प्रपात
prapātaपुं · masc.In 13 kośas: 19 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
प्रपातस्त्वभ्यवस्कन्दो धाट्यभ्यासादनं च सः ॥ ८०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृङ्गं तु शिखरं कूटं प्रपातस्त्वतटो भृगुः ॥ १०३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मर्यादा कूलभूः कूलं प्रपातः कच्छरोधसी ॥ १०७७ ॥तटं तीरं प्रतीरं च पुलिनं तज्जलोज्झितम् ।सैकतं चान्तरीपं तु द्वीपमन्तर्जले तटम् ॥ १०७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कूटोऽस्त्री शिखरं शृङ्गं प्रपातस्त्वतटो भृगुः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यात्रा प्रयाणं प्रस्थानं निवेशः शिविरं स्मृतम् ।अवस्कन्दः प्रपातश्च सौप्तिकं च निगद्यते ॥ ४५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तीरं कूलं तटं कच्छः प्रपातो रोध उच्यते ।अर्वाक्कूलमपारं स्यात्परं पारमिति स्मृतम् ॥ ६६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ककीलस्तु च कुक्कीलो गोत्रो गोत्रघरोपि च ।कूटस्तु शिखरं शृङ्गं प्रपातस्तु तटो भृगुः ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोकालोकश्चक्रवालश्चित्रकूटादयः परे ।कूटोऽस्त्री शिखरं शृङ्गं प्रपातस्त्वतटो भृगुः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कूलदेशस्तु मर्यादा प्रपातो रोध आदिमे ।कूलं तीरं प्रतीरं च कच्छं रोधस्तु यत्त्रिषु ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भृगुः प्रपातोऽप्यतटः स्त्रियां दरदपि स्मृता ।बहिर्निर्गतदेशस्तु प्राग्भारो दन्तको गिरेः ।द्रोणिस्तु शैलयोः संधिः पादाः प्रत्यन्तभूधराः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बलात्कारो हठः खष्पः प्रसभं स्खलितं छलम् ।प्रपातस्त्वभ्यवस्कन्दोऽभ्यवस्कन्दनमित्यपि ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तटे भृगुः प्रपातोऽथ शिखरे शृङ्गकुटके ।नितम्बमेखले भूध्रमध्ये च कटकस्तथा ॥ ३१२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अवस्कन्दोऽभ्यवस्कन्दोऽभ्यासादनं तथैव च ।घाटिर्घाटी प्रपातश्चाऽऽक्रमणं छलतो भवेत् ॥ १३३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भृगोर्नामानि प्रोक्तानि प्रपातश्चाऽतटो भृगुः ॥ १७८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कुलं कच्छः प्रपातश्च रोधः प्रतीरमित्यपि ।तटं तीरं च विज्ञेयं नद्युदध्योस्तटं सदा ॥ १८७८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अरण्यकण्टकव्याप्तगिरिपार्श्वोच्चदेशके ।पतनस्थानमित्येवं प्रपातस्त्वतटो भृगुः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कूटोऽस्त्री शृङ्गशिखरे प्रपातस्तु भृगुः समौ ।तटं त्रिषु नितम्बः स्नुः सानुप्रस्थे तु पुंसि वा ॥ ४११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उदयस्तूदयाद्रिः स्यादस्तस्त्वस्तमयाचलः ।दरी गुहा कन्दरोऽक्ली प्रपातस्तु तटो भृगुः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तीरं कूलं प्रपातश्च प्रान्ते कच्छस्तटी त्रयी ।पारावारे परात्रत्ये कूले पात्रं तदन्तरम् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रपात as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु पातुकपुंसि वारिकरटिप्रपातयोः पातुकः स पतयालुके त्रिषु । आनकस्तु रसदब्दमृदङ्ग- भेरिकापटहवाचकः पुमान् ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.1.42
- कोषकल्पतरु भृगुमृगः पशौ वारणजातिभे[262b]दे नक्षत्रभेदे मृगयार्थनासु । मृगी तु कान्ताभिदि शंभुशुक्र- मुनिप्रपातेषु भृगुः प्रदिष्टः ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.3.93
- नानार्थार्णवसंक्षेप दरद्न्यग्रोधीसंज्ञकस्तम्बे दरत् तु स्त्री भये हृदि । नद्यां प्रपाते चेत्येके विष्ठायामिति कश्चन ॥ ५८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.582
- नानार्थार्णवसंक्षेप अपभ्रंशअपभ्रंशोऽपशब्दे स्याद् भाषाभेदप्रपातयोः । अभिमानस्त्वहङ्कारे हिंसाप्रणययोरपि ॥ ३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप सौप्तिकसौप्तिकस्तु प्रपाताख्यशत्रुनिग्रहकर्मणि । तद्वर्णनपरे चापि भवेद्भारतपर्वणि ॥ २४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.246
- शब्दरत्नावली दरत्तरत्प्लवे स्त्रियामेव कारण्डविहायसि । दरत्प्रपाते भीतौ च रोगभेदे च पर्वते ॥ दारदः पारदे पुंसि विषभेदे च हिङ्गुले । दायादस्तनये पुंसि सपिण्डे च सगोत्रके ॥ नलदं स्यादूशीरे च मांस्यां पुष्परसेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.15
- वैजयन्ती अपभ्रंशअपभ्रंशोऽपशब्दे स्यात् भाषाभेदप्रपातयोः । अपदेशस्तु लक्षे स्यान्निमित्तव्याजयोरपि ॥ ७ ॥ Vaijayantī 8.1.7