ध्वज
dhvajaपुं · masc.In 20 kośas: 33 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 25 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
कल्यपालः सुराजीवी शौण्डिको मण्डहारकः ।वारिवासः पानवणिग्ध्वजो ध्वज्यासुतीबलः ॥ ९०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ध्वजः पताकादण्डोऽपि झम्पानं याप्ययानवत् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 चि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पताका वैजयन्ती स्यात्केतनं ध्वजमस्त्रियाम् ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वैजयन्ती पताका च केतुः स्यात्केतनं ध्वजः ।अस्योच्चूलावचूलाख्यावूर्ध्वाधोमुखकूर्चकौ ॥ ४५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यादङ्कुशो मणिरथ लिङ्गं लाङ्गलमस्त्रियाम् ।शेवशेपौ ध्वजोपस्थौ भगमेढ्रौ च मेहनः ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुण्डालः पिचिलश्चापि ध्वजोऽस्त्री चासुरः कपिः ।गम्भीरवेदी च करी करिणी धेनुका वशा ॥ १४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
ध्वजोऽस्त्री केतनं चापि क्लीबे केतुः पुमान् स्त्रियाम् ।वैजयन्ती जयन्ती च पताका व्योममञ्जरी ॥ ३३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
ध्वजोऽतिभारगो मिश्रशब्दोऽप्यथ महामृगाः ।वराहमहिषन्यङ्कुरुरुरोहितवारणाः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्याद्धजमलयजयोः कालकूटारकूटयोः ।स्यात्कवटकपटयोः खेटकर्पटयोस्ततः ॥ १५४ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.doubtful
पताका वैजयन्ती च धूका केतुर्मतो नरि ।केतनं ध्वजमस्त्रीके अस्योच्चूलावचूलिका ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कच्छो निकुञ्जो रज-भूर्ज-कुञ्ज-व्रजाङ्गजाः शङ्खगतस्तथाब्जः ।ध्वजो नटः कर्वटकुक्कुटाट्टाःकुटारकूटावपि कालकूटः ॥ ४१ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.
एते शब्दाः पुंस्युक्ताः । अयं दर्पणः आदर्शः । मृदङ्गो मुरजः । जठरः कुक्षिः । कुन्तः प्रासः । कुतपः शस्त्रं कालविशेषश्च । धूमो वह्निसम्भवः । एते पुंसि भवन्ति । अयं व्रातः सङ्घः । हृदः सरः । दण्ड आज्ञा लकुटश्च । अङ्कुशः शृणिः । कटाक्षः अपाङ्गदृष्टिः । सङ्ग्रामो युद्धम् । विटपो लतागुल्मः ।पामा स्त्रियां निगदिता पुंसि वेमा कुणपकूर्चौ च ।कन्दरयूथप्रोथाश्च वंशरेणुध्वजाश्चैव ॥ ७३ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
युगो द्वितीयः प्रासङ्गः पताका तु ध्वजोऽस्त्रियाम् ।सेवका युधि योद्धॄणां भटा योधाश्च योधकाः ॥ १८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
ध्वजं पताका केतुश्च चिह्नं तद्वैजयन्त्यपि ।तत्तदन्तो झषाद्यादिः शम्भोर्विघ्नकरः स्मरः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पताका वैजयन्ती च केतनं ध्वज उच्यते ।पत्ती रथो गजो वाजी सेनाङ्गं तु चतुर्विधम् ॥ ३६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शौण्डिकः कल्यपालः स्यात्सुराजीवी तु मण्डकः ।ध्वजः पानवाणिग्वारिवासश्चाप्यासुतीबलः ॥ ४३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अर्धर्चः कवचः कच्छपुच्छोञ्छास्तु व्रजोटजौ ।[9] कुञ्जो मलयजो भूर्जध्वजाम्बुजसमास्तथा ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सैन्यं वरूथिनी चक्रं ध्वजिनी चतुरङ्गिणी ।पताकिका ध्वजः केतुर्नासीरः पृतना मुखम् ॥ २१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिबिका याप्ययानं च दोला प्रेङ्खा सुखासनम् ।वाहनं धोरणं यानं पत्रं युग्यं गतिर्ध्वजः ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ध्वजश्च केतनं केतुः पताका चिह्नमेव च ।मार्गोऽध्वा निगमः पन्था पदवी वर्त्म पद्धतिः ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पताका केतनं केतुः पटाका च ध्वजः पुनः ।वैजयन्ती जयन्ती च ध्वजनामानि सन्ति वै ॥ १२२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलालस्येति नामानि प्रोक्तान्यथ ध्वजो ध्वजी ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मेट्रो लाङ्गुर्ध्वजो रागलता व्यङ्गोऽपि लिङ्गवत् ॥
genderपुंmasc.
पताका च पटाका च जयन्ती वैजयन्तिका ।ध्वजोऽस्त्री वैजयन्ती च कदली कन्दलीति च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वैजयन्ती वैजयन्तो जयन्ती च ध्वजो ध्वजिः ।ध्वाजिश्च ध्वजपस्तद्वत्पताकाऽपि पटाकया ॥ २५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महिष्योऽपि शिल्पिनि तु स्युः कारु-कारि-कारयः ।ध्वजो ध्वजी कल्पपाले मध्ये कपिश-कापिशे ॥ ३३५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 पि (wrong syllable); pāda 2, syllable 3 रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शृङ्गारोऽलंक्रिया तोत्रं वैणुकं कदली ध्वजः ।आलानं बन्धनस्तम्भे कीलशङ्कुध्रुवाः समाः ॥ ७१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पताका वैजयन्ती द्वे ध्वजे तद्वसनेऽपि च ।केतुरङ्को ध्वजोऽस्त्री स्यात् केतनं चाथ कूर्चकौ ॥ १३५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
ध्वजे नालं च मेढ्रं स्यात् कुरलाश्चूर्णकुन्तलाः ।पर्यस्तिका तु पर्यङ्के तस्मिन्नेवावसक्थिका ॥ १८२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्मरस्तम्भश्च कन्दर्पमुषलो ध्वज इत्यपि ।स्त्रियां नागलता चाण्डकोषस्तु फलकोषकः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलिशध्वजकार्षापणपिनाकमुस्तान्धकारशृङ्गवलयाः ।पटलप्रवालचषकोपवासकासारकटकसन्तानाः ॥ ११ ॥
गीतिःmetre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
अनुकर्षो रथस्याधोधरणन्दार्वथानसः ।युगो द्वितीयः प्रासंगः पताका तु ध्वजोऽस्त्रियाम् ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
प्राग्दिग्गृहेऽन्यत्र * शौण्डिके स्यात्स्वजं तु रक्ते नरि गात्रतोये ।पुत्रेऽथ विप्रप्रमुखत्रिवर्णि-विहंगदन्तेषु मतो द्विजो ना ॥ २२ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः
doubtful
धनुर्मकरकुम्भानां क्रमाद्द्वादशराशिनि ।ध्वजधूममृगेन्द्राणां श्वोक्षरासभहस्तिनाम् ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
meaningsवेश्मन्
ध्वजं त्वस्त्री पताकायां चिह्ने पूर्वदिशो गृहे ।शिश्नेऽथ तालवृक्षे ना वृक्षमात्रे तु सज्जनः ॥ ६३१ ॥
अनुष्टुप्
शर्वर्यास्तु हरिद्रायां प्रियंगुव्रततौ स्त्रियाः ।ध्वजधूममृगेन्द्राणां श्वोक्षरासभहस्तिनाम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवेश्मन्
ध्वज as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् केतुग्रहभेदे ध्वजे केतुः पार्थिवे तनये सुतः ॥ ६० ॥ Amarakośa 3.3.60
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) ललामभूषायां लाङ्गूले प्रधानशृङ्गप्रभावपुण्ड्रेषु । ध्वजलक्ष्मतुरङ्गेषु च नवसु ललामं प्रचक्षते प्राज्ञाः ॥ ८५५ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.855
- धरणिकोश ललामन्ललाम कथितं रश्मिप्रधानध्वजवाजिषु । भूषाप्रभावशृङ्गेषु पुण्ड्रवालधिलक्ष्मसु ॥ Dharaṇikośa 19.3.24
- धरणिकोश ललामललामं स्याद्ध्वजे शृङ्गे पुण्ड्रवालधिलक्ष्मसु । भूषावाजिप्रभावेषु प्रधाने च प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 24.3.10
- धरणिकोश शूलशूलं प्रहरणे योगे शूलो व्याधिसुतीक्ष्णयोः । शूलौ मृत्युध्वजौ चायःकीलः शूलास्तु दारिकाः ॥ Dharaṇikośa 27.3.11
- कोषकल्पतरु ललामसिंहे हये स्यादिभकेसरे च पुंनागके च प्रथितः प्रवीणैः । क्लीबे ललाम ध्वजवाजिशृङ्गे प्रधानभूषास्वपि वालधौ च ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.38
- कोषकल्पतरु तालतालो ध्वजे द्रौ नरि खड्गमुष्टौ स्यान्मध्यमाङ्गुष्ठमिते तथैव । भवेत्तथा पाणितले[66a]च गीत- कालक्रियामान उदीरितोऽयम् ॥ ५९ ॥ Koṣakalpataru 6.28.59
- नानार्थार्णवसंक्षेप केतुकूष्मा तु वाताभावे च शल्ये च क्षेपवाक् पुनः । क्षिप्तिनिन्दावहेलेषु केतुस्तु ध्वजचिह्नयोः ॥ ३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.35
- नानार्थार्णवसंक्षेप रामरामो दाशरथौ विष्णौ रतौ परशुरामके । बलभद्रे ध्वजे शब्दे मौलौ लक्ष्मणि वर्णयोः ॥ १०९७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1097
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्सेधरभसस्तूत्सुके स्माह तदेतदसमञ्जसम् । उत्सेधो मकुटच्छत्रध्वजेषूष्णीषकाययोः ॥ ३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.39
- नानार्थार्णवसंक्षेप केतनस्यात् कुत्राणं तु कुण्डे च शिक्ये चाथ कृपीटवाक् । उदरे सलिले चाथ ध्वजे चोपनिमन्त्रणे ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.24
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्सेधईशानेति तदा भाव्यमिति शाब्दिकनिश्चयः । उत्सेधो मकुटच्छत्रध्वजोष्णीषतनूषु ना ॥ २३६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.236
- नानार्थार्णवसंक्षेप ललामललामस्त्वस्त्रियां ज्ञेयः प्रभावे पुरुषे नृपे । ध्वजे चिह्ने च पुच्छे च पशुशृङ्गे च भूषणे ॥ १५४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1546
- नानार्थार्णवसंक्षेप कामध्वजध्वजे कामस्य नृनपोः कामरूपास्तु नीवृति । प्राग्ज्योतिषाख्ये पुम्भूम्नि लिङ्गाद्यत्रापि पूर्ववत् ॥ १७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.170
- नानार्थार्णवसंक्षेप वैजयन्तवैजयन्तः पुनः पुंसि प्रासादे स्याच्छचीपतेः । तस्य ध्वजे च देवे च देवदेवसुते गुहे ॥ ५८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.588
- शब्दरत्नावली वैजयन्तविवस्वान् वरुणे सूर्ये तत्रगर्यां विवस्वती । वैजयन्तोऽपि शक्रस्य प्रासादध्वजयोः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.173
- शब्दरत्नावली ककुदआमोदः पुंसि हर्षे च गन्धे च सुमहत्यपि । ककुदोऽस्त्री ककुत्स्त्री तु वृषाङ्गे च धजेवरे । क्षणदो गणके पुंसि रात्रौ स्त्री क्लीबमहति ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.12
- शब्दरत्नावली ललामन्ललाम स्याद्ध्वजे शृङ्गे प्रभावे च तुरङ्गमे । प्रधाने लाञ्छने पुण्ड्रे वालधौ भूषणेऽपि च । लाङ्गली रेवती कान्ते नारिकेलद्रुमे पुमान् । …वञ्चकव्याघ्रगन्धमार्जारकेषु च । वर्द्धमानः पशुविष्णुशरावैरण्डसूरिषु । विस्मापनः स्मरे पूर्यां गन्धर्वे कुहनेऽपि च ॥ विसर्जनं परित्यागदानसंप्रेरणेषु च । विरोचनोऽग्निसूर्येन्दुप्रह्लादतनयेषु च ॥ विहेठनं मर्दने स्याद् हिंसायाञ्च विडम्बने ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.121
- शब्दरत्नावली ललामललामं भूषणे शृङ्गे प्रधाने लाञ्छने ध्वजे । हयवालधिपुण्ड्रेषु प्रभावेऽपि च न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.40
- शब्दरत्नाकर ललामनान्तः क्लीन्नोराबन्तोऽस्मिन् मुण्डमालाभिधे स्मृतम् । ललामवल्ललामाऽश्व-प्रधान-ध्वज-लक्ष्मसु ॥ २०९ ॥ Śabdaratnākara 3.209
- शब्दरत्नाकर केतुकोणोऽश्रौ लगुडे सौरौ केतुरङ्के ध्वजे ग्रहे । मुख्ये दुर्जात उत्पाते कणो लेशे कणौ(णो?)षणा ॥ १८८२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1882
- शब्दरत्नाकर चिह्नआलेख्याश्चर्ययोश्चित्रं चिह्नमङ्के ध्वजेऽपि च । स्तुतिवादे चटुश्चाटुरुभौ पशुपिचण्डके ॥ १९१८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1918
- त्रिकाण्डशेष कदलीआर्द्रशूरणयो रोलः कालः स्यान्मृत्युकृष्णयोः । अंशे वृद्धावपि कला कदली ध्वजरम्भयोः ॥ ३८३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.383
- वैजयन्ती केतुउत्पातेंऽके ध्वजे केतुः क्लेदौषधिशशांकयोः । कोणाः शब्दाश्रिलगुडाः कल्पो न्याये सुरद्रुमे ॥ १६ ॥ Vaijayantī 6.1.16
- वैजयन्ती ललामलालसा तु न नौत्सुक्ये दौहृदाद्यभिलाषयोः । ललामोऽस्त्री ललामापि प्रभावे पौरुषे ध्वजे ॥ ७२ ॥ Vaijayantī 7.5.72