सरण्ड

saraṇḍaपुं · masc.

In 5 kośas: 4 synonym verses, 3 as a nānārtha head word.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.83 · p. 326

विकिरो विष्किरः पत्रिर्नगौकाश्च नगौकसा ।शरडश्च सरण्डापि पतगश्च वयो द्वयोः ॥ ८३ ॥

अनुष्टुप्

विकिरपुं विष्किरपुं पत्रिपुं नगौकस्पुं नगौकसपुं शरडपुं सरण्डपुं पतगपुं वयस्पुंस्त्री

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.64 · p. 195

पक्षी पटाको विकिरः खजाकोनीडोद्भवः पत्ररथः सरण्डः ।वाजी शकुन्तः शकुनिः शकुन्तिः[69a]किरो नगौकाः शकुनो विहायाः ॥ ६४ ॥

इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 2, syllable 1 कि (wrong syllable)

पक्षिन्पुं पटाकपुं विकिरपुं खजाकपुं नीडोद्भवपुं पत्ररथपुं सरण्डपुं वाजिन्पुं शकुन्तपुं शकुनिपुं शकुन्तिपुं किरपुं नगौकस्पुं शकुनपुं विहायस्पुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.91 · p. 88

स्यात् शरण्डः सरण्डोऽपि गरुत्वान् शकुनिस्तथा ॥

शरण्डपुं सरण्डपुं गरुत्वत्पुं शकुनिपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.335 · p. 245

सरण्डश्च प्रतिसूर्यः प्रतिसूर्यशयानकः ।शयानकः, आखौ तु स्याद् मूषिका मूषिकोऽपि च ॥ ३३५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)

सरण्डपुं प्रतिसूर्यपुं प्रतिसूर्यशयानकपुं शयानकपुं मूषिकास्त्री मूषिकपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ डान्ताः Koṣakalpataru 6.12.84 · p. 191

मार्गे गोमयमण्डले च फणिनां मारण्ड उक्तोऽण्डके-ऽथो धूर्ते सरटे सरण्ड उदितो भूषान्तरेऽपि क्वचित् ।पूत्यण्डस्तु सुगन्धकीटमृगयोर्वारुण्ड उक्तोऽस्त्रियांदृक्कर्णोत्थमले गणस्थितपतौ स्त्री द्वारपिण्ड्याह्वये ॥ ८४ ॥

शार्दूलविक्रीडितम्

meaningsधूर्त सरट भूषान्तर

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1905 · p. 213

पुनर्हर्षः समाचष्टे सरण्डस्तु पुमानयम् ।तृणानां समवायेऽथ कृमिजात्यन्तरे द्वयोः ॥ १९०५ ॥

अनुष्टुप्

meaningsतृणसमवाय कृमिजात्यन्तर

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश डान्ताः Śabdaratnāvalī 7.13.35 · p. 206

न स्त्रियां श्रवणाक्ष्णोश्च मले च सेचपात्रके ।भेरुण्डी यक्षिणीभेददेवतान्तरयोः स्त्रियाम् ॥भयानके भिन्नलिङ्गं भेरुण्डं गर्भधारणे ।मार्तण्डो मिहिरे क्रोडे शिखण्डो वर्हचूडयोः ॥मारुण्डोऽपि च सर्पाण्डे पथगोमयमण्डले ।वण्डोशाविकाश(?) स्त्रीवर्त्तिभेदेषु च स्त्रियाम् ॥वितण्डा स्त्री वादभेदे कच्वी शाके शिफाद्वये ।सरण्डः सरटे धूर्ते कामुके भूषणान्तरे ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 व (syllables merged)

meaningsसरट धूर्त कामुक भूषणान्तर