वयःस्थ
vayaḥsthaपुं · masc.In 6 kośas: 4 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
माणव्यं तत्समूहेऽन्त्येऽथ भूते मासमीरितौ ।मासीन-मास्यौ षाण्मास्यो भवेत्षण्मास इत्यपि ।षाण्मासिकोऽस्त्री * * * वयःस्थस्तरुणो युवा ।किशोरस्तलुनोऽथ स्याद्वेकटो जातयौवनः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शैशवं शिशुता बाल्यं युवा स्यात्तरुणः समः ।वयःस्थोऽप्यथ वृद्धे तु स्थविरः प्रवया जरन् ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
युवा वयःस्थस्तरुणस्तारुण्यं यौवनं वयः ।जरीयान्स्थविरो वृद्धो वार्धक्यं विस्रसा जरा ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वयस्थश्च वयःस्थोपि तरुणस्तलुनो युवा ।स्थविरः प्रवया वृद्धो जीर्णो जीनो जरन्नपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्सर्षपेऽच्छेऽ परात्मनि[3b]स्या-त्कायस्थ उक्तो नरजातिभेदे ।स्त्री त्वामलक्यां च तथाभयायांवयःस्थ उक्तस्तरुणोऽन्यलिङ्गः ॥ ९ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 1, syllable 9 नि (wrong syllable)
meaningsतरुण
स्त्रीत्वामलक्यां च गुडूचिकायांकाकोलिकायामपि शाल्मलिद्रौ ।ब्राह्म्यांच सूक्ष्मत्रिपुटासु चाथ ।ना गर्दभाण्डे नरि पिप्पले च ॥ १० ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
वयः स्थामलकीपथ्याब्राह्मीषु तरुणे त्रिषु ।वलजा वरनार्यां च क्षेत्रे द्वारि च सा न ना ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsतरुण
doubtful
वयःस्थ as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु युवन्अर्वा हयेऽथ त्रिषु कुत्सिते स्या- द्वृषा महेन्द्रेऽपि च कर्ण उक्तः । यक्ष्मा क्षये स्यादपि रोगमात्रे युवा वयःस्थे बलिनि स्वभावे ॥ ८८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.88