कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

पातुक

pātukaवि · adj.

In 8 kośas: 7 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.445 · p. 21
पतयालुः पातुकः स्यात्समौ रोचिष्णुरोचनौ ॥ ४४५ ॥
metre not recognised
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.27
श्रद्धालुः श्रद्धया युक्ते पतयालुस्तु पातुके ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.79 · p. 9
ग्रहयालुर्ग्रहीता स्यात्पतयालुस्तु पातुकः ।प्रह्वस्तु वन्दथो वन्द्रो नमतो नम्र इत्यपि ।***चि?न्नमस्यश्च वन्दारुरभिवादकः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.107 · p. 114
संशयितृसंशयालू गृहीता गृहयालुकः ।पातुके पतयालुस्तु रोचिष्णौ रोचनो मतः ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश प्राणिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 4.1.33 · p. 161
पातुकः पतयालुः स्यात् श्रद्धालुः श्रद्धयान्वितः ।लज्जाशीलो लज्जितः स्यादपत्रपिष्णुरित्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त्र (wrong syllable)
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1610 · p. 194
सस्पृहः स्पृहयालुः स्यात् पतयालुस्तु पातुकः ।उभावुष्णालुशीतालू उष्णशीतासहौ क्रमात् ॥ १६१० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.38 · p. 204
नास्तिकस्तद्विपर्यासे गृहयालुर्ग्रहीतरि ।संशयालुस्तु संदेग्धा पतयालुस्तु पातुकः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.42 · p. 141
पुंसि वारिकरटिप्रपातयोःपातुकः स पतयालुके त्रिषु ।आनकस्तु रसदब्दमृदङ्ग-भेरिकापटहवाचकः पुमान् ॥ ४२ ॥
रथोद्धताmetre not read in every line
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश कान्ताः Śabdaratnāvalī 7.1.99 · p. 182
पताका स्यात् वैजयन्त्यां सौभाग्यनाटकाङ्गयोः ।पातुकः पातशीले स्यात् प्रपाताम्बुनि हस्तिनि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग्य (wrong syllable)

पातुक as a meaning in nānārtha verses

  • धरणिकोश पतत्अर्हंस्तु बुद्धे पूज्ये च पतन्पक्षिणि पातुके । कुर्वन्कर्मकरे भृत्ये अर्वन्स्यात्कुत्सिताश्वयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.14
  • शब्दरत्नावली पतत्नियतिर्नियमे दैवे पतत्पातुकपक्षिणोः । प्रहतं वितते क्षुण्णे पर्यस्ते च हते त्रिषु । प्रभूतं बहुले भूते उन्नतेऽप्युद्गते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.113