खेद
khedaपुं · masc.In 15 kośas: 16 synonym verses, 19 as a meaning of another word.
शोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अवगाहो जलद्रोणी निर्वेदः खेद उच्यते ।प्रमादोऽनवधानं स्यादत्याधानमतिक्रमः ॥ ७५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मन्युश्च शोकः खेदश्च क्रोधः कोपश्च कथ्यते ।वर्षक्षमा तितिक्षा स्यात् असूया दोषदृग्गुणे ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सादः खेदश्च निर्वेदः उपादानं च संग्रहः ।क्रीडावियोगौ हानं च परित्यागोऽप्यथापि च ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छलं मिषं च वैदग्धी भङ्गी चेभनिमीलिका ।शोकः खेदः शोचनं षण् शुक् स्त्रियामथ रुट् स्त्रियाम् ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हासिका क्रमतो हासः शोक-खेदौ च शोचनम् ।शुक् स्त्रियामथ दैन्यं स्यात्कार्पण्यं दीनता खिदा ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अहमहमिका तु गर्वो मिथोऽथ विद्यापदीष्यादेः(?) ।अवहेलनमात्मीयं निर्वेदो निर्विदा खेदः ॥ १४७ ॥
उपगीतिः
genderपुंmasc.
श्रमः परिश्रमः क्लेशः खेद आदीनवास्रवौ ।व्यायामश्च प्रयासः स्यादायासः स्त्यानमन्तिमे ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जडता जडिम-स्तम्भौ मौर्ख्यं स्त्री तु विषादिता ।विषादः खेद-सादौ चावसादोऽप्यथ संलयः ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।हर्षः प्रमोदः प्रमदो मुत्तोषानन्दमुत्सवः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषादस्त्ववसादः स्यात्सादोऽपि च विषण्णता ।शोकः शोचनखेदौ शुक् क्रोधः कोपक्रुधारुषाः ॥ २१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोकः शुक् शोचनं खेदः पश्चात्तापोऽप्यनिर्वृतिः ।विषाद आधिरुद्वेगश्चिन्ता कम्पश्च वेपथुः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रयासायासव्यायामा ग्लानिः खेदः क्लमः श्रमः ।व्यर्थं वृथा मुधा मोघं निःफलं च निरर्थकम् ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अथ स्यात् शोचनं शोकः शुक् खेदश्च रुषा तथा ।रुट् रोषो प्रतिघः कोपः क्रुत् क्रोधश्च तथा क्रुधा ॥ ४३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परितापस्तु दवथुरनुतापो विसूरिता ।सादोऽवसन्नता खेदः क्रीडनं तु विनोदनम् ॥ १८५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उद्यमो गुरणं श्च्योतिः प्रघारः प्रथनं प्रथा ।भंगिस्तु व्याकृतिः खेदो निर्वेदो घटना घटा ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खेद as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् बतखेदानुकम्पासन्तोषविस्मयामन्त्रणे बत । Amarakośa 3.3.476
- नामलिङ्गानुशासनम् अहहअहहेत्यद्भुते खेदे हि हेताववधारणे । Amarakośa 3.3.502
- धरणिकोश बतहन्त हर्षेऽनुकम्पायां वाक्यारम्भविषादयोः । बत मन्त्रणसंतोषखेदानुक्रोशविस्मये ॥ Dharaṇikośa 34.7.4
- धरणिकोश अहहहंहो संबोधने प्र[114]श्नेऽहहेत्यद्भुतखेदयोः । अह क्षेपे नियोगे स्यादहो प्रश्ननियोगयोः ॥ Dharaṇikośa 34.21.1
- धरणिकोश हाहाहाहा खेदे हुहु हर्षे गन्धर्वार्थेऽमू त्वनव्ययम् । हे है व्यस्तौ समस्तौ च हूतौ संबोधने स्मृतौ ॥ Dharaṇikośa 34.21.4
- धरणिकोश मक्षुमङ्क्षु शीघ्रे भृशार्थे च मक्षु चाद्भुतखेदयोः ॥ Dharaṇikośa 34.22.1
- कोषकल्पतरु विद्रातिखेदे तु स्याद्वितो द्रातिः शयने च पलायने । [ऋच्छति] प्रापणे क्रिं त्वे(?) नयति नयतेऽपि च ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 3.5.34
- कोषकल्पतरु हन्तसंतोषसंबोधनविस्मयानु- कम्पाविषादेषु च तत्प्रदिष्टम् । हन्त प्रदाने प्रमदे दयायां खेदे तथा[244a]वाक्यमुखे वदन्ति ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 5.1.92
- कोषकल्पतरु हूहा दुःखे शुचि ही तु विस्मयविषादार्थेऽथ हाहा तथा हू हूं खेद विषादयोरथ मतो हू विस्मयामन्त्रणे । हं हो विस्मयदुःखयोः सह पुनः साकल्यसादृश्ययोः संबन्धर्द्धिसमानकाल उदितं ही ही तु हास्येऽद्भुते ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 5.1.28
- नानार्थार्णवसंक्षेप निर्वेदनिर्वेदस्तु पुमान् खेदे वेदहीने पुनस्त्रिषु । निर्देशस्तु पुमाञ्ज्ञेय आज्ञायां कथनेऽपि च ॥ १०३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1031
- परमानन्दीयनाममाला इईषदर्थक्रियायोगसीमाभिव्याप्तिषूक्त आङ् । इः कामे कल्मषे चापि निपातः खेदकुब्वचोः ॥ ५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.5
- परमानन्दीयनाममाला हम्हे संबुद्धौ हं च खेदे क्रोधोक्तौ संस्मृतावपि । हि हेतौ पादपूर्तौ च क्षः क्षेत्रे रक्षसि क्षये ॥ ४३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.43
- परमानन्दीयनाममाला तमस्परित्यागे तुला तूक्ता राशौ [24] सादृश्यभाण्डयोः । पलानां शतमानेऽथ तमः खेदतमिस्रयोः ॥ २२१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.221
- शब्दरत्नावली बतजात्वसम्भावितार्थे च गर्हा कदाचिदर्थयोः । निद्विकल्पे निषेधे च प्रतिज्ञालङ्घनेऽपि च ॥ प्रति प्रतिनिधौ वीप्सेत्थम्भूताख्यानलक्षणे । प्रतिदाने चाभिमुख्ये स्वभावमात्रयोरपि ॥ हन्त हर्षार्त्तिवादेषु वाक्यारम्भे च सम्भ्रमे । पश्यत स्यात्प्रशंसायां विस्मयाक्षेपभाषणे ॥ बत हर्षामन्त्रणयोः खेदानुक्रोशविस्मये । स्वस्ति स्यान्मङ्गलाशसापुण्यसन्तोषणेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.26
- शब्दरत्नावली अहोअहो बतानुकम्पायां खेदे सम्बोधनेऽपि च । पुरस्तात्प्रथमेऽवाच्यामग्रे चाल्पपुरार्थयोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.33
- शब्दरत्नावली अहहहं सम्बोधने च दर्पे च दम्भप्रश्ने च कीर्त्यते । अहह स्यात्परिक्लेशखेदेऽद्भुतप्रहर्षयोः । Śabdaratnāvalī 8.1.67
- शब्दरत्नाकर बाढम्तोषे खेदे कृपायां च बाढं त्वनुमतौ दृढे । खेदानुकम्पासंतोषविस्मयामन्त्रणे बत ॥ २२७४ ॥ Śabdaratnākara 5.2.2274
- वैजयन्ती बतपरा निहीनेऽनावृत्तौ बत त्वामन्त्रणेऽद्भुते । तोषे खेदे कृपायां च बाढं त्वनुमते भृशे ॥ २६ ॥ Vaijayantī 8.7.26
- वैजयन्ती अहहअञ्जसा त्वरिते तत्वेऽप्यहहाद्भुतखेदयोः । समीपोभयतः शीघ्रसाकल्याभिमुखेऽभितः ॥ ३१ ॥ Vaijayantī 8.7.31