व्यर्थ

vyarthaवि · adj.

In 4 kośas: 3 synonym verses, 1 as a meaning of another word.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.52 · p. 71

विक्रुष्टं किल निष्ठुरं च परुषं रूक्षं तथाश्लीलकंग्राम्यं ग्रस्तमिदं विलुप्तपदकं म्लिष्टं पुनश्चास्फुटम् ।क्षिप्रोक्तं तु निरस्तमाहतमिदं मिथ्यार्थकं स्यादथा-वध्य(द्यं?)व्यर्थ[46a]मबद्धकं तु विफलं चोच्चावचं तद्भवेत् ॥ ५२ ॥

शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line

विक्रुष्टवि निष्ठुरवि परुषवि रूक्षवि अश्लीलकवि ग्राम्यवि ग्रस्तवि म्लिष्टवि निरस्तवि आहतवि अवद्यवि व्यर्थवि अबद्धकवि उच्चावचवि

genderविadj.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संयोगादिवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.2.98 · p. 29

प्रयासायासव्यायामा ग्लानिः खेदः क्लमः श्रमः ।व्यर्थं वृथा मुधा मोघं निःफलं च निरर्थकम् ॥ ९८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable)

प्रयासपुं आयासपुं व्यायामपुं ग्लानिस्त्री खेदपुं क्लमपुं श्रमपुं व्यर्थवि वृथाअ मुधाअ मोघवि निःफलवि निरर्थकवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.129 · p. 211

अप्येकतान एकान्तोऽप्येकायनगतोऽपि च ।साधारणं तु सामान्यं मोघं व्यर्थमपार्थकम् ॥ १२९ ॥

अनुष्टुप्

एकतानवि एकान्तवि एकायनगतवि साधारणवि सामान्यवि मोघवि व्यर्थवि अपार्थकवि

genderविadj.

व्यर्थ as a meaning in nānārtha verses

शब्दरत्नावली वृथायथा तुल्येऽनुमाने च प्रशंसायामपीष्यते । वृथा निष्कारणे व्यर्थे तथा निष्फलचालने ॥ अव्यथा वितथे दुष्टे भिन्नार्थेऽपि निगद्यते । सर्वथा तु प्रतिज्ञायां भृशे हेतौ च कीर्त्यते ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.36