All kośas › Vaijayantī

वैजयन्ती Vaijayantī

यादवप्रकाश · वैजयन्ती - The Vaijayantī of Yādavaprakāśa · Published for the Madras Sanskrit and Vernacular Text Publication Society; and sold by The School Book and Vernacular Literatute Society, Old College, Nungumbakam; and by Messrs. Archibald Constable & Co., 14, Parliament Street, London · 1893 A.D. · Gustav Oppert

3,226 verses · 24,961 words tagged · 3,914 marked doubtful (dashed)

सामान्यकाण्डः · अर्थवल्लिङ्गाध्यायः (1/2)

इति भगवता यादवप्रकाशेन विरचितायां वैजयन्त्यां सामान्यकाण्डे गुणाध्यायः

गुणयुक्तं क्रियायुक्तं द्रव्ययुक्तं च वक्ति यः ।स शब्दो वाच्यवल्लिङ्गो बालो वक्ता धनी यथा ॥ १ ॥

5.4.1 · p. 201

अनुष्टुप्

बालो डिंभोऽर्भकः शाबः कुमारो दारकः शिशुः ।अप्युत्तानशयो वत्सः स्तनपस्तु स्तनन्धयः ॥ २ ॥

5.4.2 · p. 201

अनुष्टुप्

बालवि डिंभवि अर्भकवि शाबवि कुमारवि दारकवि शिशुवि उत्तानशयवि वत्सवि स्तनपवि स्तनन्धयवि

वटुर्माणवकोऽथ स्याद्वयः स्थस्तरुणो युवा ।जीनो जीर्णो वृद्धवयाः प्रवयाः स्थविरो जरन् ॥ ३ ॥

5.4.3 · p. 201

अनुष्टुप्

वटुवि माणवकवि वयस्स्थवि तरुणवि युवन्वि जीनवि जीर्णवि वृद्धवयस्वि प्रवयस्वि स्थविरवि जरत्वि

वर्षीयान् दशमी ज्यायान् कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः ।जघन्यजो यवीयांश्च पूर्वजे त्वग्रियोऽग्रजः ॥ ४ ॥

5.4.4 · p. 201

अनुष्टुप्

वर्षीयस्वि दशमिन्वि ज्यायस्वि कनिष्ठवि अवरजवि अनुजवि जघन्यजवि यवीयस्वि पूर्वजवि अग्रियवि अग्रजवि

पितुर्विभक्तः संसृष्टी भ्रात्रार्थेनैकतां गतः ।पृश्निः किरातोऽल्पतनुर्दुर्बलस्तु कृशस्तनुः ॥ ५ ॥

5.4.5 · p. 201

अनुष्टुप्

संसृष्टिन्वि पृश्निवि किरातवि अल्पतनुवि दुर्बलवि कृशवि तनुवि

पीनस्तु पीवरः पीवा प्रबलो मांसलोंऽसलः ।सिंहसंहननः स्वंगस्तुण्डिरुन्नतनाभिकः ॥ ६ ॥

5.4.6 · p. 201

अनुष्टुप्

पीनवि पीवरवि पीवन्वि प्रबलवि मांसलवि अंसलवि सिंहसंहननवि स्वङ्गवि तुण्डिवि उन्नतनाभिकवि

पिचण्डिलस्तूदरिलस्तुन्दिलस्तुन्दितुन्दिकौ ।वलिनो वलिभो बिभ्रद्वली राजीस्तु राजिलः ॥ ७ ॥

5.4.7 · p. 201

अनुष्टुप्

पिचण्डिलवि उदरिलवि तुन्दिलवि तुन्दिवि तुन्दिकवि वलिनवि वलिभवि राजिलवि

एवं सिरालमणिलौ प्रलंबाण्डस्तु मुष्करः ।केशवः केशिकः केशी रोमशो लोमशः समौ ॥ ८ ॥

5.4.8 · p. 201

अनुष्टुप्

सिरालवि अणिलवि प्रलम्बाण्डवि मुष्करवि केशववि केशिकवि केशिन्वि रोमशवि लोमशवि

श्मश्रुलो जटिलश्चैवं दन्तुरः स्यादुदग्रदन् ।किरिभस्तद्विपर्यासे मिर्मिरः स्तब्धलोचनः ॥ ९ ॥

5.4.9 · p. 201

अनुष्टुप्

श्मश्रुलवि जटिलवि दन्तुरवि उदग्रदत्वि किरिभवि मिर्मिरवि स्तब्धलोचनवि

आसीन उपविष्टः स्यादूर्ध्वज्ञुस्तूर्ध्वजानुकः ।संज्ञुः संहतजानुः स्यात् प्रज्ञुः प्रगतजानुकः ॥ १० ॥

5.4.10 · p. 201

अनुष्टुप्

आसीनवि उपविष्टवि ऊर्ध्वज्ञुवि ऊर्ध्वजानुकवि संज्ञुवि संहतजानुवि प्रज्ञुवि प्रगतजानुकवि

विकलांगस्तु पोगण्डो गडुले न्युब्जकुब्जकौ ।खुरणाः स्यात् खुरणसो नःक्षुद्रः क्षुद्रनासिकः ॥ ११ ॥

5.4.11 · p. 201

अनुष्टुप्

विकलाङ्गवि पोगण्डवि गडुलवि न्युब्जवि कुब्जकवि खुरणस्वि खुरणसवि नःक्षुद्रवि क्षुद्रनासिकवि

खरणाः स्यात् खरणसो विग्रो विगतनासिकः ।नतनासेऽवटीटः स्यादवनाटोऽप्यवभ्रटः ॥ १२ ॥

5.4.12 · p. 202

अनुष्टुप्

खरणस्वि खरणसवि विग्रवि विगतनासिकवि नतनासवि अवटीटवि अवनाटवि अवभ्रटवि

केकरो वलिरोऽनेडमूकोऽन्धः काण एकदृक् ।एडस्तु वधिरः कण्व एडमूकस्त्ववाक्च्छ्रुतिः ॥ १३ ॥

5.4.13 · p. 202

अनुष्टुप्

केकरवि वलिरवि अनेडमूकवि अन्धवि काणवि एकदृश्वि एडवि वधिरवि कण्ववि एडमूकवि अवाक्छ्रुतिवि

अनेडमूकस्तु जडो जलो मूकः कलोऽप्यवाक् ।पंगुः श्रोणे खंजकोलौ खोडेऽथ कुकरे कुणिः ॥ १४ ॥

5.4.14 · p. 202

अनुष्टुप्

अनेडमूकवि जडवि जलवि मूकवि कलवि अवाच्वि पङ्गुवि श्रोणवि खञ्जवि कोलवि खोडवि कुकरवि कुणिवि

शिपिविष्टस्तु दुश्चर्मा दुर्बालश्च द्विनग्नकः ।क्षपणश्रमणौ नग्नो नग्नाटश्च दिगंबरः ॥ १५ ॥

5.4.15 · p. 202

अनुष्टुप्

शिपिविष्टवि दुश्चर्मन्वि दुर्बालवि द्विनग्नकवि क्षपणवि श्रमणवि नग्नवि नग्नाटवि दिगम्बरवि

आजीवो जीवको जैनो निर्ग्रन्थो मलवार्यपि ।हृदयालुः सुहृदयो महेच्छस्तु महाशयः ॥ १६ ॥

5.4.16 · p. 202

अनुष्टुप्

आजीववि जीवकवि जैनवि निर्ग्रन्थवि मलवारिन्वि हृदयालुवि सुहृदयवि महेच्च्हवि महाशयवि

प्रौढः प्रगल्भः प्रतिभायुक्तोऽन्यस्त्वपगल्भकः ।धृष्टो धृष्णुर्वियातश्च शालीनस्तु विपर्यये ॥ १७ ॥

5.4.17 · p. 202

अनुष्टुप्

प्रौढवि प्रगल्भवि प्रतिभायुक्तवि अपगल्भकवि धृष्टवि धृष्णुवि वियातवि शालीनवि

अधीरे कातरत्रस्नुभीरुभीरुकभीलुकाः ।दरिते भीतचकितत्रस्ताः स्निग्धस्तु वत्सलः ॥ १८ ॥

5.4.18 · p. 202

अनुष्टुप्

अधीरवि कातरवि त्रस्नुवि भीरुवि भीरुकवि भीलुकवि दरितवि भीतवि चकितवि त्रस्तवि स्निग्धवि वत्सलवि

प्रवीणोऽभिजनोऽभिज्ञो विज्ञो वैज्ञानिकः कृती ।कृतकृत्यः कृतमुखो निष्णातो दक्षशिक्षितौ ॥ १९ ॥

5.4.19 · p. 202

अनुष्टुप्

प्रवीणवि अभिजनवि अभिज्ञवि विज्ञवि वैज्ञानिकवि कृतिन्वि कृतकृत्यवि कृतमुखवि निष्णातवि दक्षवि शिक्षितवि

अग्राम्ये सरलोदारविदग्धच्छेकदक्षिणाः ।गर्विते स्तब्ध उद्ग्रीवो बाहो धीरस्स इत्यापि ॥ २० ॥

5.4.20 · p. 202

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 त्या (wrong syllable)

अग्राम्यवि सरलवि उदारवि विदग्धवि छेकवि दक्षिणवि गर्वितवि स्तब्धवि उद्ग्रीववि बाहवि धीरवि

मूर्खे त्वनेडो देवानांप्रियो यो नामवर्जितः ।अपि वैधेयमूढाज्ञा मातृशिष्टयथोद्गतौ ॥ २१ ॥

5.4.21 · p. 202

अनुष्टुप्

मूर्खवि अनेडवि देवानांप्रियवि वैधेयवि मूढवि अज्ञवि मातृशिष्टवि यथोद्गतवि

नीचे तु हीनापशदपामरेतरबर्बराः ।नैकृतः स्यान्नैकृतिकः शठः कौनृतिकोऽनृजुः ॥ २२ ॥

5.4.22 · p. 202

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्नै (wrong syllable)

नीचवि हीनवि अपशदवि पामरवि इतरवि बर्बरवि नैकृतवि नैकृतिकवि शठवि कौनृतिकवि अनृजुवि

कुहकः स्यात्कापटिको दाण्डाजिनिकजालिकौ ।ढौण्डुको ढण्डुकश्चाथ कोलाकोऽर्यरतः सदा ॥ २३ ॥

5.4.23 · p. 202

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्का (wrong syllable)

कुहकवि कापटिकवि दाण्डाजिनिकवि जालिकवि ढौण्डुकवि ढण्डुकवि कोलाकवि अर्यरतवि

क्रूरो नृशंसोऽप्यदये धूर्ते व्यंसकवञ्चकौ ।कौक्कुटो मायिको मायी मायावी प्रातिहारिकः ॥ २४ ॥

5.4.24 · p. 203

अनुष्टुप्

क्रूरवि नृशंसवि अदयवि धूर्तवि व्यंसकवि वञ्चकवि कौक्कुटवि मायिकवि मायिन्वि मायाविन्वि प्रातिहारिकवि

ना दुर्जनः खलः कर्णेजपः पिशुनसूचकौ ।कद्वदः कुत्सितोऽत्यर्थं परिभोक्ता गुरुस्वभृत् ॥ २५ ॥

5.4.25 · p. 203

अनुष्टुप्

दुर्जनपुं खलपुं कर्णेजपवि पिशुनवि सूचकवि कद्वदवि परिभोक्तृवि गुरुस्वभृत्वि

नीलीरागः स्थिरप्रेमा हरिद्रारागकः पुनः ।अस्थिरप्रेम्णि गोष्ठश्वः पुनः स्थाने स्थितो द्विषन् ॥ २६ ॥

5.4.26 · p. 203

अनुष्टुप्

नीलीरागवि स्थिरफ्रेमन्वि हरिद्रारागकवि गोष्ठश्ववि

अन्वेष्टा स्यादनुपदी चिद्रूपस्तु सुमानसः ।स्वच्छन्दोऽपावृतः स्वैरी स्वतंत्रो निरवग्रहः ॥ २७ ॥

5.4.27 · p. 203

अनुष्टुप्

अन्वेष्टृवि अनुपदिन्वि चिद्रूपवि सुमानसवि स्वच्छन्दवि अपावृतवि स्वैरिन्वि स्वतन्त्रवि निरवग्रहवि

परच्छंदः पराधीनः परवान् परतंत्रकः ।निघ्नः प्रसव्य आयत्तो विधेयो गृह्यको वशः ॥ २८ ॥

5.4.28 · p. 203

अनुष्टुप्

परच्छन्दवि पराधीनवि परवत्वि परतन्त्रकवि निघ्नवि प्रसव्यवि आयत्तवि विधेयवि गृह्यकवि वशवि

अहंयुः स्यादहंकारी शुभंयुस्तु शुभान्वितः ।सूक्ष्मदर्शी कुशाग्रीयधीर्विलक्षः सविस्मयः ॥ २९ ॥

5.4.29 · p. 203

अनुष्टुप्

अहंयुवि अहंकारिन्वि शुभंयुवि शुभान्वितवि सूक्ष्मदर्शिन्वि कुशाग्रीयधीवि विलक्षवि सविस्मयवि

यद्भविष्यो दैवपरो यद्वदः स्यादनुत्तरः ।परीक्षकः कारणिक उद्युक्ते प्रसितोत्सुकौ ॥ ३० ॥

5.4.30 · p. 203

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 दै (wrong syllable)

यद्भविष्यवि दैवपरवि यद्वदवि अनुत्तरवि परीक्षकवि कारणिकवि उद्युक्तवि प्रसितवि उत्सुकवि

अन्तर्वाणिः शास्त्रवित्स्यादविनीतः समुद्धतः ।प्रत्युत्पन्नमतिस्तु स्यात्तत्कालोत्पन्नधीर्नरः ॥ ३१ ॥

5.4.31 · p. 203

अनुष्टुप्

अन्तर्वाणिवि शास्त्रविद्वि अविनीतवि समुद्धतवि प्रत्युत्पन्नमतिवि तत्कालोत्पन्नधीवि

प्रणेयः प्रश्रितो वश्यो विधेयो निभृतो यतः ।क्रोधनः कोपनोऽमर्षी चण्डस्तु भृशकोपनः ॥ ३२ ॥

5.4.32 · p. 203

अनुष्टुप्

प्रणेयवि प्रश्रितवि वश्यवि विधेयवि निभृतवि यतवि क्रोधनवि कोपनवि अमर्षिन्वि चण्डवि भृशकोपनवि

सहिष्णुः सहनः सोढा तितिक्षुः क्षमिता क्षमी ।हर्षमाणो विकुर्वाणः प्रमना मुदितः समुत् ॥ ३३ ॥

5.4.33 · p. 203

अनुष्टुप्

सहिष्णुवि सहनवि सोढृवि तितिक्षुवि क्षमितृवि क्षमिन्वि हर्षमाणवि विकुर्वाणवि प्रमनस्वि मुदितवि समुद्वि

दुर्मना विमना अन्तर्मनाः स्यादुत्क उन्मनाः ।दोषदर्शी पुरोभागी कमनः कामनोऽनुकः ॥ ३४ ॥

5.4.34 · p. 203

अनुष्टुप्

दुर्मनस्वि विमनस्वि अन्तर्मनस्वि उत्कवि उन्मनस्वि दोषदर्शिन्वि पुरोभागिन्वि कमनवि कामनवि अनुकवि

कामुकः कमिताभीकः कम्रः कामयिताभिकः ।तृष्णक्तु गर्धनो गृध्नुः लिप्सुर्लुब्धोऽभिलाषुकः ॥ ३५ ॥

5.4.35 · p. 203

अनुष्टुप्

कामुकवि कमितृवि अभीकवि कम्रवि कामयितृवि अभिकवि तृष्णज्वि गर्धनवि गृध्नुवि लिप्सुवि लुब्धवि अभिलाषुकवि

लोलुपे लोलुभो लोलो लंपटो लालसोऽपि च ।बुभुक्षुः क्षुधितः श्रान्तो जिघत्सुरशनायितः ॥ ३६ ॥

5.4.36 · p. 204

अनुष्टुप्

लोलुपवि लोलुभवि लोलवि लम्पटवि लालसवि बुभुक्षुवि क्षुधितवि श्रान्तवि जिघत्सुवि अशनायितवि

पिपासितस्तु तृषितः पिपासुस्तर्षितः सतृट् ।मत्ते शौंडोत्कटक्षीबाः श्राद्धः श्रद्धालुरास्तिकः ॥ ३७ ॥

5.4.37 · p. 204

अनुष्टुप्

पिपासितवि तृषितवि पिपासुवि तर्षितवि सतृष्वि मत्तवि शौण्डवि उत्कटवि क्षीबवि श्राद्धवि श्रद्धालुवि आस्तिकवि

नास्तिकस्तद्विपर्यासे गृहयालुर्ग्रहीतरि ।संशयालुस्तु संदेग्धा पतयालुस्तु पातुकः ॥ ३८ ॥

5.4.38 · p. 204

अनुष्टुप्

नास्तिकवि गृहयालुवि ग्रहीतृवि संशयालुवि संदेग्धृवि पतयालुवि पातुकवि

दयालुः स्यात्कारुणिकोऽनुकंप्यः कारुणः समौ ।स्वप्नक् शयालुर्निद्रालुर्निद्राणः शयितः समाः ॥ ३९ ॥

5.4.39 · p. 204

अनुष्टुप्

दयालुवि कारुणिकवि अनुकम्प्यवि कारुणवि स्वप्नज्वि शयालुवि निद्रालुवि निद्राणवि शयितवि

लज्जाशीलोऽपत्रपिष्णुर्वर्तिष्णुर्वर्त्तनः समौ ।निराकरिष्णुः क्षिप्नुः स्यात् वर्धिष्णुर्वर्धनः समौ ॥ ४० ॥

5.4.40 · p. 204

अनुष्टुप्

लज्जाशीलवि अपत्रपिष्णुवि वर्तिष्णुवि वर्त्तनवि निराकरिष्णुवि क्षिप्नुवि वर्धिष्णुवि वर्धनवि

उन्मदिष्णुस्तु सोन्मादोऽलङ्करिष्णुस्तु मण्डनः ।भूष्णुर्भविष्णुर्भविता प्रजनिष्णुस्तु भावुकः ॥ ४१ ॥

5.4.41 · p. 204

अनुष्टुप्

उन्मदिष्णुवि सोन्मादवि अलङ्करिष्णुवि मण्डनवि भूष्णुवि भविष्णुवि भवितृवि प्रजनिष्णुवि भावुकवि

उत्पतिष्णुस्तूत्पतिता रोचिष्णू रोचनः समौ ।स्थास्नुस्तु स्थायुकः स्थायी शरारुर्हिंस्रघातुकौ ॥ ४२ ॥

5.4.42 · p. 204

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्तू (wrong syllable)

उत्पतिष्णुवि उत्पतितृवि रोचिष्णुवि रोचनवि स्थास्नुवि स्थायुकवि स्थायिन्वि शरारुवि हिंस्रवि घातुकवि

वेदिता विदुरो विन्दुः सान्द्रः स्निग्धस्तु मेदुरः ।आशंसुराशंसितरि वन्दारुरभिवादकः ॥ ४३ ॥

5.4.43 · p. 204

अनुष्टुप्

वेदितृवि विदुरवि विन्दुवि सान्द्रवि स्निग्धवि मेदुरवि आशंसुवि आशंसितृवि वन्दारुवि अभिवादकवि

जागरूको जागरिता श्लक्ष्णवाक् तु प्रियंवदः ।शक्लो मधुरवाक् चाथ रूक्षो लूक्षो विपर्यये ॥ ४४ ॥

5.4.44 · p. 204

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 जा (wrong syllable)

जागरूकवि जागरितृवि श्लक्ष्णवाच्वि प्रियंवदवि शक्लवि मधुरवाच्वि रूक्षवि लूक्षवि

वदो वदावदो वक्ता वागीशो वाक्पतिः समौ ।वाचोयुक्तिपटुर्वाग्ग्मी वावदूकश्च दक्षवाक् ॥ ४५ ॥

5.4.45 · p. 204

अनुष्टुप्

वदवि वदावदवि वक्तृवि वागीशवि वाक्पतिवि वाचोयुक्तिपटुवि वाग्मिन्वि वावदूकवि दक्षवाच्वि

जल्पाकस्त्वपि वाचालो वाचाटो बहुगर्ह्यवाक् ।मुखरो दुर्मुखोऽबद्धमुखो मातृमुखोऽपि च ॥ ४६ ॥

5.4.46 · p. 204

अनुष्टुप्

जल्पाकवि वाचालवि वाचाटवि बहुगर्ह्यवाच्वि मुखरवि दुर्मुखवि अबद्धमुखवि मातृमुखवि

कद्वदो गर्ह्यवादी स्याल्लोहलोऽस्फुटभाषणः ।अधरो दीनवादी स्यात्सम्मुखः प्रतिभातवाक् ॥ ४७ ॥

5.4.47 · p. 204

अनुष्टुप्

कद्वदवि गर्ह्यवादिन्वि लोहलवि अस्फुटभाषणवि अधरवि दीनवादिन्वि सम्मुखवि प्रतिभातवाच्वि

नालीकरस्तु नानीकवाक् स्वनोऽशोभनस्वरः ।कुवदे कुचरः शब्दकारे रवणशब्दनौ ॥ ४८ ॥

5.4.48 · p. 205

अनुष्टुप्

नालीकरवि नानीकवाच्वि स्वनवि अशोभनस्वरवि कुवदवि कुचरवि शब्दकारवि रवणवि शब्दनवि

व्युत्पन्नः प्रहतः क्षुण्णो वचनेस्थित आश्रवः ।परान्नः परपिण्डादः परजातपरैधितौ ॥ ४९ ॥

5.4.49 · p. 205

अनुष्टुप्

व्युत्पन्नवि प्रहतवि क्षुण्णवि वचनेस्थितवि आश्रववि परान्नवि परपिण्डादवि परजातवि परैधितवि

सर्वान्नीनः सर्वभक्ष आमिषादी तु शौल्किकः ।आत्मंभरिः कुक्षिंभरिः भक्षको घस्मरोऽद्मरः ॥ ५० ॥

5.4.50 · p. 205

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 क्षिं (wrong syllable)

सर्वान्नीनवि सर्वभक्षवि आमिषादिन्वि शौल्किकवि आत्मंभरिवि कुक्षिंभरिवि भक्षकवि घस्मरवि अद्मरवि

आद्यूनः स्यादौदरिको विमुक्तो विजिगीषया ।ह्रिणो ह्रीतो लज्जितः स्यादन्वेष्टा तीक्ष्णसाधनैः ॥ ५१ ॥

5.4.51 · p. 205

अनुष्टुप्

आद्यूनवि औदरिकवि विमुक्तवि ह्रिणवि ह्रीतवि लज्जितवि अन्वेष्टृवि

अद्रुते धीरविस्रब्धावुत्तालः कर्मणि द्रुतः ।कुडुंबव्यापृते तु द्वावभ्यागारिक उत्थितः ॥ ५२ ॥

5.4.52 · p. 205

अनुष्टुप्

अद्रुतवि धीरवि विस्रब्धवि उत्तालवि कुडुम्बव्यापृतवि अभ्यागारिकवि उत्थितवि

दीर्घदृष्टिस्तु यो दूरादर्थानर्थौ निरीक्षते ।आमुष्यायण उत्पन्नः प्रख्यातकुलतः पितुः ॥ ५३ ॥

5.4.53 · p. 205

अनुष्टुप्

दीर्घदृष्टिवि आमुष्यायणवि

वैरंगिको विरागार्ह उत्पश्यः पुनरुन्मुखः ।चतुरः पेशलो दक्षः सूत्थानः पटुरुष्णकः ॥ ५४ ॥

5.4.54 · p. 205

अनुष्टुप्

वैरंगिकवि विरागार्हवि उत्पश्यवि उन्मुखवि चतुरवि पेशलवि दक्षवि सूत्थानवि पटुवि उष्णकवि

मन्दस्तुन्दपरिमृज आलस्यः शीतकोऽलसः ।क्षेमंकरोऽरिष्टतातिः शिवतातिः शिवंकरः ॥ ५५ ॥

5.4.55 · p. 205

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न्द (wrong syllable)

मन्दवि तुन्दपरिमृजवि आलस्यवि शीतकवि अलसवि क्षेमंकरवि अरिष्टतातिवि शिवतातिवि शिवंकरवि

लक्ष्मीवान् लक्ष्मणः श्रीलो महामात्रोऽधिकर्द्धिकः ।उदारोदीर्णधन्यास्तु महात्मा सुकृतीति च ॥ ५६ ॥

5.4.56 · p. 205

अनुष्टुप्

लक्ष्मीवत्वि लक्ष्मणवि श्रीलवि महामात्रवि अधिकर्द्धिकवि उदारवि उदीर्णवि धन्यवि महात्मन्वि सुकृतिन्वि

समृद्धः स्यादुपचितो धनवानस्तिमान् समौ ।आढ्यस्त्विभ्यो धनी नेता त्वीश्वरो नायकः प्रभुः ॥ ५७ ॥

5.4.57 · p. 205

अनुष्टुप्

समृद्धवि उपचितवि धनवत्वि अस्तिमत्वि आढ्यवि इभ्यवि धनिन्वि नेतृवि ईश्वरवि नायकवि प्रभुवि

अधिभूरधिपोऽधीश ईशिताधिपतिः पतिः ।ईशः परिबृढः स्वामी स्थूललक्षो बहुव्यये ॥ ५८ ॥

5.4.58 · p. 205

अनुष्टुप्

अधिभूवि अधिपवि अधीशवि ईशितृवि अधिपतिवि पतिवि ईशवि परिबृढवि स्वामिन्वि स्थूललक्षवि बहुव्ययवि

कदर्ये कृपणक्षुद्रकिंपचानमितंपचाः ।आशयश्चाप्यदाता च दरिद्रे स्यादकिंचनः ॥ ५९ ॥

5.4.59 · p. 205

अनुष्टुप्

कदर्यवि कृपणवि क्षुद्रवि किंपचानवि मितंपचवि आशयवि अदातृवि दरिद्रवि अकिंचनवि

अपि दुस्स्थक्रूरदीननीचदुर्गतदुर्विधाः ।मार्गणः स्याद्याचनको याचकोऽर्थी वनीपकः ॥ ६० ॥

5.4.60 · p. 206

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 द्या (wrong syllable)

दुस्स्थवि क्रूरवि दीनवि नीचवि दुर्गतवि दुर्विधवि मार्गणवि याचनकवि याचकवि अर्थिन्वि वनीपकवि

आर्यः कौलेयको जात्यः कुलीनः कुलजोऽभिजः ।जगत्त्रसचरप्राणमिषदिंगच्च जंगमम् ॥ ६१ ॥

5.4.61 · p. 206

अनुष्टुप्

आर्यवि कौलेयकवि जात्यवि कुलीनवि कुलजवि अभिजवि जगत्वि त्रसवि चरवि प्राणवि मिषत्वि इंगवि जंगमवि

स्थावरं तस्थिवच्चान्यदुभयं तु चराचरम् ।वा क्ली प्रधानं प्रमुखप्रबर्हप्रवरोत्तमाः ॥ ६२ ॥

5.4.62 · p. 206

अनुष्टुप्

स्थावरवि तस्थिवस्वि चराचरवि प्रधानवि प्रमुखवि प्रवर्हवि प्रवरवि उत्तमवि

मुख्यवर्यवरेण्याश्च प्रवेकोऽनपरार्थ्यवत् ।श्रेष्ठः प्राग्रहरं प्राग्रमग्रमग्रीयमग्रियम् ॥ ६३ ॥

5.4.63 · p. 206

अनुष्टुप्

मुख्यवि वर्यवि वरेण्यवि प्रवेकवि अनपरवि आर्थ्यवत्वि श्रेष्ठवि प्राग्रहरवि प्राग्रवि अग्रवि अग्रीयवि अग्रियवि

परार्थ्यं ग्रामणीः स्पर्ध्यं जात्यं च वरमग्रणीः ।उपाग्रस्तु गुणः पुंसि क्लीबे स्यादुपसर्जनम् ॥ ६४ ॥

5.4.64 · p. 206

अनुष्टुप्

परार्थ्यवि ग्रामणीवि स्पर्ध्यवि जात्यवि वरवि अग्रणीवि उपाग्रपुं गुणपुं उपसर्जनक्ली

तत्तु स्यादासेचनकं न तृप्तिर्यस्य दर्शनात् ।पवित्रं प्रयतं पूतं मेध्यं शुद्धं शुचीति च ॥ ६५ ॥

5.4.65 · p. 206

अनुष्टुप्

आसेचनकवि पवित्रवि प्रयतवि पूतवि मेध्यवि शुद्धवि शुचिवि

निर्णिक्तं शोधितं मृष्टं निश्शोध्यमनवस्करम् ।विमले वीद्ध्रं मलिने द्वौ कच्चरमलीमसौ ॥ ६६ ॥

5.4.66 · p. 206

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्ध्रं (wrong syllable)

निर्णिक्तवि शोधितवि मृष्टवि निश्शोध्यवि अनवस्करवि वीद्ध्रवि कच्चरवि मलीमसवि

आत्तगन्धोऽभिभूतः स्यात् बद्धे कीलितसंयतौ ।आक्षिप्तो हतकः क्षिप्तो विक्लबो विह्वलः समौ ॥ ६७ ॥

5.4.67 · p. 206

अनुष्टुप्

आत्तगन्धवि अभिभूतवि कीलितवि संयतवि आक्षिप्तवि हतकवि क्षिप्तवि विक्लबवि विह्वलवि

विहस्तो व्याकुलो व्यग्रश्चले संकुसुकोऽस्थिरः ।व्यसनार्त्तस्तूपरक्त आततायी वधोद्यतः ॥ ६८ ॥

5.4.68 · p. 206

अनुष्टुप्

विहस्तवि व्याकुलवि व्यग्रवि संकुसुकवि अस्थिरवि व्यसनार्त्तवि उपरक्तवि आततायिन्वि वधोद्यतवि

शत्रूणां तापयितरि द्विषंतपपरंतपौ ।द्वेष्यस्त्वक्षिगतोऽनिष्टो दुर्भगोऽपि च विप्रिये ॥ ६९ ॥

5.4.69 · p. 206

अनुष्टुप्

द्विषंतपवि परंतपवि द्वेष्यवि अक्षिगतवि अनिष्टवि दुर्भगवि विप्रियवि

चक्षुष्यः सुभगः कान्तो दयितो वल्लभः प्रियः ।गेहेनर्दी गृहेशूरः पिण्डीशूरो गृहे प्रभुः ॥ ७० ॥

5.4.70 · p. 206

अनुष्टुप्

चक्षुष्यवि सुभगवि कान्तवि दयितवि वल्लभवि प्रियवि गेहेनर्दिन्पुं गृहेशूरपुं पिण्डीशूरपुं

वध्यो विष्यो विषेण स्यात् मुसल्यो मुसलेन च ।निष्कासितोऽपकृष्टः स्यादपध्वस्तस्तु धिक्कृतः ॥ ७१ ॥

5.4.71 · p. 206

अनुष्टुप्

वध्यवि विष्यवि मुसल्यवि निष्कासितवि अपकृष्टवि अपध्वस्तवि धिक्कृतवि

कर्मक्षमोऽलंकर्मीणः कर्मशूरस्तु कर्मठः ।कार्मस्तु कर्मशीलः स्याद्दीर्घसूत्रश्चिरक्रियः ॥ ७२ ॥

5.4.72 · p. 207

अनुष्टुप्

कर्मक्षमवि अलंकर्मीणवि कर्मशूरवि कर्मठवि कार्मवि कर्मशीलवि दीर्घसूत्रवि चिरक्रियवि

कर्मण्यकृत् कर्मकरः कर्मकारस्तु तत्क्रियः ।निर्वार्यः कार्यकृद्यः स्याद्युक्तः सन् सत्त्वसंपदा ॥ ७३ ॥

5.4.73 · p. 207

अनुष्टुप्

कर्मण्यकृत्वि कर्मकरवि कर्मकारवि तत्क्रियवि निर्वार्यवि कार्यकृत्वि

क्रियावान् कर्मवान् कर्मी कुण्ठो मन्दः क्रियासु यः ।स आयः शूलिको यस्स्यादन्वेष्टा तीक्ष्णसाधनैः ॥ ७४ ॥

5.4.74 · p. 207

अनुष्टुप्

क्रियावत्वि कर्मवत्वि कर्मिन्वि कुण्ठवि आयःशूलिकवि

गर्ह्येऽपकृष्टचेलार्वरेफयाप्याधमावमाः ।प्रतिकृष्टावद्यखेटनिकृष्टाणककुत्सिताः ॥ ७५ ॥

5.4.75 · p. 207

अनुष्टुप्

अपकृष्टवि चेलवि अर्ववि रेफवि याप्यवि अधमवि अवमवि प्रतिकृष्टवि अवद्यवि खेटवि निकृष्टवि अणकवि कुत्सितवि

जघन्यं तु कुपूयं स्यादसारं लघु फल्गु च ।पुंस्यादिराद्यपौरस्त्यप्रथमप्रमुखादिमाः ॥ ७६ ॥

5.4.76 · p. 207

अनुष्टुप्

जघन्यवि कुपूयवि असारवि लघुवि फल्गुवि आदिपुं आद्यवि पौरस्त्यवि प्रथमवि प्रमुखवि आदिमवि

अग्र्यं त्वग्रिममग्रस्थं मध्यमीयं तु मध्यमम् ।अन्त्ये जघन्यपाश्चात्यचरमान्तिमपश्चिमाः ॥ ७७ ॥

5.4.77 · p. 207

अनुष्टुप्

अग्र्यवि अग्रिमवि अग्रस्थवि मध्यमीयवि मध्यमवि जघन्यवि पाश्चात्यवि चरमवि अन्तिमवि पश्चिमवि

करंबः कंबरो मिश्रः संपृक्तः खचितः समाः ।चलाचलं तु प्रचलं चपलं चंचलं चलम् ॥ ७८ ॥

5.4.78 · p. 207

अनुष्टुप्

करंबवि कंबरवि मिश्रवि संपृक्तवि खचितवि चलाचलवि प्रचलवि चपलवि चंचलवि चलवि

चिकुरं चटुलङ्कंप्रं पारिप्लवपरिप्लवौ ।स्थास्न्वेकरूपं कूटस्थं स्थेयान् स्थेष्ठोऽप्यतिस्थिरे ॥ ७९ ॥

5.4.79 · p. 207

अनुष्टुप्

चिकुरवि चटुलवि कंप्रवि पारिप्लववि परिप्लववि स्थास्नुवि एकरूपवि कूटस्थवि स्थेयस्वि स्थेष्ठवि

विशालमुरु विस्तीर्णं विपुलं पृथुलं पृथु ।स्फारं भद्रं बृहद्व्यूढमुदूढं बहुलं बहु ॥ ८० ॥

5.4.80 · p. 207

अनुष्टुप्

विशालवि उरुवि विस्तीर्णवि विपुलवि पृथुलवि पृथुवि स्फारवि भद्रवि बृहत्वि व्यूढवि उदूढवि बहुलवि बहुवि

प्रांशूच्चमुन्नतं तुङ्गमुदग्रं तूच्छ्रिताग्रकम् ।न्यङ्नीचह्रस्वखर्वास्तु वामने दीर्घमायते ॥ ८१ ॥

5.4.81 · p. 207

अनुष्टुप्

प्रांशुवि उच्चवि उन्नतवि तुङ्गवि उदग्रवि उच्छ्रिताग्रकवि न्यच्वि नीचवि ह्रस्ववि खर्ववि दीर्घवि आयतवि

विशालं विकरालं स्याद्विकटं च विशङ्कटम् ।वर्त्तुलं निस्तलं वृत्तं सुवृत्तं परिमण्डलम् ॥ ८२ ॥

5.4.82 · p. 207

अनुष्टुप्

विशालवि विकरालवि विकटवि विशङ्कटवि वर्त्तुलवि निस्तलवि वृत्तवि सुवृत्तवि परिमण्डलवि

चिपिटः पिच्छितो व्यूढे स्थपुटं विषमोन्नतम् ।आनतं तु नतं नम्रं बन्धुरं तून्नतानतम् ॥ ८३ ॥

5.4.83 · p. 207

अनुष्टुप्

चिपिटवि पिच्छितवि स्थपुटवि आनतवि नतवि नम्रवि बन्धुरवि

क्षीणं क्षामं विलिष्टं स्यात् स्थूलं तु बहलं दृढम् ।प्रभूतं प्रचुरं प्राज्यं बहलं बहुलं बहु ॥ ८४ ॥

5.4.84 · p. 208

अनुष्टुप्

क्षीणवि क्षामवि विलिष्टवि स्थूलवि बहलवि दृढवि प्रभूतवि प्रचुरवि प्राज्यवि बहुलवि बहुवि

अदभ्रमधिकं भूरि भूयिष्ठं पुरुहं पुरु ।समग्रं सकलं सर्वं समस्तं निखिलाखिले ॥ ८५ ॥

5.4.85 · p. 208

अनुष्टुप्

अदभ्रवि अधिकवि भूरिवि भूयिष्ठवि पुरुहवि पुरुवि समग्रवि सकलवि सर्ववि समस्तवि निखिलवि अखिलवि

अखण्डकृत्स्ननिः शेषपूर्णविश्वसमानि च ।खण्डनेमोनविकलाः पूर्णे भरितपूरितौ ॥ ८६ ॥

5.4.86 · p. 208

अनुष्टुप्

अखण्डवि कृत्स्नवि निश्शेषवि पूर्णवि विश्ववि समवि खण्डवि नेमवि ऊनवि विकलवि भरितवि पूरितवि

संपूर्णश्चाथ वशिकं शून्यं तुच्छञ्च रिक्तकम् ।पुराणे प्राक्तनप्रत्नपुरातनचिरन्तनाः ॥ ८७ ॥

5.4.87 · p. 208

अनुष्टुप्

संपूर्णवि वशिकवि शून्यवि तुच्छवि रिक्तकवि प्राक्तनवि प्रत्नवि पुरातनवि चिरन्तनवि

नूत्ने त्वभिनवो नव्यो नवीनो नूतनो नवः ।शाश्वते त्वमृतो नित्यः सनातनसदातनौ ॥ ८८ ॥

5.4.88 · p. 208

अनुष्टुप्

नूत्नवि अभिनववि नव्यवि नवीनवि नूतनवि नववि शाश्वतवि अमृतवि नित्यवि सनातनवि सदातनवि

सद्यस्तने तु साद्यस्कप्रत्यग्राभ्यग्रशारदाः ।ह्यस्तनश्वस्तनाद्याः स्युर्ह्यआदिस्थेषु वस्तुषु ॥ ८९ ॥

5.4.89 · p. 208

अनुष्टुप्

सद्यस्तनवि साद्यस्कवि प्रत्यग्रवि अभ्यग्रवि शारदवि ह्यस्तनवि श्वस्तनवि

कालवाच्यव्ययेभ्यः स्यादन्येभ्योऽपि तथा तनः ।न्यक् स्यादधोमुखं न्युब्जमुदुब्जोत्तानमुन्मुखे ॥ ९० ॥

5.4.90 · p. 208

अनुष्टुप्

न्यच्वि अधोमुखवि न्युब्जवि उदुब्जवि उत्तानवि उन्मुखवि

उदक्प्रत्यक् परागर्वाक् प्राक्च तिर्यगवागपाक् ।विष्वक्चैवमुदीचीनप्रमुखाः स्युर्यथाक्रमम् ॥ ९१ ॥

5.4.91 · p. 208

अनुष्टुप्

उदक्अ प्रत्यक्अ पराक्अ अर्वाक्अ प्राक्अ तिर्यक्अ अवाक्अ अपाक्अ विष्वक्अ उदीचीनवि

दिग्देशकालवचनमुदगादिकमव्ययम् ।दिग्देशकालसंबन्धिपदार्थेष्वभिधेयवत् ॥ ९२ ॥

5.4.92 · p. 208

अनुष्टुप्

यस्सहांचति सध्र्यङ् स विष्वद्य्रङ् विष्वगंचति ।देवानंचति देवद्य्रङ् सध्रीचीनादि चोन्नयेत् ॥ ९३ ॥

5.4.93 · p. 208

अनुष्टुप्

सध्र्यञ्च्वि विष्वद्र्यञ्च्वि देवद्र्यञ्च्वि सध्रीचीनवि

अविलंबितमुच्चण्डं संशितं तु सुतेजितम् ।उत्पिञ्जलं समुत्पिञ्जमिति द्वे भृशमाकुले ॥ ९४ ॥

5.4.94 · p. 208

अनुष्टुप्

अविलम्बितवि उच्चण्डवि संशितवि सुतेजितवि उत्पिञ्जलवि समुत्पिञ्जवि

अनादृते त्ववज्ञातमवतीर्णापहस्तितम् ।चलितप्रेंखिताधूतवेल्लिताकंपिता धुते ॥ ९५ ॥

5.4.95 · p. 208

अनुष्टुप्

अनादृतवि अवज्ञातवि अवतीर्णवि अपहस्तितवि चलितवि प्रेंखितवि आधूतवि वेल्लितवि आकंपितवि धुतवि

रुचिते हृद्यलषितवांछितेष्टेडितेहिताः ।संवीतं स्याद्वलयितं वेष्टितं रुद्धमावृतम् ॥ ९६ ॥

5.4.96 · p. 209

अनुष्टुप्

रुचितवि हृद्यवि लषितवि वांछितवि इष्टवि ईडितवि ईहितवि संवीतवि वलयितवि वेष्टितवि रुद्धवि आवृतवि

नुन्नास्तनुत्तप्रहितक्षिप्तविद्धाः स्युरीरिते ।बद्धे सन्नाहितं नद्धं मुद्रितं सन्दितं सितम् ॥ ९७ ॥

5.4.97 · p. 209

अनुष्टुप्

नुन्नवि नुत्तवि प्रहितवि क्षिप्तवि विद्धवि ईरितवि बद्धवि सन्नाहितवि नद्धवि मुद्रितवि सन्दितवि सितवि

सन्तापितं धूपायितं दूनं तप्तञ्च धूपिते ।मार्गिते मृगितान्विष्टावन्वेषितगवेषितौ ॥ ९८ ॥

5.4.98 · p. 209

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 पा (wrong syllable)

सन्तापितवि धूपायितवि दूनवि तप्तवि धूपितवि मार्गितवि मृगितवि अन्विष्टवि अन्वेषितवि गवेषितवि

लब्धाप्तासादितप्राप्तभूतविन्नास्तु भाविते ।प्रयत्ते मुदितप्रीतहृष्टाः सुहिततृप्तवत् ॥ ९९ ॥

5.4.99 · p. 209

अनुष्टुप्

लब्धवि आप्तवि आसादितवि प्राप्तवि भूतवि विन्नवि भावितवि प्रयत्तवि मुदितवि प्रीतवि हृष्टवि सुहितवि तृप्तवि

आबर्हिते तूद्वृहितोन्मूलितोत्पाटितोद्धृताः ।ऊतगोपायितत्रातत्राणगुप्तास्तु रक्षिते ॥ १०० ॥

5.4.100 · p. 209

अनुष्टुप्

आबर्हितवि उद्वृहितवि उन्मूलितवि उत्पाटितवि उद्धृतवि ऊतवि गोपायितवि त्रातवि त्राणवि गुप्तवि रक्षितवि

मनिते विदितज्ञातौ बुधिते बोधबुद्धवत् ।त्यक्ते तु विधुतोत्सृष्टहीनधूतसमुज्झिताः ॥ १०१ ॥

5.4.101 · p. 209

अनुष्टुप्

मनितवि विदितवि ज्ञातवि बुधितवि बोधवि बुद्धवि त्यक्तवि विधुतवि उत्सृष्टवि हीनवि धूतवि समुज्झितवि

कृत्ते लूनच्छिन्नदातवृक्णच्छातच्छितार्दिताः ।स्रस्ते भ्रष्टध्वस्तपन्नगलितस्कन्नविच्युताः ॥ १०२ ॥

5.4.102 · p. 209

अनुष्टुप्

कृत्तवि लूनवि छिन्नवि दातवि वृक्णवि छातवि छितवि अर्दितवि स्रस्तवि भ्रष्टवि ध्वस्तवि पन्नवि गलितवि स्कन्नवि विच्युतवि

प्रेंखोलितं तंरलितं लुलितं प्रेंखितञ्च तत् ।भजमाने प्राप्तयुक्तन्याय्यान्यौपयिकोचिते ॥ १०३ ॥

5.4.103 · p. 209

अनुष्टुप्

प्रेंखोलितवि तरलितवि लुलितवि प्रेंखितवि भजमानवि प्राप्तवि युक्तवि न्याय्यवि औपयिकवि उचितवि

न्यस्ते त्वारोपितोऽध्यस्तो निहितोऽपहितो हितः ।उपसन्नं तूपनतमुपप्राप्तमुपस्थितम् ॥ १०४ ॥

5.4.104 · p. 209

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 तू (wrong syllable)

न्यस्तवि आरोपितवि अध्यस्तवि निहितवि अपहितवि हितवि उपसन्नवि उपनतवि उपप्राप्तवि उपस्थितवि

शुश्रूषितं परिवसितमुपासितञ्च वरिवसितञ्च समम् ।अपचायितं नमसितं नमस्यितं सममपचितञ्च ॥ १०५ ॥

5.4.105 · p. 209

आर्याmetre not read in every line

शुश्रूषितवि परिवसितवि उपासितवि वरिवसितवि अपचायितवि नमसितवि नमस्यितवि अपचितवि

पणितपणायितपनिताः पनायितस्तुतनुतेडिताः शस्ते ।वर्णितगीर्णौ च तथा संगीर्णोपश्रुतौ प्रतिज्ञाते ॥ १०६ ॥

5.4.106 · p. 209

गीतिः

पणितवि पणायितवि पनितवि पनायितवि स्तुतवि नुतवि ईडितवि शस्तवि वर्णितवि गीर्णवि संगीर्णवि उपश्रुतवि प्रतिज्ञातवि

उन्नोत्ततिमितक्लिन्नस्नपितार्द्राणि सार्द्रवत् ।स्युः प्रत्यवसिते प्सातजग्धान्नाशितखादिताः ॥ १०७ ॥

5.4.107 · p. 209

अनुष्टुप्

उन्नवि उत्तवि तिमितवि क्लिन्नवि स्नपितवि आर्द्रवि सार्द्रवि प्रत्यवसितवि प्सातवि जग्धवि अन्नवि अशितवि खादितवि

ग्रस्तग्लस्ताभ्यवहृतभुक्तभक्षितजक्षिताः ।परिक्षिप्तं तु निवृतं निदिग्धोपचितौ समौ ॥ १०८ ॥

5.4.108 · p. 210

अनुष्टुप्

ग्रस्तवि ग्लस्तवि अभ्यवहृतवि भुक्तवि भक्षितवि जक्षितवि परिक्षिप्तवि निवृतवि निदिग्धवि उपचितवि

प्राप्ते प्रणिहितापन्नौ विस्मृतोंऽतर्गतेऽस्मृते ।संगूढं स्यात् संकलितं स्यन्नं रीणं स्रुतं स्नुतम् ॥ १०९ ॥

5.4.109 · p. 210

अनुष्टुप्

प्राप्तवि प्रणिहितवि आपन्नवि विस्मृतवि अन्तर्गतवि अस्मृतवि संगूढवि संकलितवि स्यन्नवि रीणवि स्रुतवि स्नुतवि

अवरीणो धिक्कृतः स्याद्दृब्धे ग्रथितमुद्रितौ ।संकीर्णे संकुलाकीर्णौ विस्तृते विसृतं ततम् ॥ ११० ॥

5.4.110 · p. 210

अनुष्टुप्

अवरीणवि धिक्कृतवि दृब्धवि ग्रथितवि मुद्रितवि संकीर्णवि संकुलवि आकीर्णवि विस्तृतवि विसृतवि ततवि

सिद्धे निर्वृत्तनिष्पन्नौ भिन्ने भेदितदारितौ ।वेधितच्छिद्रितौ विद्धे तष्टत्वष्टौ तनूकृते ॥ १११ ॥

5.4.111 · p. 210

अनुष्टुप्

सिद्धवि निर्वृत्तवि निष्पन्नवि भिन्नवि भेदितवि दारितवि वेधितवि छिद्रितवि विद्धवि तष्टवि त्वष्टवि तनूकृतवि

ऊतं स्यूतमुतं तन्तुसन्तते प्रार्थितेऽर्दितम् ।उद्धृतं समुदस्तं स्यान्मर्मस्पृक् स्यादरुन्तुदम् ॥ ११२ ॥

5.4.112 · p. 210

अनुष्टुप्

ऊतवि स्यूतवि उतवि प्रार्थितवि अर्दितवि उद्धृतवि समुदस्तवि मर्मस्पृश्वि अरुन्तुदवि

गुण्डितं रूषिते क्लिष्टे क्लेशितं पूजितेऽञ्चितम् ।ज्ञप्तं तु ज्ञपिते हन्नं गूने मीढं तु मूत्रिते ॥ ११३ ॥

5.4.113 · p. 210

अनुष्टुप्

गुण्डितवि रूषितवि क्लिष्टवि क्लेशितवि पूजितवि अञ्चितवि ज्ञप्तवि ज्ञपितवि हन्नवि गूनवि मीढवि मूत्रितवि

पुषिते पुष्टमुद्गूर्णोद्यत(यत्ताः प्रयत्नवान्) ।दमिते दान्तं शमिते शान्तमुद्वान्तमुद्गते ॥ ११४ ॥

5.4.114 · p. 210

metre not recognised

पुषितवि पुष्टवि उद्गूर्णवि उद्यतवि यत्तवि प्रयत्नवत्वि दमितवि दान्तवि शमितवि शान्तवि उद्वान्तवि उद्गतवि

पन्नं प्रपतिते सन्नं लिष्टे तुन्नं तु पीडिते ।निष्पक्वे क्वथितं सोढे क्षान्तं निचितमाचिते ॥ ११५ ॥

5.4.115 · p. 210

अनुष्टुप्

पन्नवि प्रपतितवि सन्नवि लिष्टवि तुन्नवि पीडितवि निष्पक्ववि क्वथितवि सोढवि क्षान्तवि निचितवि आचितवि

मुषिते लुण्ठितं यस्ते निसृष्टं वृद्धमेधिते ।काचितं शिक्यिते दिश्यं दिग्भवेऽभ्रभवेऽभ्रियम् ॥ ११६ ॥

5.4.116 · p. 210

अनुष्टुप्

मुषितवि लुण्ठितवि यस्तवि निसृष्टवि वृद्धवि एधितवि काचितवि शिक्यितवि दिश्यवि अभ्रियवि

यज्ञियं यज्ञकर्मार्हे चक्षुष्यं चक्षुषे हितम् ।तत्तद्गात्रभवे दन्त्यं हस्त्यमोष्ठ्यमितीदृशाः ॥ ११७ ॥

5.4.117 · p. 210

अनुष्टुप्

यज्ञियवि चक्षुष्यवि दन्त्यवि हस्त्यवि ओष्ठ्यवि

पुंसः पौंन्नम् स्त्रियाः स्त्रैणमग्नेराग्नेयमित्यपि ।दण्डवान् दण्डिको दण्डीत्येवं नेयमदन्ततः ॥ ११८ ॥

5.4.118 · p. 210

अनुष्टुप्

पौंस्नवि स्त्रैणवि आग्नेयवि दण्डवत्वि दण्डिकवि दण्डिन्वि

व्रीहिणो व्रीहिमन्तः स्युर्यवमन्तो यवान्विताः ।निर्जने स्थान एकान्तं विविक्तं विजनं तथा ॥ ११९ ॥

5.4.119 · p. 210

अनुष्टुप्

व्रीहिन्वि व्रीहिमत्वि यवमत्वि यवान्वितवि एकान्तक्ली विविक्तक्ली विजनक्ली

छन्नं गुह्यं निश्शलाकं रहः क्लीबोऽथवाव्ययम् ।गुह्यं रहस्यमित्येतावप्रकाश्येऽपि वस्तुनि ॥ १२० ॥

5.4.120 · p. 211

अनुष्टुप्

छन्नक्ली गुह्यक्ली निश्शलाकक्ली रहस्क्ली रहस्यवि