All kośas › Vaijayantī

वैजयन्ती Vaijayantī

यादवप्रकाश · वैजयन्ती - The Vaijayantī of Yādavaprakāśa · Published for the Madras Sanskrit and Vernacular Text Publication Society; and sold by The School Book and Vernacular Literatute Society, Old College, Nungumbakam; and by Messrs. Archibald Constable & Co., 14, Parliament Street, London · 1893 A.D. · Gustav Oppert

3,226 verses · 24,961 words tagged · 3,914 marked doubtful (dashed)

सामान्यकाण्डः · अर्थवल्लिङ्गाध्यायः (2/2)

समं समानं सविधं सदृक्षं सदृशं सदृक् ।तुल्यं सवर्णं शब्देभ्यः परे स्युः प्रतिमा प्रभा ॥ १२१ ॥

5.4.121 · p. 211

अनुष्टुप्

समवि समानवि सविधवि सदृक्षवि सदृशवि सदृश्वि तुल्यवि सवर्णवि प्रतिमास्त्री प्रभास्त्री

आभा प्रख्योपमाभिख्या प्रकारः सन्निभं निभम् ।निकाशाद्याश्च साम्यार्थाः समे स्युः शब्दतः पराः ॥ १२२ ॥

5.4.122 · p. 211

अनुष्टुप्

आभास्त्री प्रख्यास्त्री उपमास्त्री अभिख्यास्त्री प्रकारपुं सन्निभवि निभवि निकाशपुं

परस्परं स्यादन्योऽन्यमितरेतरमित्यपि ।वक्रं वृजिनमाविद्धमूर्मिमत् कुञ्चितं नतम् ॥ १२३ ॥

5.4.123 · p. 211

अनुष्टुप्

परस्परअ अन्योऽन्यअ इतरेतरअ वक्रवि वृजिनवि आविद्धवि ऊर्मिमत्वि कुञ्चितवि नतवि

अरालं कुटिलं भुग्नमवक्रे प्रगुणोऽप्यृजुः ।सत्वरं त्वरितं तूर्णमरं क्षिप्रं लघु द्रुतम् ॥ १२४ ॥

5.4.124 · p. 211

अनुष्टुप्

अरालवि कुटिलवि भुग्नवि प्रगुणवि ऋजुवि सत्वरवि त्वरितवि तूर्णवि अरवि क्षिप्रवि लघुवि द्रुतवि

अजिरं चपलं शीघ्रमविलंबितमाशु च ।विरलं तनु विश्लिष्टमघनं तलिनं तथा ॥ १२५ ॥

5.4.125 · p. 211

अनुष्टुप्

अजिरवि चपलवि शीघ्रवि अविलंबितवि आशुवि विरलवि तनुवि विश्लिष्टवि अघनवि तलिनवि

निबिडं निबिरीसं स्यात् घनं सान्द्रं निरंतरम् ।विकटं तु विरूपं स्यात् संबाधः संकटः समौ ॥ १२६ ॥

5.4.126 · p. 211

अनुष्टुप्

निबिडवि निबिरीसवि घनवि सान्द्रवि निरंतरवि विकटवि विरूपवि संबाधवि संकटवि

प्रतीपं प्रतिकूलं स्यादनुकूलं विपर्यये ।अनुलोममनूचीनं प्रतिलोमं विपर्यये ॥ १२७ ॥

5.4.127 · p. 211

अनुष्टुप्

प्रतीपवि प्रतिकूलवि अनुकूलवि अनुलोमवि अनूचीनवि प्रतिलोमवि

अव्ययीभावोऽनुपदमन्वगन्वक्षमित्यपि ।एकसर्गोऽनन्यवृत्तिरेकाग्रैकायनैकगम् ॥ १२८ ॥

5.4.128 · p. 211

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वोऽ (wrong syllable)

अनुपदम्अ अन्वक्अ अन्वक्षम्अ एकसर्गवि अनन्यवृत्तिवि एकाग्रवि एकायनवि एकगवि

अप्येकतान एकान्तोऽप्येकायनगतोऽपि च ।साधारणं तु सामान्यं मोघं व्यर्थमपार्थकम् ॥ १२९ ॥

5.4.129 · p. 211

अनुष्टुप्

एकतानवि एकान्तवि एकायनगतवि साधारणवि सामान्यवि मोघवि व्यर्थवि अपार्थकवि

नित्यानवरताजस्रसतताश्रांतसंतताः ।अनारतं चाविरतमसक्तं चानिशं नपुम् ॥ १३० ॥

5.4.130 · p. 211

अनुष्टुप्

नित्यक्ली अनवरतक्ली अजस्रक्ली सततक्ली अश्रांतक्ली संततक्ली अनारतक्ली अविरतक्ली असक्तक्ली अनिशक्ली

अतिमात्रेऽतिमर्यादमतिवेलातिमानकम् ।भृशमत्यन्तमत्यर्थमधिकोद्गाढनिर्भरम् ॥ १३१ ॥

5.4.131 · p. 211

अनुष्टुप्

अतिमर्यादवि अतिवेलवि अतिमानकवि भृशवि अत्यन्तवि अत्यर्थवि अधिकवि उद्गाढवि निर्भरवि

तीव्रं तु गाढमेकान्तं नितान्तं दृढबाढवत् ।वशेऽनर्गलमुद्दाममुच्छृंखलमयन्त्रितम् ॥ १३२ ॥

5.4.132 · p. 212

अनुष्टुप्

तीव्रवि गाढवि एकान्तवि नितान्तवि दृढवि बाढवि अनर्गलवि उद्दामवि उच्छृंखलवि अयन्त्रितवि

परोक्षेऽतीन्द्रियोऽध्यक्षप्रत्यक्षौ तु समक्षवत् ।सकाशं स्यात् सन्निहिते समन्तं तु समन्तिकम् ॥ १३३ ॥

5.4.133 · p. 212

अनुष्टुप्

अतीन्द्रियवि अध्यक्षवि प्रत्यक्षवि समक्षवि सकाशवि समन्तवि समन्तिकवि

प्रकाशं प्रकटं स्पष्टमुल्बणं विशदं स्फुटम् ।सुन्दरं रुचिरं रुच्यं मनोज्ञं मञ्जु मञ्जुलम् ॥ १३४ ॥

5.4.134 · p. 212

अनुष्टुप्

प्रकाशवि प्रकटवि स्पष्टवि उल्बणवि विशदवि स्फुटवि सुन्दरवि रुचिरवि रुच्यवि मनोज्ञवि मञ्जुवि मञ्जुलवि

शोभनं सुषमं चारु हृद्यं चौक्षं मनोहरम् ।न्युंखं हारि प्रियं साधु लडहं च मनोरमम् ॥ १३५ ॥

5.4.135 · p. 212

अनुष्टुप्

शोभनवि सुषमवि चारुवि हृद्यवि चौक्षवि मनोहरवि न्युंखवि हारिन्वि प्रियवि साधुवि लडहवि मनोरमवि

अल्पं सूक्ष्ममणु स्तोकं दह्रं दहरमर्हकम् ।किञ्चिन्मात्रम्मितं दभ्रं श्लक्ष्णं तनु च पेलवम् ॥ १३६ ॥

5.4.136 · p. 212

अनुष्टुप्

अल्पवि सूक्ष्मवि अणुवि स्तोकवि दह्रवि दहरवि अर्हकवि किञ्चिन्मात्रवि मितवि दभ्रवि श्लक्ष्णवि तनुवि पेलववि

अतिरिक्तोऽतिशयितो दृढः समधिकोऽधिकम् ।चतुरं पेशलं दक्षं कटु तूल्बणमुत्कटम् ॥ १३७ ॥

5.4.137 · p. 212

अनुष्टुप्

अतिरिक्तवि अतिशयितवि दृढवि समधिकवि अधिकवि चतुरवि पेशलवि दक्षवि कटुवि उल्बणवि उत्कटवि

विशेषणं क्रियायाः स्युः समाद्याः क्ली च तद्यथा ।पुत्रं धत्ते सममिति नित्याद्यास्तु गुणस्य च ॥ १३८ ॥

5.4.138 · p. 212

अनुष्टुप्

नित्यं धत्ते सितो नित्यमिति द्रव्ये पुनस्त्रिषु ।उभयेऽपि यथा धत्ते समो नित्योऽर्थवानिति ॥ १३९ ॥

5.4.139 · p. 212

अनुष्टुप्

प्रथमं चरमं पूर्वमित्याद्यप्येवमुन्नयेत् ।समीपनिकटाभ्यग्राभ्यर्णाभ्याशान्तिमा इव ॥ १४० ॥

5.4.140 · p. 212

अनुष्टुप्

समीपवि निकटवि अभ्यग्रवि अभ्यर्णवि अभ्याशवि अन्तिकवि

सदेशसविधासन्नसन्निकृष्टसवेशवत् ।उपकण्ठसमर्यादसवेधानि सनीडकम् ॥ १४१ ॥

5.4.141 · p. 212

अनुष्टुप्

सदेशवि सविधवि आसन्नवि सन्निकृष्टवि सवेशवि उपकण्ठवि समर्यादवि सवेधवि सनीडकवि

उपान्ते विप्रकृष्टे तु दूरं व्यवहितं परम् ।भासुरं भविकं भव्यं कल्याणं श्वोवसीयसम् ॥ १४२ ॥

5.4.142 · p. 212

अनुष्टुप्

उपान्तवि दूरवि व्यवहितवि परवि भासुरवि भविकवि भव्यवि कल्याणवि श्वोवसीयसवि

श्वः श्रेयसं शिवं भद्रं कुशलं सूनृतं शुभम् ।श्रेयश्चैते समीपाद्या धर्मे क्ली तद्वति त्रिषु ॥ १४३ ॥

5.4.143 · p. 212

अनुष्टुप्

श्वश्श्रेयसवि शिववि भद्रवि कुशलवि सूनृतवि शुभवि श्रेयस्वि

सुखं दुःखं मलं छिद्रं किलासं सिध्ममर्मरौ ।रभसः पलितं श्वित्रमेतेऽपि त्रिषु धर्मिणि ॥ १४४ ॥

5.4.144 · p. 213

अनुष्टुप्

सुखवि दुःखवि मलवि छिद्रवि किलासवि सिध्मवि मर्मरवि रभसवि पलितवि श्वित्रवि