निरस्त
nirastaवि · adj.In 14 kośas: 26 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
निरस्तः प्रहिते बाणे विषाक्ते दिग्धलिप्तकौ ॥ ७७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कलिलं गहने संकीर्णे तु संकुलमाकुलम् ॥ १४७२ ॥कीर्णमाकीर्णं च पूर्णे त्वाचितं छन्नपूरिते ।भरितं निचितं व्याप्तं प्रत्याख्याते निराकृतम् ॥ १४७३ ॥प्रत्यादिष्टं प्रतिक्षिप्तमपविद्धं निरस्तवत् ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
genderविadj.
प्रत्यादिष्टो निरस्तः स्यात्प्रत्याख्यातो निराकृतः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तूर्णोदितं निरस्तं स्याद् ग्रस्तं लुप्तपदं स्मृतम् ।अम्बूकृतं सनिष्ठीवं ग्राम्यमश्लीलमुच्यते ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रत्याख्यातं प्रतिक्षिप्तं प्रत्यादिष्टं निराकृतम् ।निरस्तमपविद्धं च प्राज्ञाः परिहृतं विदुः ॥ ७०३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
निरस्तः प्रहिते वाणे तीरी विजुलसायके ।नालीका नलिकाक्षेप्याः कर्णिनो रुरुशीर्षकाः ॥ २७२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रत्याख्यातः प्रतिक्षिप्तः पत्यादिष्टोपविद्धवत् ।निरस्तश्चाप्यधिक्षिप्तस्तुल्यौ विक्लवविह्वलौ ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
लुप्तवर्णपदं ग्रस्तमवाच्यं स्यादनक्षरम् ।अम्बूकृतं सनिष्ठीवं निरस्तं त्वरितोदिदम् ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विक्रुष्टं किल निष्ठुरं च परुषं रूक्षं तथाश्लीलकंग्राम्यं ग्रस्तमिदं विलुप्तपदकं म्लिष्टं पुनश्चास्फुटम् ।क्षिप्रोक्तं तु निरस्तमाहतमिदं मिथ्यार्थकं स्यादथा-वध्य(द्यं?)व्यर्थ[46a]मबद्धकं तु विफलं चोच्चावचं तद्भवेत् ॥ ५२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderविadj.
प्रक्ष्वेडनास्तु नाराचा सर्वलोहास्तथैषणाः ।नालीको नलिका मोच्ये निरस्ताः प्रहिते शरे ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रत्यादिष्टो निरस्तः स्यात्प्रत्याख्यातो निराकृतः ।अपविद्धोऽथ भग्नेच्छः प्रतिबद्धो मनोहतः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पूरितं भरितं व्याप्तं निचितं छन्नसंज्ञके ।प्रतिक्षिप्तनिरस्ते तु प्रत्याख्यातनिराकृते ॥ ३५४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ग्राम्यं तु निष्ठुरे क्लिष्टं परस्परपराहते ।लुप्तवर्णपदं ग्रस्तं निरस्तं त्वरितोदितम् ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रक्ष्वेडना तु नाराचे वाजः पक्षश्च तत्सरे ।महोत्कृष्टपृषत्के तु निरस्तः प्रहितः समौ ॥ ३६२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रत्यादिष्टं प्रतिक्षिप्तं निरस्तं नुन्नमीरितम् ।श्र(स्र)स्तं भ्रष्टं च प्रस्कन्नं पतितं गलितं च्युतम् ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च (wrong syllable)
genderविadj.
अम्बूकृतं सनिष्ठेव सथूत्कारे च कथ्यते ।तथा निरस्तं सर्वत्र जानातु त्वरयोदितम् ॥ ३८६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रक्ष्वेडनश्च नाराचो लोहबाणाभिधानि च ।निरस्तः प्रहितः क्षिप्त क्षिप्तबाणो हि कथ्यते ॥ १२७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अपविद्धं प्रतिक्षिप्तं प्रत्यादिष्टं निराकृतम् ।प्रत्याख्यातं निरस्तञ्च षड्नामानि हि सन्ति वै ॥ २६७९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
यत्र वाक्ये भवेदेवं ग्रस्तं तत् परिकीर्तितम् ।तन्निरस्तं समाख्यातं भयादौ त्वरितोदितम् ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अतस्त्रिष्वपि दिग्धान्तं निरस्तः प्रहिते शरे ॥
genderविadj.
अनक्षरमवाच्यं स्यात् स्यान्मृषार्थकमाहतम् ।निरस्तं त्वरितं प्रोक्तं संगतं हृदयंगतम् ॥ ९३३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रहित इषौ तु निरस्तो विषदिग्धे दिग्धलिप्तकौ विशिखे ।शाक्तीकः शक्तिधरो याष्टीको यष्टिहेतिकश्च समौ ॥ १३६७ ॥
गीतिः
genderविadj.
प्रत्याख्यातो निरस्तः स्यान्निर्वातो वातवर्जिते ।पाके क्वथितनिष्पक्वे स्याद्दुग्धहविषोः शृतम् ॥ १६८९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पर्यस्तः पतिते हतेऽथ कुपिते क्षिप्ते तथोत्तेजिते-ऽप्यायस्तो निहतेऽप्यथ प्रतिहते धूते निरस्तः स्मृतः ।तूर्णोक्तिप्रहितोज्झितेष्वथ मते विश्वासयोग्येऽन्यव-द्विश्वस्तो निभृतेऽपि योषिति पुननिर्भर्तृकावाचकः ॥ १७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्: pāda 2, syllable 12 न (wrong syllable)
निकृतो विप्रलब्धेऽपि हते विप्रकृतेऽपि च ।निसृष्टं जनिते न्यस्ते निरस्तस्तु निराकृते ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनिराकृत
निष्ठ्यूते प्रास्तबाणे च वचने च द्रुतोदिते ।निहतस्तु हते नीचस्वरयुक्तेऽक्षरेऽपि च ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
निर्वाणं मरणे मोक्षे निर्वृतौ गजमज्जने ।निरस्तः स्यात् त्रिषूत्सृष्टसायके त्वरितोदिते ॥ २११४ ॥
अनुष्टुप्
निराकृते च निष्ठ्यूते निहतो न्यक्कृते हते ।निवातस्त्रिषु निर्वाते दृढे तु कवचे पुमान् ॥ २११५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
दुर्विधो निर्धने नीचे निहतो न्यक्स्वरे हते ।निर्ग्रन्थः श्रमणे निस्स्वे निरस्तस्तु निराकृते ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनिराकृत
निष्ठ्यूते प्रास्तवान्ते च वचने च द्रुतोदिते ।निवातो दृढसन्नाहे निर्वातेऽप्याश्रयेऽपि च ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
निरस्त as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रतिशिष्टदशमीस्थो नष्टबीजे स्थविरे च व्रताशने । प्रतिशिष्टं निरस्ते स्यादाहूय प्रेषिते तथा ॥ १८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.18
- शब्दरत्नावली अञ्जसाभोः स्यात्सम्बोधने प्रश्ने विषादेऽपि निगद्यते । अञ्जसा च द्रुते तत्त्वे निरस्त्वर्द्धिवक्रयोः ॥ नीचैः स्वच्छन्दाल्पयोः स्यात्पुरश्च प्रथमाग्रयोः । पूर्वेद्युः प्रातःसमये धर्मादौ पूर्ववासरे ॥ पतस्ततः प्रभृतयस्तूहनीयाः प्रयोगताः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.60