कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

अनुकर्ष

anukarṣaपुं · masc.

In 11 kośas: 8 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.757 · p. 31
अनुकर्षो दार्वधःस्थं धूर्वी यानमुखं च धूः ॥ ७५७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह क्षत्रियवर्गः Amarakośa 2.8.57
अनुकर्षो दार्वधःस्थं प्रासङ्गो ना युगाद्युगः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.138 · p. 104
युगान्तकीले शम्या स्त्री तत्स्थाने गर्त्तमद्वयोः ।अनुकर्षो दार्वधस्थमासङ्गस्तु युगान्तरम् ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.81 · p. 261
युगं द्वितीयं प्रासङ्गो युगं त्वीशान्तबन्धनम् ।अनुकर्षो दार्वधःस्थं शम्या स्त्री युगकीलकः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.316 · p. 65
वरूथो रथगुप्तिश्च चार्मगुप्तौ प्रकीर्तितौ ।अक्षाधःस्थेऽनुकर्षः स्यात्कूबरे तु युगंधरः ॥ ३१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1235 · p. 193
अधःस्थितं तु यत् काष्ठमनुकर्षो निगद्यते ।यानमुखं च धूर्वी धूः रथाग्रभाग उच्यते ॥ १२३५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.262 · p. 210
कुबरं चाधःस्थदारावनुकर्षा नरि नान्तगः ।अनुकर्षोऽस्त्यदन्तोऽपि धूर्वीवद्धूर्धुराऽपि च ॥ २६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 वनु (syllable split)
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.133 · p. 115
अनुकर्षो रथस्याधोधरणन्दार्वथानसः ।युगो द्वितीयः प्रासंगः पताका तु ध्वजोऽस्त्रियाम् ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास षार्धश्लोकः Dharaṇikośa 30.2.3 · p. 217
अनुकर्षो रथस्याधोदारुण्यप्यनुकर्षणे ।अनुतर्षः सुरापानपात्रं तृष्णा च कीर्तिता ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शान्ताः Koṣakalpataru 6.30.66 · p. 376
मत्स्येऽनिमिषो[देवे]ऽनुकर्ष उक्तोऽनुकृष्टौ च ।दारुणि रथस्य चाधःस्थितेऽनुतर्षः सुरापात्रे ॥ ६६ ॥
metre not recognised
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.28 · p. 8
अनुषङ्गस्तु कारुण्ये प्रकृतस्यानुवर्तने ।अनुकर्षस्त्वधस्थे स्याद् रथकाष्ठेऽनुकर्षणे ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्

अनुकर्ष as a meaning in nānārtha verses

  • धरणिकोश इतिइति हेतुप्रकरणप्रकाशादिसमाप्तिषु । निदर्शने प्रकारे चानुकर्षे च प्रकीर्तितः ॥ Dharaṇikośa 34.7.9
  • शब्दरत्नावली इतिपक्षान्तरे नियोगे च प्रशंसायां विनिग्रहे । अस्तु प्रकर्षे पीडायां प्रशंसायाञ्च लङ्घने ॥ असम्प्रत्यभ्यनुज्ञानेऽधिक्षेपासूययोरपि । इति प्रकरणे हेतौ परकृत्यनुकर्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.23