अवद्य

avadyaवि · adj.

In 13 kośas: 15 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.97 · p. 54

गुणोपसर्जनोपाग्र्याण्यप्रधानेऽधमं पुनः ॥ १४४१ ॥निकृष्टमणकं गर्ह्यमवद्यं काण्डकुत्सिते ।अपकृष्टं प्रतिकृष्टं याप्यं रेफोऽवमं ब्रुवम् ॥ १४४२ ॥खेटं पापमपशदं कुपूयं चेलमर्व च ।

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 प (wrong syllable)

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.54

निकृष्टप्रतिकृष्टार्वरेफयाप्यावमाधमाः ।कुपूयकुत्सितावद्यखेटगर्ह्याणकाः समाः ॥ ५४ ॥

अनुष्टुप्

निकृष्टवि प्रतिकृष्टवि अर्वन्वि रेफवि याप्यवि अवमवि अधमवि कुपूयवि कुत्सितवि अवद्यवि खेटवि गर्ह्यवि अणकवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.337 · p. 40

अर्वाणमणकमपसदमवममवद्यं निकृष्टमपकृष्टम् ।अधमं चेलं काण्डं खेटं पापं च रेफसं प्राहुः ॥ ३३७ ॥

गीतिः

अर्वन्वि अणकवि अपसदवि अवमवि अवद्यवि निकृष्टवि अपकृष्टवि अधमवि चेलवि काण्डवि खेटवि पापवि रेफसवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.104 · p. 225

कुपूयकुत्सितावद्यखेटगर्ह्याणका अपि ।स्युर्वाच्यलिङ्गा मलिनं कल्मषं च मलीमसम् ॥ १०४ ॥

अनुष्टुप्

कुपूयवि कुत्सितवि अवद्यवि खेटवि गर्ह्यवि अणकवि मलिनवि कल्मषवि मलीमसवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.74 · p. 469

शुभावद्यहृषीकाणां शुक्लस्य जलपुष्पयोः ।दलांशुकमनोदारुविलपिच्छधनुर्युधाम् ॥ ७४ ॥

अनुष्टुप्

शुभक्ली अवद्यक्ली हृषीकक्ली शुक्लक्ली जलक्ली पुष्पक्ली दलक्ली अंशुकक्ली मनस्क्ली दारुक्ली विलक्ली पिच्छक्ली धनुस्क्ली युध्क्ली

genderक्लीneut.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.52 · p. 71

विक्रुष्टं किल निष्ठुरं च परुषं रूक्षं तथाश्लीलकंग्राम्यं ग्रस्तमिदं विलुप्तपदकं म्लिष्टं पुनश्चास्फुटम् ।क्षिप्रोक्तं तु निरस्तमाहतमिदं मिथ्यार्थकं स्यादथा-वध्य(द्यं?)व्यर्थ[46a]मबद्धकं तु विफलं चोच्चावचं तद्भवेत् ॥ ५२ ॥

शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line

विक्रुष्टवि निष्ठुरवि परुषवि रूक्षवि अश्लीलकवि ग्राम्यवि ग्रस्तवि म्लिष्टवि निरस्तवि आहतवि अवद्यवि व्यर्थवि अबद्धकवि उच्चावचवि

genderविadj.doubtful

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.70 · p. 19

द्वयहीनं त्वप्रधानमुपसर्जनमित्यपि ।निकृष्ट-प्रतिकृष्टापकृष्ट-याप्यावमाधमाः ॥रेप-रेफ-कुपूयार्व-कपूयावद्य-गर्हिताः ।गर्ह्य-कुत्सित-खेटापसद-चेल-ब्रुवाणकाः ॥ ७० ॥

अनुष्टुप्

genderविadj.

नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 152 · p. 73

कलङ्कावद्यमलिनं किञ्जल्कं लक्ष्म लाञ्छनम् ।निबोधमधमं पङ्कं मलीमसमपि त्यजेत् ॥ १५२ ॥

अनुष्टुप्

कलङ्कपुं अवद्यक्ली मलिनवि किञ्जल्कपुंक्ली लक्ष्मन्क्ली लाञ्छनक्ली अधमवि पङ्कपुंक्ली मलीमसवि

genderक्लीneut.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.331 · p. 93

अवद्यमपकृष्टं च निकृष्टं ब्रुवरेफसी ।याप्यं काण्डावमे चेलं कुपूयं खेटमेव च ॥ ३३१ ॥

अनुष्टुप्

अवद्यवि अपकृष्टवि निकृष्टवि ब्रुववि रेफस्वि याप्यवि काण्डवि अवमवि चेलवि कुपूयवि खेटवि

genderविadj.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.682 · p. 115

अवद्यः कुत्सितो नीचोऽप्यधमः पण्ड इत्यपि ।निरर्थके तु किंपाकः किञ्जोलञ्जः कुटिप्रियः ॥ ६८२ ॥

अनुष्टुप्

अवद्यवि कुत्सितवि नीचवि अधमवि पण्डवि किंपाकवि किञ्जोलञ्जवि कुटिप्रियवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2620 · p. 422

अधममणकं गर्ह्यं निकृष्टं काण्डकुत्सिते ।अवद्यमपकृष्टञ्च प्रतिकृष्टं ब्रुवं पुनः ॥ २६२० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 म (wrong syllable)

अधमवि अणकवि गर्ह्यवि निकृष्टवि काण्डवि कुत्सितवि अवद्यवि अपकृष्टवि प्रतिकृष्टवि ब्रुववि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.5 · p. 163

अधमस्तु निकृष्टोऽर्वा कुपूयः कुत्सितोऽवमः ।खेटगर्ह्यावद्ययाप्या अणकः रेकरेपसौ ॥

अनुष्टुप्

अधमवि निकृष्टवि अर्वन्वि कुपूयवि कुत्सितवि अवमवि खेटवि गर्ह्यवि अवद्यवि याप्यवि अणकवि रेकवि रेपस्वि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1583 · p. 191

प्रतिकृष्टनिकृष्टार्वरेफगर्ह्याधमावमाः ।कुपूयः कत्सितः खेटो याप्योऽवद्योज्वरोऽणकाः ॥ १५८३ ॥

अनुष्टुप्

प्रतिकृष्टवि निकृष्टवि अर्ववि रेफवि गर्ह्यवि अधमवि अवमवि कुपूयवि कुत्सितवि खेटवि याप्यवि अवद्यवि अवरवि अणकवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.109 · p. 144

अब्रह्मण्यमवद्यं स्यान्निष्ठा निर्वहणं समे ।गीतं गेयं च गानं च यत्तु तन्त्रीसमुद्भवम् ॥ १०९ ॥

अनुष्टुप्

अब्रह्मण्यक्ली अवद्यक्ली निष्ठास्त्री निर्वहणक्ली गीतक्ली गेयक्ली गानक्ली

genderक्लीneut.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.75 · p. 207

गर्ह्येऽपकृष्टचेलार्वरेफयाप्याधमावमाः ।प्रतिकृष्टावद्यखेटनिकृष्टाणककुत्सिताः ॥ ७५ ॥

अनुष्टुप्

अपकृष्टवि चेलवि अर्ववि रेफवि याप्यवि अधमवि अवमवि प्रतिकृष्टवि अवद्यवि खेटवि निकृष्टवि अणकवि कुत्सितवि

genderविadj.

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.5 · p. 41

अगर्ह्ये चाथ रभसः प्रमादीदमवोचत ।अवद्यमपशब्दे च गर्ह्ये चेत्याप्लुतः पुनः ॥ ५ ॥

अनुष्टुप्

meaningsअपशब्द गर्ह्य

अवद्य as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु जघन्यस्यात्स्त्रीणां रतबन्धभिद्यथ हयौघेऽश्वीयमन्त्ये हिते । त्वश्वेभ्यः परवच्च, रेतसि पुनः श्रोत्रादिके चेन्द्रियम् । शिश्नेऽन्त्ये च जघन्यमन्यवदिहावद्ये, वदान्यः पुनः स्याद्दातर्यपि चारुवाचि परवत्पर्जन्यइन्द्रेऽपि च ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.26.68
कोषकल्पतरु रेपस्ज्यायांस्तु वृद्धे च तथा प्रशस्ये घृते हविः स्याच्चरमे च होम्ये । रेपस्त्ववद्ये कृपणेऽधमे च क्रूरेऽन्यवत्स्यादथ पुंसि वेधाः ॥ ९८ ॥ Koṣakalpataru 6.31.98