धूर्त

धूर्त as a meaning in nānārtha verses

• धरणिकोश वञ्चकजम्बुकौ क्रोष्टुवरुणौ कृषकौ फालकर्षकौ । वञ्चको जम्बुके धूर्ते वर्तकोऽश्वखुरे खगे ॥ Dharaṇikośa 1.1.7
• धरणिकोश शठश्रेष्ठः कुबेरवरयोः कुष्ठं व्याधिसुगन्धयोः । गोष्ठं व्रजः सभा गोष्ठी शठो धुस्तूरधूर्तयोः ॥ Dharaṇikośa 11.1.1
• कोषकल्पतरु जम्बुकसूर्यावर्ते धूर्ते ग्रावविभेदे च जम्बुको गदितः । भ्रामक आद्ये परवद्भ्रमकर्तर्येष उद्दिष्टः ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.53
• कोषकल्पतरु चूतककाव्यालंकृतिभेदे काव्यविशेषे च रूपकं क्लीबे । परवद्धूर्ते कूपे त्वाम्रे प्रोक्तश्च चूतकः पुंसि ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.67
• कोषकल्पतरु वञ्चकचोलकपूर्णानकयो- रोषधिभेदे तु कञ्चुकी प्रोक्ता । गृहनकुले गोमायौ नरि धूर्ते तु वञ्चकः परवत् ॥ ९० ॥ Koṣakalpataru 6.1.90
• कोषकल्पतरु नृलिङ्गकाधूर्ताद्रिद्रुप्रभेदेषु शरभे च नृलिङ्गका । स्यमिका स्यान्नीलिकायां नाकुपादपयोर्नरि ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.23
• कोषकल्पतरु चक्राटस्यात्कीकटो देशभिदश्ववाची मितंपचे स्यादधने त्रिलिङ्गः । चक्राट उक्तो विषवैद्यधूर्त- दीनारवाची खजके च दिष्टः ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.10.32
• कोषकल्पतरु शठहठोऽम्बुपर्ण्यां प्रसभे शठस्तु धत्तू[274a]रके ना परवत्तु धूर्ते । मध्यस्थिते पुंसि जडेऽथ कुण्ठे- ऽकर्मण्यके मन्दमतौ च शस्तः ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.11.53
• कोषकल्पतरु सरण्डमार्गे गोमयमण्डले च फणिनां मारण्ड उक्तोऽण्डके- ऽथो धूर्ते सरटे सरण्ड उदितो भूषान्तरेऽपि क्वचित् । पूत्यण्डस्तु सुगन्धकीटमृगयोर्वारुण्ड उक्तोऽस्त्रियां दृक्कर्णोत्थमले गणस्थितपतौ स्त्री द्वारपिण्ड्याह्वये ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.12.84
• कोषकल्पतरु धूधः स्याद्विरिञ्चौ वदने तु बन्धे वान्ते मतौ धीर्धुरपीह केतौ । धूरश्वमातर्यपि चित्रके च धूर्ते तु लिङ्गं भजते परस्य । Koṣakalpataru 6.20.1
• कोषकल्पतरु दुर्विधपुमांस्तथा स्याद्विवधोऽथ देशे शैले कठोरे निषधो नृपे च । संबाध उक्तो भगसंकटार्थे स्याद्दुर्विधो दुर्गतधूर्तयोश्च ॥ ६९ ॥ Koṣakalpataru 6.20.69
• कोषकल्पतरु खर्परस्यात्कूर्परो जानुनि वा कफोणौ स्यात्खर्परस्तस्करधूर्तवाची । कपालके भैक्षकभाजने च मीनान्तरे गर्गरमामनन्ति ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.27.20
• कोषकल्पतरु विश्वकद्रुग्राहे समुद्रारुरिहापि सेतो- र्बन्धे तथा पुंसि तिमिङ्गलेऽपि । स्याद्विश्वकद्रुर्मृगयाप्रकीर्णे शुनि ध्वनौ तादृश एव धूर्ते ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.26
• कोषकल्पतरु वातपुत्रसरोरुहेऽल्पेऽप्यथ वातपु[63b]त्रो वृकोदरे धूर्तहनूमतोश्च । स्मरे हये चापि वदन्ति लक्ष्मी- पुत्रं धनाद्यैस्तु भृते च पात्रे ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.28
• कोषकल्पतरु धवधूर्ते नरे स्यादपि वृक्षभेदे जवो रये वेगिनि वाच्यलिङ्गः । स्त्री त्वोड्रपुष्पेऽथ लवो विलासे लेशे छिदायामपि रामपुत्रे ॥ ९० ॥ Koṣakalpataru 6.29.90
• कोषकल्पतरु कितवतोकोद्भवे च प्रसवोऽथ मन्त्रि- सहाययोः स्यात्सचिवस्तथैव । धूर्ते च मत्ते कितवः प्रदिष्टो हेमाह्वये वञ्चकवाचकोऽपि ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.29.15
• कोषकल्पतरु कैरवस्यात्कैरवो हंससपत्नधूर्ते- ऽथो कैरवं स्यात्कुमुदे स्त्रियां तु । ज्योत्स्नाभिधानेऽप्यथ भैरवः स्या- च्छंभौ त्रये भीषणभन्न( ? )योश्च ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.29.20
• नानार्थार्णवसंक्षेप वृकलाङ्गले त्रिषु तु स्तेने धूर्ते द्वे तु मृगान्तरे । ईहामृगाख्ये शुनि च वृकी तु स्त्री यथोदितम् ॥ १२८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1284
• नानार्थार्णवसंक्षेप शठपापे वङ्गाख्यलोहे च प्रसूनेऽत्रोक्तशाखिनाम् । त्रिस्तु धूर्ते च शत्रौ च मार्जारे तु द्वयोरयम् ॥ १३०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1305
• नानार्थार्णवसंक्षेप वयुनदेवब्राह्मणयोः क्ली तु प्रज्ञाकान्त्योरथ त्रिषु । स्याद्धूर्ते वञ्चको द्वे तु सृगाले ना तु वञ्चथः ॥ १६१८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1618
• परमानन्दीयनाममाला उन्मत्तशरण्यारण्ययोश्चैवं प्रयोजनविशेषयोः । उन्मत्तः कितवे धूर्ते उष्णीषं शीर्षवेष्टने ॥ ६९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.69
• परमानन्दीयनाममाला छित्वरछगलाख्या पुटे मेषे नीलिकारञ्जितांशुके । छगली चौषधीभेदे छित्वरो रिपुधूर्तयोः ॥ १९३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.12.193
• परमानन्दीयनाममाला पल्लवपल्लवो नवपत्रे स्याद्धूर्तशृङ्गारयोरपि । पुलकोऽथाश्रुसंताने रोमाञ्चे कृमिभिद्यपि ॥ ३०९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.309
• शिवकोष कनकइक्ष्वाकुः कटुतुम्ब्यां स्त्री मुञ्जे राजादने पुमान् । कनकश्चम्पके धूर्ते कालीये नागकेसरे ॥ १६ ॥ Śivakoṣa 1.3.16
• शिवकोष मदनवचायां सर्षपे पुंसि मदनो राठधूर्तयोः । सिक्थके मदनी मार्गे रजनी नीलिनीनिशोः ॥ २६१ ॥ Śivakoṣa 16.1.261
• शिवकोष धवधवो भरोद्वहे धूर्ते ध्रुवः शङ्खे वटेऽपि च । ध्रुवा मूर्वाशालिपर्ण्योः प्लवः प्लक्षे शिलारसे ॥ ४९८ ॥ Śivakoṣa 24.1.498
• शिवकोष कितवकारवी रामचीघोषाजमोदाकृष्णजीरके । कितवश्चोरके धूर्ते कैरवं कुमुदेऽम्बुजे ॥ ५०४ ॥ Śivakoṣa 24.2.504
• शब्दरत्नावली पुत्रकपुत्रिका स्यात् पुत्तलिका दुहित्रोर्ना पतङ्गके । पुत्रे धूर्ते द्रुमे शैलेऽप्यनुकम्पान्विते जने ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.107
• शब्दरत्नावली भ्रामकभ्रामकः फेरवे धूर्ते सूर्यावर्तेऽश्मभेदके । भालाङ्कः कच्छपे रुद्रे शाकभेदे च रोहिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.115
• शब्दरत्नावली रूपकरुण्डिका युद्धभूमौ स्याद् द्वारपिण्ड्यां विभूतिषु । रूपकं स्यादलङ्कारभेदे नाटकधूर्तयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.132
• शब्दरत्नावली वञ्चकवञ्चको जम्बुके धूर्ते गृहवभ्रौ खलेऽपि च । व्यलीकमप्रियाकार्यवैलक्ष्यपीडनेष्वपि ॥ व्यलीकानागरे पुंसि वह्लीकं वाह्लिकं तथा । धीरे हिङ्गुनि देशाश्वभेदयोः पुंसि च द्वयम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.138
• शब्दरत्नावली वाणिजिकवणिजि स्याद्वडवाग्नौ धूर्ते वाणिजिकः पुमान् । पुंसि देवे मनोज्ञे नु श्रेष्टे वृन्दारकस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.186
• शब्दरत्नावली चक्राटचक्राटो धूर्तदीनारविषवैद्यखलेषु च । चिपिटो विस्तृते खाद्यभेदे ना त्रिषु पिष्टिते । चिरिन्टी स्यात्तरुण्यान्तु स्ववासिन्यामपि स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.43
• शब्दरत्नावली शठपाठस्तु पठने पुंसि विद्धकर्ण्यामपि स्त्रियाम् । वण्ठः कुन्तायुधे खर्वे अकृतोद्वाहपूरुषे । शठो धूर्ते च धूस्तूरे मध्यस्थपुरुषेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.6
• शब्दरत्नावली शोठशोठो मूर्खेऽलसे धूर्ति नीचे पापरतेऽपि च । षष्ठी रेमवतीतिथ्योः षण्णाञ्च पूरणे त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.8
• शब्दरत्नावली सरण्डन स्त्रियां श्रवणाक्ष्णोश्च मले च सेचपात्रके । भेरुण्डी यक्षिणीभेददेवतान्तरयोः स्त्रियाम् ॥ भयानके भिन्नलिङ्गं भेरुण्डं गर्भधारणे । मार्तण्डो मिहिरे क्रोडे शिखण्डो वर्हचूडयोः ॥ मारुण्डोऽपि च सर्पाण्डे पथगोमयमण्डले । वण्डोशाविकाश(?) स्त्रीवर्त्तिभेदेषु च स्त्रियाम् ॥ वितण्डा स्त्री वादभेदे कच्वी शाके शिफाद्वये । सरण्डः सरटे धूर्ते कामुके भूषणान्तरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.13.35
• शब्दरत्नावली वमिरुमा स्त्रियां लवणभित्सुग्रीवकान्तयोः स्त्रियाम् । अथ लक्ष्मीस्तु सम्पत्त्यां शोभायां वरयोषिति ॥ वृद्धिनामौषधे फल्यां कमलायामपि स्त्रियाम् । वमिर्वान्तौ स्त्रियामेव पुंसि धूर्ते हुताशने ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.20
• शब्दरत्नावली छित्वरचिकुरः केशचिष्काहि-वि-द्रुमिच्यपलाद्रिषु (?) । छित्वरस्त्रिषु धूर्ते स्याच्छेदनद्रव्यवैरयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.73
• शब्दरत्नावली डिङ्गरझर्झरो नदभिद्वाद्यभेदयोस्तु भवेत्कलौ । टहरी स्यान्मृषावाचिझम्पापटहवाद्ययोः ॥ टङ्कारः शिञ्जिनीध्वाने प्रसिद्धौ विस्मये पुमान् । डिङ्गरो डङ्गरे क्षेपे खले धूर्ते च चोरके ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.75
• शब्दरत्नावली मदारमन्दारः पारिभद्रे स्याद्दद्रुपर्णे शरद्रुमे । मदारो धूर्तकरिणोर्मन्दिरं नगरे गृहे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.94
• शब्दरत्नावली पेशलशिंशपायां स्त्रियामेव विजिले पिच्छिलं त्रिषु । पुङ्गलः सुन्दराकारे त्रिष्वात्मदेहयोः पुमान् ॥ पेशलं रुचिरे धूर्ते चतुरेऽपि च वाच्यवत् । बहुलः कृष्णपक्षाग्न्योर्वाच्यवद्भूरिकृष्णयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.79
• शब्दरत्नावली ध्रुवद्यौः स्त्रियां स्वर्गनभसोर्दिवञ्चापि नपुंसकम् । ध्रुवो धूर्ते वृक्षभेदे पतिमानुषयोरपि । ध्रुवः शङ्कौ हरे विष्णौ भर्भदे वटयोगयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.12
• शब्दरत्नावली कैरवकुटुम्बोऽस्त्री जनज्ञातिबान्धवेषु च सन्ततौ । कैरवं कुमुदे धूर्ते चन्द्रिकायान्तु कैरवी ॥ गाण्डीवगाण्डिवौ चापे पार्थचापेऽपि न स्त्रियौ । गालवो मुनिभेदे स्यात्तथा लोध्रमहीरुहे ॥ ताण्डवोऽस्त्री तृणभिदि ख्याते नृत्ये समुद्धते । त्रिदिवा तु नदीभेदे स्वर्लोके तु भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.29
• शब्दरत्नावली फेरवअथोत्तरपदस्थोऽपि श्रेष्ठवाची भवेदयम् । फेरवो जम्बुके धूर्ते हिंस्रे च क्षणदाचरे ॥ माधवो यादवे विष्णौ मधुवैशाखयोरपि । माधवी स्यान्मधुरिकावासन्तीशर्करासु च ॥ राजीवं कमले क्लीबं स्यात्पुंसि मृगनीलयोः । राघवो रघुनाथे स्याबृहन्मत्स्यविशेषके ॥ रौरवाश्चञ्चले धूर्ते घोरे च नरकान्तरे । वडवा कुम्भदास्यश्वाब्राह्मणकामिनीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.33
• शब्दरत्नावली शैलूषमारिषा राक्षसीभेदे … समुपाशने । शैलूषस्तु नटे धूर्ते श्रीफले तालधारके ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.24
• शब्दरत्नाकर वञ्चकवरणो भूरुहे वप्रे वर्तकोऽश्वखुरे खगे । वारणः सेतुगजयोर्वञ्चकौ धूर्तजम्बुकौ ॥ २१६० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2160
• त्रिकाण्डशेष वञ्चकगुरावनाथे गरुडे जिने विघ्ने विनायकः । वृषाङ्कौ शिवभल्लातौ वञ्चकौ धूर्तफेरवौ ॥ ४१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.41
• त्रिकाण्डशेष धवध्रुवो वटे स्मरारौ च गीतिस्रुग्भेदयोर्ध्रुवा । धवो धूर्त्तेऽप्यथ नवो नूतने वासवे स्तुतौ ॥ ४१७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.417