदेशकपुं
सुकृती पुण्यवान्धन्यो मित्रयुर्मित्रवत्सलः ।
3.196 · p. 22
अनुष्टुप्
सुकृतिन्विपुण्यवत्विधन्यविमित्रयुविमित्रवत्सलवि
क्षेमङ्करो रिष्टतातिः शिवतातिः शिवङ्करः ॥ ४८९ ॥
3.489 · p. 22
अनुष्टुप्
क्षेमङ्करविअरिष्टतातिविशिवतातिविशिवङ्करवि
श्रद्धालुरास्तिकः श्राद्धो नास्तिकस्तद्विपर्यये ।
3.198 · p. 22
अनुष्टुप्
श्रद्धालुविआस्तिकविश्राद्धविनास्तिकवि
वैरङ्गिको विरागार्हो वीतदम्भस्त्वकल्कनः ॥ ४९० ॥
3.490 · p. 22
अनुष्टुप्
वैरङ्गिकविवीतदम्भविअकल्कनवि
प्रणाय्योऽसम्मतोन्वेष्टानुपद्यथ सहः क्षमः ।शक्तः प्रभूष्णुर्भूतात्तस्त्वाविष्टः शिथिलः श्लथः ॥ ४९१ ॥
3.491 · p. 22
अनुष्टुप्
प्रणाय्यविअन्वेष्टृविअनुपदिन्विसहविक्षमविशक्तविप्रभूष्णुविभूतात्तविआविष्टविशिथिलविश्लथवि
संवाहकोऽङ्गमर्दः स्यान्नष्टबीजस्तु निष्कलः ।
3.201 · p. 23
अनुष्टुप्
संवाहकपुंअङ्गमर्दपुंनष्टबीजविनिष्कलवि
आसीन उपविष्टः स्यादूर्ध्व ऊर्ध्वंदमः स्थितः ॥ ४९२ ॥
3.492 · p. 23
अनुष्टुप्
आसीनविउपविष्टविऊर्ध्वविऊर्ध्वंदमविस्थितवि
अध्वनीनोऽध्वगोऽध्वन्यः पान्थः पथिकदेशिकौ ।प्रवासी तद्गणो हारिः पाथेयं शम्बलं समे ॥ ४९३ ॥
3.493 · p. 23
अनुष्टुप्
अध्वनीनपुंअध्वगपुंअध्वन्यपुंपान्थपुंपथिकपुंदेशिकपुंप्रवासिन्पुंहारिपुंपाथेयक्लीशम्बलक्ली
जङ्घालोऽतिजवो जङ्घाकरिको जाङ्घिको जवी ।जवनस्त्वरिते वेगे रयो रंहस्तरः स्यदः ॥ ४९४ ॥जवो वाजः प्रसरश्च मन्दगामी तु मन्थरः ।
3.204 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 स (wrong syllable)
जङ्घालविअतिजवविजङ्घाकरिकविजाङ्घिकविजविन्विजवनविवेगपुंरयपुंरंहस्क्लीतरपुंस्यदपुंजवपुंवाजपुंप्रसरपुंमन्दगामिन्विमन्थरवि
कामंगाम्यनुगामीनोऽत्यन्तीनोऽत्यन्तगामिनि ॥ ४९५ ॥
3.495 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every line
कामंगामिन्विअनुगामीनविअत्यन्तीनवि
सहायोऽभिचरोऽनोश्च जीविगामिचरप्लवाः ।सेवकोऽथ सेवा भक्तिः परिचर्या प्रसादना ॥ ४९६ ॥शुश्रूषाराधनोपास्तिवरिवस्यापरीष्टयः ।उपचारः पदातिस्तु पत्तिः पद्गः पदातिकः ॥ ४९७ ॥पादातिकः पादचारी पदाजिपदिकावपि ।
3.206 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 से (wrong syllable)
सहायपुंअभिचरपुंअनुजीविन्पुंअनुगामिन्पुंअनुचरपुंअनुप्लवपुंसेवकपुंसेवास्त्रीभक्तिस्त्रीपरिचर्यास्त्रीप्रसादनास्त्रीशुश्रूषास्त्रीआराधनक्लीउपास्तिस्त्रीवरिवस्यास्त्रीपरीष्टिस्त्रीउपचारपुंपदातिपुंपत्तिपुंपद्गपुंपदातिकपुंपादातिकपुंपादचारिन्पुंपदाजिपुंपदिकपुं
सरः पुरोऽग्रतोऽग्रेभ्यः पुरस्तो गमगामिगाः ॥ ४९८ ॥प्रष्ठोऽथावेशिकागन्तू प्राघुणोऽभ्यागतोऽतिथिः ।प्राघूर्णिके थावेशिकमातिथ्यं चातिथेय्यपि ॥ ४९९ ॥
3.499 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 वे (wrong syllable)
पुरःसरपुंअग्रतःसरपुंअग्रेसरपुंपुरोगमपुंपुरोगामिन्पुंपुरोगपुंप्रष्ठपुंआवेशिकपुंआगन्तुपुंप्राघुणपुंअभ्यागतपुंअतिथिपुंप्राघूर्णिकपुंआतिथ्यक्लीआतिथेयक्ली
सूर्योढस्तु स संप्राप्तो यः सूर्येऽस्तं गतेऽतिथिः ।
3.208 · p. 23
अनुष्टुप्
सूर्योढपुं
पादार्थं पाद्यमर्घार्थमर्घ्यं वार्यथ गौरवम् ॥ ५०० ॥अभ्युत्थानं व्यथकस्तु स्यान्मर्मस्पृगरुंतुदः ।
3.209 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 थ (wrong syllable)
पाद्यक्लीअर्घ्यक्लीगौरवक्लीअभ्युत्थानक्लीव्यथकविमर्मस्पृश्विअरुंतुदवि
ग्रामेयके तु ग्रामीणग्राम्यौ लोको जनः प्रजाः ॥ ५०१ ॥
3.501 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every line
ग्रामेयकविग्रामीणविग्राम्यविलोकपुंजनपुंप्रजास्त्री
स्यादामुष्यायणोऽमुष्यपुत्रः प्रख्यातवप्तृकः ।
3.211 · p. 23
अनुष्टुप्
आमुष्यायणविअमुष्यपुत्रविप्रख्यातवप्तृकवि
कुल्यः कुलीनोऽभिजातः कौलेयकमहाकुलौ ॥ ५०२ ॥जात्यो गोत्रं तु संतानोऽन्ववायोऽभिजनः कुलम् ।अन्वयो जननं वंशः स्त्री नारी वनिता वधूः ॥ ५०३ ॥वशा सीमन्तिनी वामा वर्णिनी महिलाबला ।योषा योषिद्विशेषास्तु कान्ता भीरुर्नितम्बिनी ॥ ५०४ ॥प्रमदा सुन्दरी रामा रमणी ललनाङ्गना ।
3.212 · p. 23
अनुष्टुप्
कुल्यविकुलीनविअभिजातविकौलेयकविमहाकुलविजात्यविगोत्रक्लीसंतानपुंअन्ववायपुंअभिजनपुंकुलक्लीअन्वयपुंजननक्लीवंशपुंस्त्रीस्त्रीनारीस्त्रीवनितास्त्रीवधूस्त्रीवशास्त्रीसीमन्तिनीस्त्रीवामास्त्रीवर्णिनीस्त्रीमहिलास्त्रीअबलास्त्रीयोषास्त्रीयोषित्स्त्रीकान्तास्त्रीभीरुस्त्रीनितम्बिनीस्त्रीप्रमदास्त्रीसुन्दरीस्त्रीरामास्त्रीरमणीस्त्रीललनास्त्रीअङ्गनास्त्री
स्वगुणेनोपमानेन मनोज्ञादिपदेन च ॥ ५०५ ॥विशेषिताङ्गकर्मा स्त्री यथा तरललोचना ।अलसेक्षणा मृगाक्षी मत्तेभगमनापि च ॥ ५०६ ॥वामाक्षी सुस्मितास्याः स्वं मानलीलास्मरादयः ।लीला विलासो विच्छित्तिर्विव्वोकः किलकिञ्चितम् ॥ ५०७ ॥मोट्टायितं कुट्टमितं ललितं विहृतं तथा ।विभ्रमश्चेत्यलंकाराः स्त्रीणां स्वाभाविका दश ॥ ५०८ ॥
3.508 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 क्ष (wrong syllable)
लीलास्त्रीविलासपुंविच्छित्तिस्त्रीविव्वोकपुंकिलकिञ्चितक्लीमोट्टायितक्लीकुट्टमितक्लीललितक्लीविहृतक्लीविभ्रमपुं
प्रागल्भ्यौदार्यमाधुर्यशोभाधीरत्वकान्तयः ।दीप्तिश्चायत्नजा भावहावहेलास्त्रयोऽङ्गजाः ॥ ५०९ ॥
3.509 · p. 23
अनुष्टुप्
प्रागल्भ्यक्लीऔदार्यक्लीमाधुर्यक्लीशोभास्त्रीधीरत्वक्लीकान्तिस्त्रीदीप्तिस्त्रीभावपुंहावपुंहेलास्त्री
सा कोपना भामिनी स्याच्छेका मत्ता च वाणिनी ।
3.215 · p. 23
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 तु (wrong syllable)
कोपनास्त्रीभामिनीस्त्रीवाणिनीस्त्री
कन्या कनी कुमारी च गौरी तु नग्निकारजाः ॥ ५१० ॥
3.510 · p. 23
metre not recognised
कन्यास्त्रीकनीस्त्रीकुमारीस्त्रीगौरीस्त्रीनग्निकास्त्रीअरजस्स्त्री
सुवासिनी वधूटी स्याच्चिरिण्ट्यथ सधर्मिणी ।पत्नी सहचरी पाणिगृहीती गृहिणी गृहाः ॥ ५१२ ॥दारा क्षेत्रं वधूर्भार्या जनी जाया परिग्रहः ।द्वितीयोढा कलत्रं च पुरंध्री तु कुटुम्बिनी ॥ ५१३ ॥
3.513 · p. 23
अनुष्टुप्
सुवासिनीस्त्रीवधूटीस्त्रीचिरिण्टीस्त्रीसधर्मिणीस्त्रीपत्नीस्त्रीसहचरीस्त्रीपाणिगृहीतीस्त्रीगृहिणीस्त्रीगृहपुंदारपुंक्षेत्रक्लीवधूस्त्रीभार्यास्त्रीजनीस्त्रीजायास्त्रीपरिग्रहपुंद्वितीयास्त्रीऊढास्त्रीकलत्रक्लीपुरंध्रीस्त्रीकुटुम्बिनीस्त्री
प्रजावती भ्रातुर्जाया सूनोः स्नुषा जनी वधूः ।
3.219 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्नु (wrong syllable)
प्रजावतीस्त्रीभ्रातृजायास्त्रीस्नुषास्त्रीजनीस्त्रीवधूस्त्री
भ्रातृवर्गस्य या जाया यातरस्ताः परस्परम् ॥ ५१४ ॥
3.514 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every line
यातृस्त्री
वीरपत्नी वीरभार्या कुलस्त्री कुलबालिका ।
3.221 · p. 23
अनुष्टुप्
वीरपत्नीस्त्रीवीरभार्यास्त्रीकुलस्त्रीस्त्रीकुलबालिकास्त्री
प्रेयसी दयिता कान्ता प्राणेशा वल्लभा प्रिया ॥ ५१५ ॥हृदयेशा प्राणसमा प्रेष्ठा प्रणयणी च सा ।
3.222 · p. 23
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प्रा (wrong syllable)
प्रेयसीस्त्रीदयितास्त्रीकान्तास्त्रीप्राणेषास्त्रीवल्लभास्त्रीप्रियास्त्रीहृदयेशास्त्रीप्राणसमास्त्रीप्रेष्ठास्त्रीप्रणयिनीस्त्री
प्रेयस्याद्याः पुंसि पत्यौ भर्ता सेक्ता पतिर्वरः ॥ ५१६ ॥विवोढा रमणो भोक्ता रुच्यो वरयिता धवः ।
3.223 · p. 23
metre not recognised
पतिपुंभर्तृपुंसेक्तृपुंवरपुंविवोढृपुंरमणपुंभोक्तृपुंरुच्यपुंवरयितृपुंधवपुं
जन्यास्तु तस्य सुहृदो विवाहः पाणिपीडनम् ॥ ५१७ ॥पाणिग्रहणमुद्वाह उपाद्यामयमावपि ।दारकर्म परिणयो जामाता दुहितुः पतिः ॥ ५१८ ॥
3.518 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्म (wrong syllable)
जन्यपुंविवाहपुंपाणिपीडनक्लीपाणिग्रहणक्लीउद्वाहपुंउपयामपुंउपयमपुंदारकर्मन्क्लीपरिणयपुंजामातृपुं
उपपतिस्तु जारः स्याद्भुजङ्गो गणिकापतिः ।
3.225 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 प (wrong syllable)
उपपतिपुंजारपुंभुजङ्गपुंगणिकापतिपुं
जम्पती दम्पती भार्यापती जायापती समाः ॥ ५१९ ॥
3.519 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every line
जम्पतिपुंदम्पतिपुंभार्यापतिपुंजायापतिपुं
यौतकं युतयोर्देयं सुदायो हरणं च तत् ।
3.227 · p. 23
अनुष्टुप्
यौतकक्लीसुदायपुंहरणक्ली
कृताभिषेका महिषी भोगिन्योऽन्या नृपस्त्रियः ॥ ५२० ॥
3.520 · p. 23
अनुष्टुप्
महिषीस्त्रीभोगिनीस्त्री
सैरंध्री यान्यवेश्मस्था स्वतन्त्रा शिल्पजीविनी ।
3.229 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
सैरंध्रीस्त्री
असिक्न्ययन्तःपुरःप्रेष्या दूतीसंचारिके समे ॥ ५२१ ॥
3.521 · p. 23
अनुष्टुप्metre not read in every line
असिक्नीस्त्रीदूतीस्त्रीसंचारिकास्त्री
प्राज्ञी प्रज्ञा प्रजानत्यां प्राज्ञा तु प्रज्ञयान्विता ।
3.231 · p. 24
अनुष्टुप्
प्राज्ञीस्त्रीप्रज्ञास्त्रीप्राज्ञास्त्री
स्यादाभीरी महाशूद्री जातिपुंयोगयोः समे ॥ ५२२ ॥
3.522 · p. 24
अनुष्टुप्
आभीरीस्त्रीमहाशूद्रीस्त्री
पुंयुज्याचार्याचार्यानी मातुलानी तु मातुली ।
3.233 · p. 24
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्या (wrong syllable)
आचार्यास्त्रीआचार्यानीस्त्रीमातुलानीस्त्रीमातुलीस्त्री
उपाध्यायान्युपाध्यायी क्षत्रिय्यर्यी च शूद्र्यपि ॥ ५२३ ॥
3.523 · p. 24
अनुष्टुप्metre not read in every line
उपाध्यायानीस्त्रीउपाध्यायीस्त्रीक्षत्रियीस्त्रीअर्यीस्त्रीशूद्रीस्त्री
स्वत आचार्या शूद्रा च क्षत्त्रिया क्षत्रियाण्यपि ।
3.235 · p. 24
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्या (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 पा (wrong syllable)
आचार्यास्त्रीशूद्रास्त्रीक्षत्त्रियास्त्रीक्षत्रियाणीस्त्री
उपाध्याय्युपाध्याया स्यादर्यार्याण्यौ पुनः समे ॥ ५२४ ॥
3.524 · p. 24
metre not recognised
उपाध्यायीस्त्रीउपाध्यायास्त्रीअर्यास्त्रीअर्याणीस्त्री
दिधिषूस्तु पुनर्भूर्द्विरूढास्या दिधिषूः पतिः ।
3.237 · p. 24
अनुष्टुप्
दिधिषूस्त्रीपुनर्भूस्त्रीद्विरूढास्त्री
स तु द्विजोऽग्रेदिधिषुर्यस्य स्यात्सैव गेहिनी ॥ ५२५ ॥
3.525 · p. 24
अनुष्टुप्
अग्रेदिधिषुपुं
ज्येष्ठेऽनूढे परिवेत्तानुजो दारपरिग्रही ।तस्य ज्येष्ठः परिवित्तिर्जाया तु परिवेदिनी ॥ ५२६ ॥
3.526 · p. 24
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 रि (wrong syllable)
परिवेत्तृपुंपरिवित्तिपुंपरिवेदिनीस्त्री
वृषस्यन्ती कामुकी स्यादिच्छायुक्ता तु कामुका ।
3.240 · p. 24
अनुष्टुप्
वृषस्यन्तीस्त्रीकामुकीस्त्रीकामुकास्त्री