श्रम
śramaपुं · masc.In 8 kośas: 13 synonym verses.
दैन्यं कार्पण्यं श्रमस्तु क्लमः क्लेशः परिश्रमः ॥ ३१९ ॥प्रयासायासव्यायामा उन्मादश्चित्तविप्लवः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 चि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
खुरली तु श्रमो योग्याभ्यासस्तद्भूः खलूरिका ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्लीबे लक्षं शरव्यं स्याल्लक्ष्यं वेध्यमुपासनम् ।शराभ्यासः श्रमो योग्या खलूरी खुरलीति च ॥ २६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रमः परिश्रमः क्लेशः खेद आदीनवास्रवौ ।व्यायामश्च प्रयासः स्यादायासः स्त्यानमन्तिमे ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अहंकारः स्मयो मानो मरदोऽपि विभाव्यते ।परिश्रमः श्रमः क्लेशः क्लमो व्यायाम इत्यपि ॥ २१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खुरली तु श्रमः प्रोक्तस्तद्भूमिः स्यात्खलूरिका ।जित्वरो जेतृजिष्णू तु सांयुगीनो रणे क्षमः ॥ ३९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रयासायासव्यायामा ग्लानिः खेदः क्लमः श्रमः ।व्यर्थं वृथा मुधा मोघं निःफलं च निरर्थकम् ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
व्यवसायोद्यमोद्योगाभियोगोत्साहविक्रमाः ।खुरली तु श्रमोऽभ्यासः संवाहनं तु मर्दनम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ह (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अथाऽऽयासः प्रयासश्च व्यायामश्च परिश्रमः ।क्लमः क्लेशः श्रमोऽपिस्यादुन्मादश्चित्तविप्लवः ॥ ४७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपासनं शराभ्यासो योग्या च खुरली श्रमः ।प्रोक्तः शस्त्रकलाभ्यासोऽभ्यासोऽपि पुनरुच्यते ॥ १३०७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तद्विशेषेऽहंपूर्वा-पूर्विका-प्रथमिकाऽग्रिका ।व्यायामे तु क्लम-क्लमी परिश्रम-श्रमावपि ॥ १२६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
वैवर्ण्यमश्रु प्रलय इति भावाश्च सात्त्विकाः ।निर्वेदो ग्लानिशङ्कास्मृतिधृतिमतयः प्रीतिनिद्रावहित्थाव्रीडेर्ष्यासुप्त्यसूया मरणमलसतोन्मादहर्षावमर्षाः ।तर्कापस्मारमोहश्रममदजडिमव्याधिवेगा विषादोगर्वश्चिन्तौग्य्रदैन्ये भयमपि चपलत्वं च संचारिभावाः ॥ ९५८ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
वैवर्ण्यक्लीअश्रुक्लीप्रलयपुंसात्त्विकभावपुंनिर्वेदपुंग्लानिस्त्रीशङ्कास्त्रीस्मृतिस्त्रीधृतिस्त्रीमतिस्त्रीप्रीतिस्त्रीनिद्रास्त्रीअवहित्थास्त्रीव्रीडास्त्रीईर्ष्यास्त्रीसुप्तिस्त्रीअसूयास्त्रीमरणक्लीअलसतास्त्रीउन्मादपुंहर्षपुंअमर्षपुंतर्कपुंअपस्मारपुंमोहपुंश्रमपुंमदपुंजडिमन्पुंव्याधिपुंवेगपुंविषादपुंगर्वपुंचिन्तास्त्रीऔग्र्यक्लीदैन्यक्लीभयक्लीचपलत्वक्लीसंचारिभावपुं
genderपुंmasc.
नागो दर्युदरत्राणं जङ्घात्राणं तु मत्कुणम् ।अभ्यासस्तु श्रमो योग्या श्रमस्थानं खलूरिका ॥ १३५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.