All kośas › Suśīlanāmamālā
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā
3,712 verses · 16,502 words tagged · 1,236 marked doubtful (dashed)
मर्त्यविभागः (9/13)
* राजवंश्यनाम *
* वंशजनामानि *
* राज्यस्य सप्ताङ्गनामानि *
स्वाम्यऽमात्यस्तथा सुहृत् कोशो राष्ट्रं दुर्गो बलम् ॥ ११६२ ॥
4.1162 · p. 181
अनुष्टुप्metre not read in every line
एतानि सप्त नामानि राज्याङ्गविनिरूपणे ।प्रकृतयस्तु प्रख्याताः पौराणां श्रेणयश्च ताः ॥ ११६३ ॥
4.1163 · p. 181
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 कृ (wrong syllable)
तन्त्रं वै निजराष्ट्रस्य चिन्ता प्रोक्तं महीतले ।आवापः परराष्ट्रस्य चिन्ता लोके हि कथ्यते ॥ ११६४ ॥
4.1164 · p. 181
अनुष्टुप्
* परिवारनामानि *
परिवारः परिस्यन्दः परिकरः परिच्छदः ।तन्त्रं च परिबर्हश्च परिजनः परिग्रहः ॥ ११६५ ॥
4.1165 · p. 181
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 ज (wrong syllable)
तथोपकरणं परिबर्हणं परिवर्हणम् ।नामान्येतानि जानीयाद् राजभृत्यस्य सर्वदा ॥ ११६६ ॥
4.1166 · p. 181
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 प (wrong syllable)
* राजशय्यानामानि *
* राजसिंहासननामानि *
* राजछत्रनामानि *
अथोष्णवारणं नृपलक्ष्म चाऽऽतपत्रं पुनः ॥ ११६८ ॥
4.1168 · p. 182
अनुष्टुप्metre not read in every line
* चामरनामानि *
* स्थगीनाम *
स्थगी ताम्बूलकरङ्कस्ताम्बूलपात्रमुच्यते ॥ ११७० ॥
4.1170 · p. 182
अनुष्टुप्metre not read in every line
* भृङ्गारनाम *
भृङ्गारः कनकालुका हेमकुम्भो हि कथ्यते ।
4.976 · p. 182
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 लु (wrong syllable)
* पूर्णकुम्भनाम *
* पादपीठनाम *
* मन्त्रिनामानि *
प्रधानो धीसखो मन्त्री नियोगी व्यापृतश्च सः ।कर्मसहाय आयुक्तः कर्मसचिव उच्यते ॥ ११७३ ॥
4.1173 · p. 183
अनुष्टुप्metre not read in every line
* न्यायाधीशनामानि *
न्यायद्रष्टा तथा प्राड्विवाकोऽक्षदर्शकः पुनः ।स्थेयश्चैतानि नामानि न्यायाधीशस्य सन्ति वै ॥ ११७४ ॥
4.1174 · p. 183
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क्ष (wrong syllable)
* मुख्यप्रधाननामानि *
महामात्रः प्रधानश्च मुख्यमन्त्री हि मन्यते ।
4.982 · p. 183
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्ति (wrong syllable)
* पुरोहितनामानि *
पुरोहितः पुरोधाश्च सौवस्तिकोऽपि कथ्यते ॥ ११७५ ॥
4.1175 · p. 183
अनुष्टुप्metre not read in every line
* द्वारपालकनामानि *
उत्सारकः प्रतीहारो द्वारस्थो द्वारपालकः ।द्वाःस्थितिदर्शको दण्डी द्वास्थश्च द्वाःस्थितस्तथा ॥ ११७६ ॥
4.1176 · p. 183
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ति (wrong syllable)
* रक्षिवर्गनाम *
* अधिकृतनामानि *
अधिकृतस्तथाऽध्यक्षश्चाधिकारी हि कथ्यते ।
4.987 · p. 184
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 कृ (wrong syllable)
* पाचकनामानि *
पौरोगवः सूदाध्यक्षो वरिष्ठः पाचको जनः ॥ ११७८ ॥
4.1178 · p. 184
अनुष्टुप्metre not read in every line
औदनिको गुणः सूपः सूपकारश्च वल्लवः ।सूद आरालिकश्चैव भक्तकारश्च कथ्यते ॥ ११७९ ॥
4.1179 · p. 184
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 नि (wrong syllable)
* कनकाध्यक्षनामानि *
* रूपाध्यक्षनामानि *
रूप्याध्यक्षस्तु स एव टङ्कपतिर्हि नैष्किकः ॥ ११८० ॥
4.1180 · p. 184
अनुष्टुप्metre not read in every line
* स्थानाध्यक्षनाम *
कथ्यते स्थानिकः स्थानाध्यक्षश्च साक्षरैः किल ।
4.992 · p. 184
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable); pāda 3, syllable 7 ल्कि (wrong syllable)
* शुल्काध्यक्षनाम *
* शुल्कनाम *
* धर्माध्यक्षनामानि *
* हट्टाध्यक्षनाम *
अथाऽधिकर्मिको हट्टाध्यक्षश्च कथ्यते पुनः ।
4.996 · p. 185
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
* दण्डनायकनामानि *
ग्रामेषु भूरिषु गोपौ कथ्यते जगती जनैः ।स्थायुकोऽधिकृतो ग्रामे मन्यतेऽपि महीतले ॥ ११८४ ॥
4.1184 · p. 185
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 षु (wrong syllable)
* अन्तःपुराध्यक्षनामानि *
अथ चाऽन्तःपुराध्यक्षोऽन्तर्वंशिकाऽऽन्तर्वंशिकौ ।तथाऽन्तर्वेश्मिकः आन्तर्वेश्मिकः आवरोधिकः ॥ ११८५ ॥
4.1185 · p. 185
अनुष्टुप्metre not read in every line
आन्तःपुरिक-शुद्धान्ताध्यक्षस्तथाऽवरोधिकः ।अन्तःपुराध्यक्षस्यात्र नामानि नव मन्यते ॥ ११८६ ॥
4.1186 · p. 185
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्त (wrong syllable)
* पारिकर्मिकनाम *
पतिस्तूपकरणानां कथ्यते पारिकर्मिकः ।
4.1001 · p. 185
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable); pāda 3, syllable 3 प (wrong syllable)
* पुराध्यक्षनामानि *
* अन्तःपुरनामानि *
* अन्तःपुररक्षकनामानि *
सौविदाः सौविदल्लाः स्यात् स्थापत्याश्च कञ्चुकिनः ॥ ११८८ ॥
4.1188 · p. 186
अनुष्टुप्metre not read in every line
* शत्रुनामानि *
विपक्षः प्रत्यवस्थाता सपन्थः परिपन्थकः ।प्रत्यर्थी परिपन्थी च प्रतिपक्षः रिपुः पुनः ॥ ११९० ॥
4.1190 · p. 186
अनुष्टुप्
असहनोऽसुहृद्दुर्हृद् द्वेषी दस्युस्तथा द्विषन् ।अरातिः अभिमातिश्चाऽभियाति द्विट् तथाऽहितः ॥ ११९१ ॥
4.1191 · p. 186
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ह (wrong syllable)
* वैरनामानि *
* मित्रनामानि *
मित्रं सखा सहायश्च वयस्यः सवयास्तथा ।सुहृत् साप्तपदीनश्च स्निग्धः सहचरो भवेत् ॥ ११९३ ॥
4.1193 · p. 187
अनुष्टुप्
* मैत्रीनामानि *
सौहार्दं सौहृदं सख्यमजर्यं सङ्गतं तथा ।मैत्री साप्तपदीनं च मित्रता नाम कथ्यते ॥ ११९४ ॥
4.1194 · p. 187
अनुष्टुप्
* सभाजननामानि *
आनन्दनं सभाजनमाप्रच्छनं स्वभाजनम् ।विषयानन्तरो भूपः शत्रुरित्युच्यते सदा ॥ ११९५ ॥
4.1195 · p. 187
अनुष्टुप्metre not read in every line
अतः परं मित्रमूदासीनः परतरः पुनः ।पृष्ठतः प्रार्ष्णिग्राहोऽस्ति भिन्नभिन्नार्थवाचकः ॥ ११९६ ॥
4.1196 · p. 187
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 र्ष्णि (wrong syllable)
* चरनामानि *
स्पशो यथार्हवर्णश्च वार्त्तायनश्च हेरिकः ।प्रणिधिश्चेति नामानि कथयन्ति चरस्य वै ॥ ११९८ ॥
4.1198 · p. 187
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 य (wrong syllable)
आप्तप्रत्ययितौ तुल्यावविसंवादिवाक् तथा ।गृहपतिस्तु सत्रिणी नाम वै कथ्यते बुधैः ॥ ११९९ ॥
4.1199 · p. 188
अनुष्टुप्metre not read in every line
सन्देशहारको दूतः ख्यातः सन्धिस्तु विग्रहः ।यानं तथाऽऽसनं द्वैधमाऽऽश्रयश्चेति षड्गुणाः ॥ १२०० ॥
4.1200 · p. 188
अनुष्टुप्
उक्ता हि शक्तयस्तिस्रः प्रभुत्वोत्साहमन्त्रजाः ।सामदामभेददण्डा उपायाः शासने स्थिताः ॥ १२०१ ॥
4.1201 · p. 188
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 म (wrong syllable)
प्रियभाषादयो यत्र प्रोक्तं तत् साम सान्त्वनम् ।उपजापस्तु भेदः स्याद् दण्डस्तु साहसं दमः ॥ १२०२ ॥
4.1202 · p. 188
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
* दाननामानि *
उपहार उपग्राह्य उपचार उपायनम् ।उत्कोच उपदा लञ्चा प्राभृतं ढौकनं पुनः ॥ १२०३ ॥
4.1203 · p. 188
अनुष्टुप्
उपप्रदानमाऽऽमिषं कौशलिकं तथैव च ।एतानि दाननामानि वदन्ति विबुधाः जनाः ॥ १२०४ ॥
4.1204 · p. 188
अनुष्टुप्metre not read in every line
* मायानामानि *
इन्द्रजालमुपेक्षा च मायाऽपि कथ्यते पुनः ।क्षुद्रोपाया त्रयश्चैते प्रख्याताः पृथिवीतले ॥ १२०५ ॥
4.1205 · p. 188
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)
* मृगयानामानि *
मृगयाऽक्षाः स्त्रियः पानं वाक्पारुष्याऽर्थदूषणे ।दण्डपारुस्यं चेत्येतद् धेयं व्यसनसप्तकम् ॥ १२०६ ॥
4.1206 · p. 188
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्यं (wrong syllable)
आदानं सर्वतो लोकाद् अदानं च निषेधकम् ।परित्यागो विनाशश्च चतुर्विधार्थदूषणम् ॥ १२०७ ॥
4.1207 · p. 189
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र्वि (wrong syllable)
* पराक्रमनामानि *
* प्रतापनाम *
धर्मादर्थाच्च कामाच्च भित्यादेश्च पुनः खलु ।अमात्यादेः परीक्षा या सोपधा कथ्यते बुधैः ॥ १२०९ ॥
4.1209 · p. 189
अनुष्टुप्
मन्यतेऽषडक्षीणं वै मन्त्रणं रहसि द्वयोः ।
4.1030 · p. 189
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ड (wrong syllable)
* मन्त्रनाम *
लोके हि कथ्यते मन्त्रो रहस्यालोचनं किल ॥ १२१० ॥
4.1210 · p. 189
अनुष्टुप्metre not read in every line
* एकान्तनामानि *
एकान्तं केवलं छन्नं विविक्तं विजनं तथा ।उपह्वरं रहश्चैव निशलाकं निगद्यते ॥ १२११ ॥
4.1211 · p. 189
अनुष्टुप्
* गुह्यनाम *
* न्यायनामानि *
* न्याय्यनामानि *
न्याय्यमौपयिकं लभ्यं भजमानमपि मन्यते ।
4.1037 · p. 190
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 भज (syllable split)
* अधिकारनाम *
* मर्यादानामानि *
मर्यादा धारणा संस्था स्थितिः स्यान्न्यायसंस्थितिः ।
4.1039 · p. 190
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)
* अपराधनामानि *
व्यलीकं विप्रियं मन्तुः आगाऽपराध उच्यते ॥ १२१५ ॥
4.1215 · p. 190
अनुष्टुप्metre not read in every line
* करनामानि *
* सेनानामानि *
वरूथिनी चमूश्चक्रं पृतना च पताकिनी ।शिबिरो ध्वजिनी दण्डः स्कन्धावारश्च वाहिनी ॥ १२१७ ॥
4.1217 · p. 191
अनुष्टुप्
* शिबिरनाम *
* व्यूहनाम *
दण्डादिको युधि व्यूहः सेनाया रचनासु वै ।प्रत्यासारो व्यूहपार्ष्णिर्व्यूहपश्चात्स्थलं भवेत् ॥ १२१९ ॥
4.1219 · p. 191
अनुष्टुप्
सैन्यस्य पृष्ठभागः स्याद् सैन्यपृष्ठः प्रतिग्रहः ।एकेभैकरथास्त्र्यश्वाः पत्तिः पञ्चपदातिका ॥ १२२० ॥
4.1220 · p. 191
अनुष्टुप्
सेना सेनामुखं गुल्मो वाहिनी पृतना चमूः ।अनीकिनी च पत्तेः स्याद् कराद्यैस्त्रिगुणैः क्रमात् ॥ १२२१ ॥
4.1221 · p. 191
अनुष्टुप्
तास्तु दशानीकिन्यो वै कथ्यतेऽक्षौहिणी किल ।सैन्यस्य रक्षणं प्रोक्तं सज्जनं चोपरक्षणम् ॥ १२२२ ॥
4.1222 · p. 191
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 स्तु (wrong syllable)
* पत्त्यादिकसैन्यसंख्यायाः कोष्ठकम् *
नाम हस्तिसंख्या रथसंख्या अश्वसंख्या पदातिसंख्या
पत्तिः १ १ ३ ५
सेना ३ ३ ९ १५
नाम हस्तिसंख्या रथसंख्या अश्वसंख्या पदातिसंख्या
सेनामुखम् ९ ९ २७ ४५
गुल्मः २७ २७ ८१ १३५
वाहिनी ८१ ८१ २४३ ४०५
पृतना २४३ २४३ ७२९ १२१५
चमू ७२९ ७२९ २१८७ ३६४५
अनीकिनी २१८७ २१८७ ६५६१ १०९३५
अक्षौहिणी २१८७० २१८७० ६५६१० १०९३५०
* पताकानामानि *
पताका केतनं केतुः पटाका च ध्वजः पुनः ।वैजयन्ती जयन्ती च ध्वजनामानि सन्ति वै ॥ १२२३ ॥
4.1223 · p. 192
अनुष्टुप्
क्वचित् पताकादण्डोऽपि पताका कथ्यते पुनः ।ध्वजोर्ध्वभाग उच्चूलोऽवचूलोऽस्याध उच्यते ॥ १२२४ ॥
4.1224 · p. 192
अनुष्टुप्
पत्ती रथो गजो वाजी स्यात् सेनाङ्गं चतुर्विधम् ।
4.1052 · p. 192
अनुष्टुप्metre not read in every line
* रथनामानि *
युद्धार्थे चक्रवद्याने शताङ्गः स्यन्दनस्तथा ।रथश्चाथ पुष्परथः क्रीडार्थो यश्च क्रियते ॥ १२२५ ॥
4.1225 · p. 192
अनुष्टुप्metre not read in every line
मरुद्रथोऽपि देवार्थः प्रोक्तो योग्यारथः पुनः ।स च शास्त्राध्ययनार्थो वैनयिकोऽपि कथ्यते ॥ १२२६ ॥
4.1226 · p. 192
अनुष्टुप्metre not read in every line
अध्वरथश्च पारियानिकः पान्थार्थ उच्यते ।पुनः प्रवहणं कर्णीरथश्च रथगर्भकः ॥ १२२७ ॥
4.1227 · p. 192
अनुष्टुप्metre not read in every line
डयनञ्चेति नामास्ति स्कन्धे यत् धार्यते नरैः ।अथानः शकटो नाम शकटं चापि कथ्यते ॥ १२२८ ॥
4.1228 · p. 193
अनुष्टुप्
यानं वृषभसंयुक्तं गन्त्री कम्बलिवाह्यकम् ।काम्बलाच्छादितो रथः काम्बलः कथ्यते पुनः ॥ १२२९ ॥
4.1229 · p. 193
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 र (wrong syllable)
वस्त्रादाच्छादितो वास्त्रो दौगूलोऽपि निगद्यते ।यः पाण्डुकम्बली स स्यात् संवीतः पाण्डुकम्बलैः ॥ १२३० ॥
4.1230 · p. 193
अनुष्टुप्
* चक्रनामानि *
भ्रमद्भागस्तु चक्रस्य नेमिर्धारा तथा प्रधिः ।अक्षाग्रकीले त्वण्याऽऽणी प्रोक्तौ नाभिस्तु पिण्डिका ॥ १२३२ ॥
4.1232 · p. 193
अनुष्टुप्
स चक्रमध्यभागोऽस्ति कूबरं वै युगन्धरम् ।उक्तं युगस्य काष्ठं तद् युगमीशान्तबन्धनम् ॥ १२३३ ॥
4.1233 · p. 193
अनुष्टुप्
युगकीलकशम्येऽथ भवेद्युगस्य कीलकः ।युगान्तरं तु प्रासङ्गो धुरो भागो निगद्यते ॥ १२३४ ॥
4.1234 · p. 193
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द्यु (wrong syllable)
अधःस्थितं तु यत् काष्ठमनुकर्षो निगद्यते ।यानमुखं च धूर्वी धूः रथाग्रभाग उच्यते ॥ १२३५ ॥
4.1235 · p. 193
अनुष्टुप्metre not read in every line
वरूथो रथगुप्तिः स्याद् लोहावृत्तं रथोपरि ।अपस्करा रथाङ्गानि नामानि विदितानि वै ॥ १२३६ ॥
4.1236 · p. 194
अनुष्टुप्
* शिबिकानामानि *
* दोलानामानि *
वैनीतिकं परम्परावाहनं शिबिकादिकम् ।
4.1068 · p. 194
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 म्प (wrong syllable)
* वाहननामानि *
यानं युग्यं तथा पत्रं वाह्यं वह्यं च वाहनम् ॥ १२३८ ॥
4.1238 · p. 194
अनुष्टुप्metre not read in every line
* सारथिनामानि *
सव्येष्ठो दक्षिणस्थश्च प्रवेता प्राजिता तथा ।यन्ता सूतो नियन्ता च नामानि प्रथितानि वै ॥ १२४० ॥
4.1240 · p. 194
अनुष्टुप्
* रथरोहिनामानि *
* रथिकनामानि *
* अश्वारोहनामानि *
* हस्त्यारोहनामानि *
निषादी चेति नामानि कथ्यन्ते च निषादिनः ।
4.1077 · p. 195
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)
* हस्तिपकनामानि *
* भटनामानि *