ग्राम्य
grāmyaवि · adj.In 15 kośas: 22 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
सान्त्वं सुमधुरं ग्राम्यमश्लीलं म्लिष्टमस्फुटम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ग्रामेयके तु ग्रामीणग्राम्यौ लोको जनः प्रजाः ॥ ५०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
निष्ठुरं परुषं ग्राम्यमश्लीलं सूनृतं प्रिये ।सत्येऽथ सङ्कुलक्लिष्टे परस्परपराहतम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तूर्णोदितं निरस्तं स्याद् ग्रस्तं लुप्तपदं स्मृतम् ।अम्बूकृतं सनिष्ठीवं ग्राम्यमश्लीलमुच्यते ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ग्रामः संवसथो ज्ञेयो ग्रामाधानं च खेटकम् ।ग्रामीणास्तु निगद्यन्ते ग्राम्या ग्रामेयका इति ॥ २५८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
समावथो विप्रलब्धो वञ्चितो विकृतोऽपि च ।ग्रामेयकस्तु ग्रामीणो ग्राम्यो ग्रामचरोप्यथ ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मिथ्याभियोगोऽभ्याख्यानं ग्राम्यमश्लीलमित्यपि ।उच्चैर्घुष्टं घोषणा स्त्री सङ्गतं हृदयङ्गमम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विक्रुष्टं किल निष्ठुरं च परुषं रूक्षं तथाश्लीलकंग्राम्यं ग्रस्तमिदं विलुप्तपदकं म्लिष्टं पुनश्चास्फुटम् ।क्षिप्रोक्तं तु निरस्तमाहतमिदं मिथ्यार्थकं स्यादथा-वध्य(द्यं?)व्यर्थ[46a]मबद्धकं तु विफलं चोच्चावचं तद्भवेत् ॥ ५२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderविadj.
प्रकरी चत्वरमही ग्रामेया त्रिषु तद्धिता ।ग्रामेयकस्तु कथितो ग्रामीणो ग्राम्य इत्यपि ॥दाक्षीग्रामीय उदितो यो दाक्षीग्रामसंभवः ।एकग्रामीयमेवं स्यात्समूहे ग्रामता स्त्रियाम् ॥ग्रामान्त उपशल्यं स्यादत्र सीमेयनादिते (?) ।अवधिर्घट आघाटः सीमा स्त्री सीम पुं सिमः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ग्राम्यो वन्यस्तापजातः पक्षमार्जार-विद्गरौ ।सुगन्धिवृषणश्चेति षण्मार्जारभिदः स्मृताः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सान्त्वं सुमधुरं ग्राम्यमश्लीलं म्लिष्टमस्फुटम् ।अनक्षरमवाच्यं स्याद् ग्रस्तं लुप्ताक्षरं पदम् ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शूकरो विड्वरो ग्राम्यो गर्ताशूकर इत्यपि ।भालूकर्क्षाच्छभल्लूकभल्लभाल्लूकभल्लुकाः ॥ १९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मर्मस्पृगथ लोकस्तु प्रजा जन अपीक्षितः ।ग्रामेयकस्तथा ग्राम्यग्रामीणावथ सत्कुले ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ग्राम्यं तु निष्ठुरे क्लिष्टं परस्परपराहते ।लुप्तवर्णपदं ग्रस्तं निरस्तं त्वरितोदितम् ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात् क्लिष्टं सङ्कुलं चैव परस्परपराहतम् ।सान्त्वं सुमधुरं ख्यातमश्लीलं ग्राम्यमस्फुटम् ॥ ३८४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ग्रामीणो ग्रामवासी स्यात् ग्राम्यो ग्रामेयकस्तथा ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ कर्कशवाक्ये तु परुषं निष्ठुरञ्च तत् ।भण्डादिवचने तु स्यादश्लीलं ग्राम्यमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ग्रामे भवे तु ग्रामीण-ग्रामीणौ ग्राम्य इत्यपि ।ग्रामेयकश्च लोके तु जनो जनपदस्तथा ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ग्रामेयकाश्च ग्रामीणा ग्राम्याश्च ग्रामवासिनः ।सीमसीमे स्त्रियौ पुंसि त्वाघाटोऽवधिरित्युभौ ॥ ३९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
असंगतमबद्धं स्यान्निष्ठुरं परुषार्थकम् ।सूनृतं प्रियमश्लीलं ग्राम्यं लुप्तपदाक्षरम् ॥ ९३४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ऊर्ध्वस्थोर्ध्वदमौ तुल्यौ ग्राम्यो ग्रामेयकः स्मृतः ।पराचीनः प्रतीपः स्यात्समीचीनः समञ्जसः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
हंसादयो जलचरा ग्राम्याः स्युः कुक्कुटादयः ।वनजाः पीतमुण्डाद्या भृंगाद्याः क्षुद्रपक्षिणः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अत्रार्थे ग्राम्यवाक् तु त्रिर्ग्रामीणे स्त्री लतान्तरे ।घोषसंज्ञे स्वल्पफले ग्राम्याथो गालवाङ् नरि ॥ ३४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्व (wrong syllable)
meaningsग्रामीण
ग्राम्य as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप पशुग्राम्येऽप्यमुक्तात्मसु तु वयं ब्रूमोऽथ पादवाक् । किरणे चरणे वृक्षमूलेऽद्रेः प्रान्तपर्वते ॥ ७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.76
- नानार्थार्णवसंक्षेप ग्रामीणाग्रामीणा नीलिकानाम्न्यामोषधौ स्त्र्यथ भेद्यवत् । ग्राम्ये स्त्रियां तु गायत्री खदिराख्यद्रुमे स्त्रियाम् ॥ ६७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.672