All kośas › Dharaṇikośa

धरणिकोश Dharaṇikośa

धरणिदास · Dharaṇikośa of Dharaṇidāsa Part I · Published by S. M. Katre, for the Deccan College Post-graduate and Research Institute, Yervada, Poona - 6 · 1968 A.D. · Ekanath Dattatreya Kulkarni

1,382 verses · 11,274 words tagged · 1,895 marked doubtful (dashed)

अव्ययवर्गः · तान्ताः

॥ तपादः ॥

स्वित्प्रश्ने च वितर्के स्यादाराद्दूरसमीपयोः ।सकृत्सहैकवारे स्यात्साक्षात्प्रत्यक्षतुल्ययोः ॥

34.7.1 · p. 236

अनुष्टुप्

स्वित्=प्रश्न वितर्कआरात्=दूर समीपसकृत्=सह एकवारसाक्षात्=प्रत्यक्ष तुल्य

स्वस्त्याशीःक्षेमपुण्यादौ शश्वत्पुनःसदार्थयोः ।किमुतातिशये प्रश्ने यद्वत्प्रश्नवितर्कयोः ॥

34.7.2 · p. 236

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त्पु (wrong syllable)

स्वस्ति=आशिस्क्षेम पुण्यशश्वत्=पुनर्सदाकिमुत=अतिशय प्रश्नयद्वत्=वितर्क

॥ तार्धश्लोकः ॥

तु पादपूरणे मेदे समुच्चयेऽवधारणे ।अस्तु स्यादभ्यनुज्ञाने ईर्ष्यापी[111]डार्थयोरपि ॥

34.7.3 · p. 236

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च्च (wrong syllable)

तु=पादपूरण भेद समुच्चय अवधारणअस्तु=अभ्यनुज्ञान ईर्ष्या पीडा

हन्त हर्षेऽनुकम्पायां वाक्यारम्भविषादयोः ।बत मन्त्रणसंतोषखेदानुक्रोशविस्मये ॥

34.7.4 · p. 236

अनुष्टुप्

हन्त=हर्ष अनुकम्पा वाक्यारम्भ विषादबत=मन्त्रण संतोष खेद अनुक्रोश विस्मय

उत्प्रश्ने च वितर्के स्यादुताप्यर्थविकल्पयोः ।पश्चादनन्तरार्थे स्यात्प्रतीच्यां चरमेऽपि च ॥

34.7.5 · p. 236

अनुष्टुप्

उत=प्रश्न वितर्क अपि विकल्पपश्चात्=अनन्तर प्रतीची चरम

यावत्तावत्परिच्छेदे कार्त्स्न्ये मानेऽवधारणे ।पुरस्ताच्चतुर्षु प्राच्यां पुरार्थे प्रथमेऽग्रतः ॥

34.7.6 · p. 237

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 तु (wrong syllable)

यावत्=परिच्छेद कार्त्स्न्य मान अवधारणतावत्=पुरस्तात्=प्राची पुरा प्रथम अग्रतस्

॥ तश्लोकः ॥

प्रति प्रतिनिधौ वीप्सालक्षणादौ प्रयोगतः ।मात्रार्थे चाभिमुख्ये च प्रतिदानादिषु प्रति ॥

34.7.7 · p. 237

अनुष्टुप्

प्रति=प्रतिनिधि वीप्सा लक्षण मात्रा आभिमुख्य प्रतिदान

अतिशब्दः प्रशंसायां प्रकर्षे लङ्घनेऽप्यति ।नितान्तासंप्रतिक्षेपवाक्येऽप्येष सुसम्मतः ॥

34.7.8 · p. 237

अनुष्टुप्

अति=प्रशंसा प्रकर्ष लङ्घन नितान्त असंप्रति क्षेपवाक्य

इति हेतुप्रकरणप्रकाशादिसमाप्तिषु ।निदर्शने प्रकारे चानुकर्षे च प्रकीर्तितः ॥

34.7.9 · p. 237

अनुष्टुप्

इति=हेतु प्रकरण प्रकाश समाप्ति निदर्शन प्रकार अनुकर्ष